Панцир-С1 (ГРАУ индекси — 96К6, яратилиш вақтида „Тунгуска-3“ оғзаки номи билан аталган. НАТО кодификациясига кўра — СА-22 Грейҳоунд) — қуруқликда ва денгизда жойлашган Россиянинг ўзиюрар зенит-ракета ва то'п мажмуаси.

"Панцир-С1"
Асосий хусусиятлар
Тури: зенит-ракета ва тўп мажмуаси
Ҳозирги ҳолати Хизматда
Фаолият йиллари: 2008-йил — ҳозирги кун
Экипаж: 3 киши
Мажмуанинг оғирлиги: 30 тоннагача (шассига қараб)
Марш ҳолатидан жанговар ҳолатга ўтиш вақти: < 5 дақиқа
Реакция вақти: 4—6 с
Ўқ-дори заҳираси 12 та ракета, 1400 та ўқ
Аниқлаш тизимининг хусусиятлари
радар: 1ПC1-1 ва 1РС2
радар тури: Икки диапазонли уч координатали
Антенна тури: [ПАР]
Диапазон: см/мм (кузатув канали) ва см (аниқлаш канали)
Горизонтал кўриш бурчаги (аниқлаш / кузатиш): (0 — 82°)/> /45° (механик айланиш туфайли 360°)
Вертикал кўриш бурчаги (аниқлаш/кузатиш): (0-82°)/> /45°
Диапазон (ЭПР 2 м²) (аниқлаш / кузатиш): 36/30 км
Оптоэлектрон кузатув тизими: бор
Кўриш чизиғи: 1,8° × 2,7°
Бошқарув тартиби автоматик / қўлда
Диапазон: 18 км
Ракета қуроллари (57Э6Э)
Тури: икки қисмдан иборат товушдан тез учувчи қаттиқ ёқилғи
Йўналтириш : радио бошқарув
Тезлик (максимал / ўртача 18 км масофада): 1300/700 м/с
Максимал нишон тезлиги: 1000 м/с
Нишонни йўқ қилиш узоқлиги 1,2–20 км
Нишонни йўқ қилиш баландлиги 15 м — 15 км
Узунлик: 3,2 м
Калибр: 170/90 мм[1]
Оғирлиги контейнерсиз): 74,5/94 кг
Жанговор каллаги тури: таёқ
Жанговор каллагининг оғирлиги: 20 кг
Портловчи каллакнинг массаси: 5,5 кг
Тўп қуроли (2А38М)
Тури: эгизак зенит қуроли
Калибр: 30 мм
Самарали максимал отиш масофаси: 4 км
Дақиқасига умумий ўт очиш тезлиги: 5000 ўқ/дақ
Ствол чидамлилиги > 8000 та ўқ
Ўқ-дорилар тури: зирҳланган ёнувчи
Ўқнинг дастлабки тезлиги: 960 м/с
Патрон оғирлиги: 842 гр
Снаряднинг оғирлиги: 389 гр
Wикимедиа Cоммонс-даги расмлар

Мажмуа СССР ва Россиянинг ҳарбий-саноат комплексининг бир қатор тузилмалари томонидан ишлаб чиқилган бўлиб, улар асбобсозлик конструкторлик бюроси бошчилигида амалга оширилган. Фуқаролик ва ҳарбий об’эктларни (шу жумладан узоқ масофали ҳаво мудофаа тизимларини барча замонавий ва илғор ҳаво ҳужуми қуролларидан яқиндан ҳимоя қилиш учун мўлжалланган. Шунингдек, у ҳимояланган об’эктларни ер ва ҳаво ҳужумларидан ҳимоя қилишга мўлжалланган.

Комплексни яратиш бўйича ишлар 1994-йилда якунланган ҳамда биринчи марта МАКС-1995 да намойиш этилган. 2006-йилда Капустин Яр полигонида КамАЗ шассисида комплекснинг замонавий модели синовлари бошланган. Панцир-C1 ҳаво мудофааси ракета тизимининг синовлари 2006-2007-йилларда Астрахан вилоятидаги Капустин Яр ва Ашулук полигонларида ўтказилган. Қуролнинг охирги модификацияси МАКС-2007 да намойиш этилган. 2012-йил 4-ноябрда Россия Федерацияси Бош вазири Д. А. Медведевнинг буйруғи билан Панцир-С1 ҳаво мудофаа ракета тизими Россия Қуролли Кучлари томонидан қабул қилинган.

2015-йилда такомиллаштирилган хусусиятларга эга янги Панцир-С2 комплекси ишлаб чиқилган. Ҳамда 2016-йилда Панцир-СМ комплексининг модификациясини ишлаб чиқиш якунланган, унда янги ишлаб чиқилган кўп функсияли нишон станциясидан фойдаланиш туфайли нишоннинг тортишиш диапазони 40 км га оширилган.

