PA Pivdenmash
„О.М. Макаров номидаги Пивденний машинасозлик заводи ишлаб чиқариш бирлашмаси“ давлат заводи, расмий қисқартмаси Пивденмаш (украинча: Південмаш) ва илгари Южмаш (русча: Южмаш) („Жанубий муҳандислик“ деган маънони англатади) номлари билан аталган, Украина давлат аэрокосмик ишлаб чиқарувчиси. 1991-йилгача у Совет иттифоқига тегишли бўлган.
|
| |
![]() | |
| Тури | Давлат корхонаси |
|---|---|
| Эгаси | Украина Давлат космик агентлиги |
| Қачон асос солинган | 21-июл, 1944-йил Днепр Петровскда, СССР |
| Жойлашуви | 1, Криворизка кўчаси |
| Маҳсулот(лар)и | Учириш воситалар, элтувчи ракеталар, баллистик ракеталар, суюқ ёнилғили ракета двигателлари ракета двигателлари, космик кемалар, қўниш мосламалари, тракторлар, троллейбуслар |
| Ишчилар сони | 7,000 (2017)[1] |
| Вебсайти | юзҳмаш.cом |
Пивденмаш космик кемалар, элтувчи ракеталар, суюқ ёнилғи ракеталари, қўниш мосламалари, қуйма буюмлар, зарб буюмлари, тракторлар, турли асбоблар ва саноат маҳсулотларини ишлаб чиқаради. Компаниянинг бош қароргоҳи Днепрда жойлашган бўлиб, Украина Давлат космик агентлигига бўйсунади. У 23 мамлакатдаги халқаро аэрокосмик ҳамкорлар билан фаолият олиб боради.
Тарихи

Пивденмаш дастлаб Совет Иттифоқида „586-завод“ сифатида фаолият олиб борган. 1954-йилда Совет авиация муҳандиси Михаил Янгел 586-заводнинг собиқ бош конструктор бўлинмаси асносида ОКБ-586 деб номланган автоном конструкторлик бюросини тузган. Янгел илгари ОКБ-1 (бугунги кунда РКК Энергия) га раҳбарлик қилган. У биринчи навбатда сақланиши мумкин бўлган ёқилғи технологияси тарафдори эди. ОКБ-1даги Сергей Королевдан фарқли ўлароқ, у криоген пропеллантлардан фойдаланган ҳолда ракеталар ишлаб чиқаришни қўллаб-қувватлаган. Сақланадиган суюқ ёқилғидан фойдаланадиган баллистик ракеталарни ишлаб чиқиш учун Михаил Янгел заводнинг бош конструктор бўлинмасини автоном конструкторлик бюросига айлантириш учун рухсат олган. Шундан сўнг, ОКБ-586 Жанубий конструкторлик бюроси (КБ Пивденне номи билан ҳам танилган) ва 586-завод 1966-йилда баллистик ракеталарни лойиҳалаш ва ишлаб чиқаришга қаратилган Жанубий машинасозлик заводи деб номини ўзгартирган. Кейинчалик, завод Жанубий машинасозлик ишлаб чиқариш бирлашмаси ёки „Южмаш“ (Украина) деб номлана бошланган.
Пивденмашда ишлаб чиқарилган ракеталар қаторига биринчи ядровий қуролли совет ракетаси Р-5М (СС-3 „Шйстер“), Р-12 Двина (СС-4 „Сандал“), Р-14 Чусовая (СС-5 „Скеан“), биринчи кенг тарқалган совет ИCБМи Р-16 (СС-7 „Саддлер“), Р-36 (СС-9 „Сcарп“), МР-УР-100 Сотка (СС-17 „Спанкер“) ва Р-36М (СС-18 „Сатан“) кабилар киради. Совет Иттифоқи даврида завод йилига 120 тагача ИCБМ ишлаб чиқаришга қодир бўлган. 1980-йилларнинг охирида Пивденмаш РТ-2ПМ2 Топол-М ИCБМ (СС-27 „Сиcкле Б“) нинг асосий ишлаб чиқариш обекти сифатида танланган.
