Pankration
Панкратион (қадимги юнонча: παγκράτιον) — Қадимги Юнонистонда пайдо бўлган қуролсиз яккакураш тури. У бокс ва кураш усулларини, шунингдек тепиш, улоқтириш, бўғиш ва бўғимларга оғритиш усулларини бирлаштиради.[1] Панкратион милоддан аввалги 648-йилда Қадимги Олимпия ўйинлари дастурига киритилган.[2][3]
“Панкратион” атамаси қадимги юнонча пан — “барча” ва кратос — “куч”, “қудрат” сўзларидан келиб чиққан бўлиб, “барча куч” ёки “бутун куч” маъносини англатади.[4]
Тарихи
Панкратион қадимги юнон жанговар спорт турларидан бири бўлиб, унда спортчилар тик турган ҳолатда зарба ва кураш усулларидан, ерда эса бўғиш ва оғритиш усулларидан фойдаланганлар.[5]
Қадимги панкратион мусобақаларида вазн тоифалари ва вақт чегараси бўлмаган. Мусобақаларда рақибнинг кўзига ҳужум қилиш ва тишлаш тақиқланган.[6]
Кейинчалик панкратион Рим империясида ҳам оммалашган. Милодий 393-йилда император Феодосий И даврида қадимги Олимпия ўйинлари ва бошқа бутпарастлик фестиваллари бекор қилиниши билан панкратион мусобақалари ҳам тўхтатилган.[7]
Замонавий панкратион
1896-йилда замонавий Олимпия ўйинлари қайта тикланганида панкратион Олимпия дастурига киритилмаган.
ХХ асрда панкратион замонавий жанговар спорт тури сифатида қайта ривожлантирилди. 2010-йилда ФИЛА — ҳозирги Бирлашган жаҳон кураши (УWW) — Панкратион Атҳлимани ўзининг боғлиқ спорт йўналишларидан бири сифатида тан олди. УWW уни замонавий аралаш жанг санъати шаклларидан бири сифатида тавсифлаган.
УWW қоидаларига кўра, замонавий панкратион зарба бериш ва грапплинг усулларини бирлаштиради. Аввалги УWW тизимида Традитионал ва Элите йўналишлари мавжуд бўлган.[2]
2025-йилда УWW грапплинг, панкратион ва ҳаваскор ММА дастурларини қайта ташкил этди. Янги тизимда панкратион асосан У15 ва У17 ёш тоифаларига йўналтирилди, У20 ва катталар тоифаларида эса ҳаваскор аралаш жанг санъати алоҳида йўналиш сифатида жорий қилинди.[8]
Шунингдек қаранг
Манбалар
- ↑ „Панкратион“ (эн). Энcйcлопаэдиа Британниcа. Қаралди: 2026-йил 28-август.
- ↑ 2,0 2,1 „Интернатионал Панкратион Регулатионс“ (эн) (ПДФ). Унитед Wорлд Wрестлинг (2016-йил 1-июл). Қаралди: 2026-йил 28-август.
- ↑ „Ўйинлар тарихи“ (уз). Ўзбекистон Миллий Олимпия Қўмитаси. Қаралди: 2026-йил 28-август.
- ↑ „παγκράτιον“ (эн). Персеус Дигитал Либрарй. Туфц Университй. Қаралди: 2026-йил 28-август.
- ↑ Полиакофф, Мичаэл Б.. Cомбат Спорц ин тҳе Анcиэнт Wорлд: Cомпетитион, Виоленcе, анд Cултуре (эн). Яле Университй Пресс, 1987. ИСБН 9780300037684.
- ↑ „Ҳисториcал Панкратион Прожеcт“ (эн). Қаралди: 2026-йил 28-август.
- ↑ Счмитз, Леонҳард (1875). "Панcратиум". ин Смитҳ, Wиллиам (эн). А Диcтионарй оф Греэк анд Роман Антиқуитиэс. 857–858 б. ҳттпс://пенелопе.учиcаго.эду/Тҳаер/Э/Роман/Техц/сеcондарй/СМИГРА*/Панcратиум.ҳтмл.<!--->
- ↑ „Упдатес то Грапплинг, Панкратион анд Аматеур ММА“ (эн) (ПДФ). Унитед Wорлд Wрестлинг (2025-йил 1-май). Қаралди: 2026-йил 28-август.