Суриядаги Хмеймим аэродромида Россия Аэрокосмик кучлари ҳаво гуруҳининг „Панцир-С1“ зенит-ракета ва қурол тизими.
„Панцир-С1“ (марказда нишонни кузатувчи радар) — Командирнинг танк перископида учиришга тайёр бўлган иккита икки баррелли зенит қуроллари ва 12 та „ер-ҳаво“ ракеталари.

Ракета

Ишлаб чиқувчининг расмий маълумотлари: ракета юқори маневрга эга, тезлашув вақти қисқа, бикалибрли схема туфайли тезликнинг бироз пасайиши (кучайтиргич отилган ва ракетанинг калибри кескин пасаяди, бу аэродинамик туфайли йўқотишларни камайтиради), миниатура электроника, контактли ва контакциз суғурта мавжуд.

Ракета 57Э6Э, экспорт 57Э6-Э (иккаласи: баландлиги 15 км, масофа 20 км, 2006-йилгача — 18 км гача) ва 9М335 (баландлиги 8 км, масофа 12 км). 2010-йилдан бошлаб 57Э6Э варианти қабул қилинган. Ракета учун минимал нишон баландлиги 15 м, контакциз суғурта ишлаш радиуси 7–9 м. Олдинги версия учун у 500 м/с тезликда ҳаракатланадиган ва 10 км баландликда учадиган паст профилли самолётларни ўз ичига олган тактик самолёт каби нишон учун тақдим этилган.

Ракета текширувларсиз 15 йил сақланади.

2017-йилга келиб баллистик нишонларга самарали зарба бериш қобилиятига эга „Панцир-СМ“ қуролини ни ишлаб чиқиш ишлари тугалланган.

Тўп билан қуролланиш

Дастлаб, 2005-йилда 2 та автоматик 30 мм 2А72 автоматлари ўрнатилган. Кейинчалик, улар 2 та 30 мм ли 2А38М зенит қуроллари билан алмаштирилган.

Ўзгартиришлар

ЗРҚТ"Панцир-С1" ракетаси
  • Роман — 1994-йил. Урал-5323-20 шассисида ишлаб чиқарилган прототип.
  • ЗПРК 96К6 — 2005-йил. КамАЗ-6560 шассисида ишлаб чиқарилган серияли версия.
  • Панцир-С1-О — 2005-йил. Қурол-ярог ': 2х2 30мм 2А72, 2х4 57Э6Э. Оптик қуролни бошқариш тизими билан жиҳозланган. Кузатувчи радар йўқ.
  • Панцир-С1Э — МАН -СХ 45 шассисида ишлаб чиқарилган экспорт мақсадлари учун модификация. Хорижий ишлаб чиқариш ускуналари ишлатилган. САМ — 9М311.
  • Панцир-2Э — 2006-йил. Экспорт учун махсус модел. Яхшиланган параметрларга эга радарни кузатиш.
  • Панцир-С1 — 2006-йил. Қуролланиш: 2х2 30мм 2А38М, 2х6 57Э6Э. 4-мақсадли каналга эга кузатув радарида нишонни қўлга олиш зонаси 0,2–20 км, баландлиги — 0–15 км.
  • Панцир-С1 (БМ 72В6Э) — БАЗ-6909-019 шассисида ишлаб чиқарилган комплекснинг модификацияси.
  • Панцир-С2 — хизматда бўлган РФ Қуролли Кучлари учун модернизация қилинган комплекс.
  • Панцир-СА — бу ДТ-30 икки бўғинли кузатувли ташувчига асосланган Арктика модификацияси. У биринчи марта 2017-йил 9-майда Қизил майдонда бўлиб ўтган ҳарбий Ғалаба парадида кенг жамоатчиликка тақдим этилган. Асосий моделдан фарқли ўлароқ, зенит қуроллари йўқ, ракеталар сони 12 дан 18 тага кўпайтирилган ва нишонни аниқлаш станцияси янгиланган.
  • Панцир-СМ — бу модификация бўлиб, унда янги ишлаб чиқилган кўп функсияли йўриқнома стансиясидан (АФАР билан радар) фойдаланиш туфайли нишоннинг тортишиш диапазони 40 км га, аниқлаш масофаси 75 км га кўтарилади.
    • Панцир-С1М — Панцир-СМ нинг экспорт версияси.
  • Панцир-СМ-СВ — қуруқлик ва ҳаво-ҳаво кучлари учун шассисида ўзгартиришлар қўлланган. Комплекс вайрон қилиш майдонини оширади ва икки турдаги зенит ракеталарига эга бўлган.
  • Панцир-СМ-ТБМ — комплексдан ракеталар сони 12 дан 24 тагача кўпайган модификация, зенит қуроллари, шунингдек нишонни белгилаш мосламаси олиб ташланган. Йўл-йўриқ аккумулятордаги бошқа транспорт воситаларидан ёки буйруқ постларидан амалга оширилади.