Қайта қуриш бошланганидан сўнг, ҳарбий ишлаб чиқаришга бўлган талаб сезиларли даражада камайган ва Пивденмаш маҳсулот ишлаб чиқариш линияси ҳарбий бўлмаган мақсадларда фойдаланиш учун техникалар ишлаб чиқаришни бошлаган. 1992-йилдан кейин қўшилган маҳсулотларнинг бири бу троллейбуслардир. Троллейбуснинг асосий моделларига уловли ЮМЗ Т1 (1992-2008), уловсиз ЮМЗ Т2 (1993-2008) ва паст қаватли кабинага эга замонавийроқ ЮМЗ Э-186 (2005-2006) киради. Леонид Кучма, компаниянинг бош менежери (1986–1992), 1992-йилда Бош вазир, кейинроқ 1994-йилда Украина Президенти бўлган.

Днепрдаги ишлаб чиқариш қувватларидан ташқари, Пивденне ишлаб чиқариш бирлашмаси, қаттиқ ёқилғида ишлайдиган ракеталарни ишлаб чиқаришга ихтисослашган Павлоҳрад механика заводини ҳам ўз ичига олади. 1975–1992-йилларда Пивденмашда ишлаган Украинанинг собиқ президенти Леонид Кучма билан алоқалари Пивденмашнинг аҳамиятини янада оширган. У 1986-йилдан 1991-йилгача заводнинг бош директори бўлган[ иқтибос керак ].
2015-йил феврал ойида, бир йиллик кескин муносабатлардан сўнг, Россия „Днепр“ ракеталарини учириш бўйича Украина билан қўшма дастурини бекор қилишини эълон қилган. Шунингдек, „Россия эндиликда Украинанинг „Зенит“ кучайтиргичларини сотиб олишдан манфаатдор эмас, [Украинанинг] космик дастури ва унинг муаммоларини ҳал қилиш учун курашаётган Пивденмаш заводи бу ҳолатни чуқурлаштирмоқда“ деб изоҳ берган[2]. Россия билан ўрнатилган савдо алоқаларининг йўқолишидан сўнг, баъзилар компаниянинг ягона умиди халқаро бизнеснинг кўпайиши деб ўйлашган, лекин бу ҳолатни амалга ошириш мавжуд вақт оралиғида имконсиз эди[3]. 2015-йил феврал ойидан бошлаб банкротлик ҳолатининг юзага келиши аниқдек туюлган, аммо ўз вақтида унинг олди олинган[3].
2017-йилнинг 14-августида Халқаро стратегик тадқиқотлар институти „Шимолий Корея Россия ва Украинадаги ноқонуний тармоқлардан юқори унумли суюқ ёнилғи двигателини сотиб олгани“ ҳақидаги далилларни тақдим этган ҳисоботни чиқарган[4]. Компания[5] ҳам, Украина ҳукумати ҳам[6] бу айбловни рад этган.
Пивденмаш ядросидан фойдаланган ҳолда Антарес ракетаси 2016-йилнинг октябр ойида ХКСга таъминот етказиб бериш учун Wаллопс оролидан ишга туширилган[7]. 2017-йил декабр ойида, икки йиллик танаффусдан сўнг, АнгоСат 1 ни етказиб бериш йўлга қўйилган[8].
2018-йилнинг феврал-март ойларида Пивденмаш Элон Муск томонидан ишлаб чиқилган Ҳйперлооп технологияси учун синов платформасини ишлаб чиқиш режаларини эълон қилган ва лойиҳа 2019-йилда Днепрда якунланиши режалаштирилган эди[9]. Украина инфратузилмалар вазири кейинчалик бу „бемаъни“ лойиҳани бекор қилган[10]. Шунга қарамай, 2021-йилга келиб, гуруҳ 23 давлат, жумладан Саудия Арабистони билан ҳамкорлик қилиши хабар қилинган[11].
2022-йил июл ойида, 2022-йилги Россиянинг Украинага бостириб кириши пайтида Днепрдаги Пивденмаш заводи Россиянинг узоқ масофадан туриб бошқариладиган қанотли ракеталари ҳужумига учраган[12]. Завод 2022-йил 17-ноябрда содир бўлган 2022-йилги октабр-ноябр ойларидаги умуммиллий ракета зарбалари пайтида яна бир маротаба нишонга олинган[13].
2023-йил 1-августда Виржиниянинг шарқий қисмидан (АҚШ) Нортҳроп Грумман 230 серияли Антарес космик ракетаси учирилган. Ракета-ташувчи ХКСга йўл олган юк космик кемасини орбитага олиб чиққан. Ракетанинг биринчи босқичи „Южное“ давлат конструкторлик бюроси томонидан ишлаб чиқилган ва „Южмаш“ заводида йиғилган. Бироқ, бу парвоз ушбу турдаги ракеталар учун энг сўнггиси бўлган[14].
Бош директорлар
- Олександр Макаров (1961–1986)
- Леонид Кучма (1986–1992)
- Юрий Алексеев (1992–2005)
- Виктор Шчегол (2005–2014)
- Сергей Воит (2014-йилдан ҳозирги кунгача)
Тузилиши
- Ракета ва авиация агрегатлари заводи (2010-йилда ташкилот томонидан яратилган)
- Павлоҳрад механика заводи (Павлоҳрадда жойлашган)
- Днепр трактор заводи
- Технологик асбоб-ускуналар заводи
- „Металлургия“ ишлаб чиқариш мажмуаси
- „Пивденмашенерго“ ишлаб чиқариш мажмуаси
- Қурилиш-монтаж мажмуаси
- Метеор спорт мажмуаси
- Ижтимоий ва маиший бошқарув
- „Дубрава“ (Била Церква) ва „Дружба“ (Алушта) санаториялари, Пивденний меҳмонхонаси, Машйнобудивнйкив маданият саройи
- Пивденмашавиа авиакомпанияси
Ҳарбий ва космик саноат
Пивденмаш ўзининг ҳарбий ва космик саноат маҳсулотлари билан машҳур ва Днепр шаҳрига „Ракета шаҳри“ лақабини берилишига сабаб бўлган.
Ракеталар
Компания Совет ИCБМ ва космик тадқиқотлар дастурлари учун асосий ракета ишлаб чиқарувчиси бўлган. Аввалги ва ҳозирги Пивденмаш корхонасига тегишли ишга тушириш тизимлари қуйидагиларни ўз ичига олади:
- Р-5 Победа — Совет Иттифоқининг биринчи ядровий қуролли ракетаси
- Р-12 Двина баллистик ракетаси
- Р-14 Чусовая баллистик ракетаси
- Р-16 — Совет Иттифоқининг биринчи кенг тарқалган ИCБМи
- Р-36 (8К67) ИCБМ
- РТ-20П, биринчи мобил ИCБМ (ўрнатилмаган)
- Р-36орб, орбитал жанговар каллакли биринчи ИCБМ (жойлаштирилмаган)
- Р-36М ИCБМ оиласи (Днепр ракетасига айлантирилган)
- МР-УР-100 Сотка ИCБМ оиласи
- Периметр тизими учун 15А11 ракетаси
- РТ-23 Молодец ИCБМ оиласи
- Ҳрим-2 мобил қисқа масофали баллистик ракета тизими
Космик ракеталар
- Космос
- Днепр
- Циклон (Р-36/8К67 асосида)
- Циклон-2
- Циклон-3
- Циклон-4
- Сиклон-4М
- Зенит
- Энергия учун кучайтиргичлар (Зенитнинг биринчи босқичи асосида)
Ракета двигателлари
- РД-843
Автоматик ядровий бошқарув тизими
- Периметр — Шунга ўхшаш тизим АҚШда ҳам бўлиб, Фавқулодда Ракета алоқаси тизими (ЭРCС) деб номланган.
Автотранспорт воситаларини ишлаб чиқариш
Пивденмаш 1944-йилда Днепропетровск трактор заводи сифатида ташкил этилган, кейинчалик кенгайтирилган.