Жанговар фойдаланиш

Яман босқини

2017-йил апрел ойида Ямандаги Бирлашган Араб Кучлари Гуруҳининг БАА ҳарбийлари Панцир-C1 комплексидан фойдаланган ҳолда Саудия Арабистонининг Сикорскй УҲ-60 Блаcк Ҳаwк вертолётини нотўғри уриб тушириши натижасида, 12 нафар араб ҳарбийси ҳалок бўлган.

Сурия фуқаролар уруши

Очиқ матбуотда эълон қилинган маълумотларга кўра ва ҳарбийлар баёнотларига кўра, Панцир C-1 комплекслари Сурияда бир неча бор ишлатилган. Шундай қилиб, 2017-йил октабр ойи бошида Россиянинг Панцир мажмуаси ИШИД томонидан учирилган иккита Град МЛРС ракетасини йўқ қилгани ҳақида хабар берилган. 2017-йил декабр ойида Панцир-C1 комплекси ёрдамида Россиянинг Суриядаги Хмеймим авиабазасига қилинган иккита ракета ҳужуми қайтарилган. 2017-йил декабр ойи охирида Россия Федерацияси Мудофаа вазири Сергей Шойгу Россия Қуролли Кучлари контингенти Сурияда бўлган бутун давр мобайнида ёрдам билан 54 та МЛРС ракетаси ва 16 та учувчисиз учиш аппарати йўқ қилинганини айтган.

Ливия фуқаролар уруш

2019-йил 5-июлда Ливия Миллий Армияси (ЛМА) маълумотларига кўра, Миллий келишув ҳукуматининг жанговар самолёти Ливия Миллий армиясига тегишли Панцир-C1 комплекси томонидан уриб туширилган[2][3].

Россиянинг Украинага бостириб кириши

Урушда ушбу қуролдан Россия томонидан фойдаланилган. Байрактар ТБ2 билан Панцир-C1 ни йўқ қилиш аниқланган[4][5].

2022-йил март ойида Украинада Панцир-C1 қўлга олинган
Шасси индекси КАМАЗ-6560 ГМ352М1Э БАЗ-6309 Вошчина-1 МАН-СХ45 МЗКТ-7930 (лойиҳа)[6] ДТ-30ПМ КАМАЗ-53958
Ташқи кўриниши МАН-СХ45 шассисида Панцир-С1 КамАЗ-53958 шассисида Панцир-СМ
Ғилдирак формуласи 8×8 судралувчи 8×8 8×8 8×8 судралувчи 8×8
Максимал тезлик 90 км/соат 70 км/соат 90 км/соат
Резервасён ўқ ўтказмайдиган кичик калибрли артиллерия снарядларидан ҳимоя қилиш ўқ ўтказмайдиган ўқ ўтказмайдиган ўқ ўтказмайдиган кичик калибрли артиллерия снарядларидан ҳимоя қилиш ўқ ўтказмайдиган
Қувват захираси 500 км 600 км 1200 км

Адабиётлар

  • Тихонов С. Г. Оборонниэ предприятия СССР и России : в 2 т. — М. : ТОМ, 2010. — Т. 1. — 608 с. — 1000 экз. — ИСБН 978-5-903603-02-2.
  • Тихонов С. Г. Оборонниэ предприятия СССР и России : в 2 т. — М. : ТОМ, 2010. — Т. 2. — 608 с. — 1000 экз. — ИСБН 978-5-903603-03-9.
  • Савенков Ю. А., Сомков Н. И., Травкин А. А. Зенитний ракетно-пушечний комплекс „Пансир“ (рус.) // Армейский сборник : журнал. — 2014. — Ноябр (т. 245, № 11). — С. 35—37. — ИССН 1560-036Х.
  • Фимушкин Ф., Слугин В. ЗРК ближнего действия „Пансир-С1-0“ с оптико-электронной системой наведения (рус.) // Воэнний парад : журнал. — 2004. — Май-июн (т. 63, № 03). — С. 12—14. — ИССН 1029-4678.

Манбалар

  1. ↑ „«Панцирь-С1» (СА-20), зенитный ракетно-пушечный комплекс“ (ру) (деадлинк). Вооружения, военная и специальная техника. ОРУЖИЕ РОССИИ. 2012-йил 16-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 10-октябр.
  2. ↑ ҳттпс://тwиттер.cом/Мансоурталк/статус/1146908494446125056
  3. ↑ ППcите wеб|урл=ҳттпс://лента.ру/неwс/2019/07/05/панcир/%7Cтитле=В Ливии сбили самолет российским «Панцирем»|аccессдате=5=7=2019}}
  4. ↑ „ТБ2: Тҳе Дроне Украине Ис Усинг То Фигҳт Баcк Агаинст Руссиа“.
  5. ↑ „Wҳй тҳе Байрактар ТБ2 Дроне Wас Суч а Гаме Чангер ин Украине“.
  6. ↑ „Зенитный ракетно-пушечный комплекс 96К6 «Панцирь-С1» (СА-22 ГРЕЙҲОУНД)“. 2020-йил 5-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 3-май.