Троллейбуслар
- ЮМЗ Т1 (1992–2008)
- ЮМЗ Т2 (1993–2008)
- ЮМЗ Т2.09 (1998–2007)
- ЮМЗ Э186 (2005–2006)
- Днепро Т103 (2013-йилдан ҳозирги кунгача)
- Днепро Т203 (2017-йилдан ҳозирги кунгача)
Тракторлар
- ЮМЗ-2 (1954–1958)
- ЮМЗ-5 (1957–1962)
- ЮМЗ-6 (1971–2001)
- ЮМЗ 8040.2
- ЮМЗ 8244.2
- ЮМЗ 8080
Яна қаранг
- Пивденне дизайн бюроси — йирик ракета конструктори Пивденмаш билан яқиндан ҳамкорлик қилади
- Украина Давлат космик агентлиги
Манбалар
- ↑ Инсиде 'Сатанъс' Лаир: Тҳе Лоcк-Тигҳт Украиниан Роcкет Плант Ат Cентер Оф Теч-Леак Сcандал
- ↑ Мессиэр, Доуг. „Руссиа Северинг Тиэс Wитҳ Украине он Днепр, Зенит Лаунч Програмс“. Параболиc Арc (2015-йил 6-феврал). 2015-йил 15-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 8-феврал.
- ↑ 3,0 3,1 Доуг Мессиэр. „Украине Спаcе Индустрй он Верге оф Cоллапсе“. Параболиc Арc (2015-йил 10-феврал). 2024-йил 12-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 14-феврал.
- ↑ Эллеман. „Тҳе сеcрет то Нортҳ Кореа'с ИCБМ суccесс“. иисс.орг. Интернатионал Институте фор Стратегиc Студиэс. 2017-йил 14-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 14-август.
- ↑ „Тҳе рефутатион оф публиcатион оф Тҳе Неw Ёрк Тимес“. юзҳмаш.cом. ПА Юзҳнй Мачине-Буилдинг Плант намед афтер А. Макаров. Қаралди: 2017-йил 14-август.
- ↑ „Олександр Турчйнов: Украиниан дефенсе-индустриал cомплех дид нот супплй wеапонс анд милитарй течнологй то Нортҳ Кореа“. Натионал Сеcуритй анд Дефенсе Cоунcил оф Украине. Қаралди: 2017-йил 14-август.
- ↑ Ҳенрй. „Орбитал АТК'с Антарес Ретурнс то Флигҳт Усинг РД-181 Энгинес“. сателлитетодай.cом. Виа Сателлите (2016-йил 18-октябр). Қаралди: 2018-йил 27-январ.
- ↑ Зак. „Зенит деливерс Ангосат-1, бут тҳе спаcеcрафт бреакс cонтаcт wитҳ гроунд cонтрол“. РуссианСпаcеWеб.cом. Қаралди: 2017-йил 28-декабр.
- ↑ Хуэқуан. „Украине то лаунч тестинг платформ фор Ҳйперлооп: министер“. Хинҳуа. 2018-йил 19-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 19-март.
- ↑ „Тҳере wилл бе но ҳйпер-ҳоле ин Украине - Крйклий“ (ук). Қаралди: 2019-йил 20-сентябр.
- ↑ „Сауди Арабиа'с Натионал Буилдинг сец уп унит оф Украиниан аэроспаcе фирм Юзҳмаш“ (эн). Араб Неwс (2021-йил 24-декабр). Қаралди: 2023-йил 16-декабр.
- ↑ „Миссиле стрике он Украине спаcе плант ин Днипро киллс тҳреэ“. ББC Неwс (2022-йил 17-июл). Қаралди: 2022-йил 18-июл.
- ↑ „Руссиан миссилес поунд Украиниан энергй фаcилитиэс анд дефенcе плант“. реутерс.cом (2022-йил 17-ноябр).
- ↑ „Космічна галузь України після російського вторгнення опинилась на межі виживання“ (ук). Фореигн Украине (2023-йил 4-сентябр). Қаралди: 2024-йил 15-май.
Ҳаволалар
- Инглиз тилидаги бош саҳифа
- Макаров Пивденнйй (Южнйй) машинасозлик заводи ядровий таҳдид ташаббуси
- Shirkatlar
- Ukrain brendlari
- Dneprda joylashgan kompaniyalar
- Yujmash
- Sovet Ittifoqining aerokosmik kompaniyalari
- Ukraina kosmik institutlari
- Ukraina avtobus ishlab chiqaruvchilari
- Trolleybus ishlab chiqaruvchilari
- Ukrainaning aerokosmik kompaniyalari
- Yevropaning aerokosmik kompaniyalari
- Ukraina mudofaa kompaniyalari
- Ukraina kompaniyalari
- Kosmik kemalar ishlab chiqaruvchilari
- Ukrainaning davlat kompaniyalari
