Papilio sosia
Papilio sosia, oʻrtacha yashil-tasmali yelkanqanotli kapalak — Papilionidae oilasiga mansub kapalak turi. U Afrotropik biogeografik mintaqada tarqalgan. Turni dastlab Walter Rothschild va Karl Jordan 1903-yilda tavsiflagan[1].
| Papilio sosia | |
|---|---|
 Ustki tomoni | |
Ilmiy tasniflash | |
| Olam: | Hayvonlar |
| Tip: | Bo‘g‘imoyoqlilar |
| Sinf: | Hasharotlar |
| Turkum: | Tangachaqanotlilar |
| Kenja turkum: | Yelkanqanotlilar |
| Oila: | Papilionidae |
| Kenja oila: | Papilioninae |
| Urugʻ: | Papilio |
| Binar nomi | |
|
Papilio sosia (Rothschild va Jordan, 1903) | |
| Sinonimlari | |
| |
Tavsifi
Oldingi qanotning ustki tomonida 1b–8-hujayralarda aniq, mayda va odatda qoʻshaloq chekkaosti dogʻlari mavjud, biroq pastki tomonida yirik chekkaosti dogʻlari yoʻq. Oʻrta tasma deyarli P. nireusdagidek shakllangan, ammo 2-hujayradagi dogʻ hujayraning asosini qoplaydi va 1c-hujayradagi dogʻga qaraganda anal tomonga koʻproq choʻzilgan; 1c-hujayradagi dogʻ esa hujayragacha yetib bormaydi. Tur Syerra-Leonedan Kongo havzasi va Ugandagacha tarqalgan[2]. Oʻrta tasma toʻgʻri va muntazam boʻlib, oldingi qanotning 1b-hujayrasida hech qachon 1 sm dan tor boʻlmaydi va deyarli har doim bundan ancha keng boʻladi.
Biologiyasi
Lichinkalari Zanthoxylum va Citrus turlari bilan oziqlanadi[3].
Kenja turlari
Kenja turlariga quyidagilar kiradi:
- P. s. sosia — Gvineya, Syerra-Leone, Liberiya, Kot-d’Ivuar, Gana, Togo, Benin, Nigeriyaning janubi va Kamerunning gʻarbiy qismida tarqalgan.
- P. s. pulchra Berger, 1950 — Kamerun, Gabon, Kongo, Markaziy Afrika Respublikasi, Angolaning shimoli va Kongo Respublikasida tarqalgan[4].
- P. s. debilis Storace, 1951 — Uganda va Tanzaniyaning shimoli-gʻarbiy qismida tarqalgan[5].
Taksonomiyasi
Papilio sosia 15 ta vakilni oʻz ichiga oluvchi nireus tur guruhi deb ataladigan kladga mansub. Guruh vakillarining naqshi qora rangli boʻlib, yashil yoki koʻk tasma va dogʻlardan iborat. Ular yelkanqanotli kapalaklar deb atalishiga qaramay, Papilio charopus va Papilio hornimanidan tashqari guruh vakillarida dumchalar mavjud emas. Klad vakillari:
- Papilio aristophontes Oberthür, 1897
- Papilio nireus Linnaeus, 1758
- Papilio charopus Westwood, 1843
- Papilio chitondensis de Sousa & Fernandes, 1966
- Papilio chrapkowskii Suffert, 1904
- Papilio chrapkowskoides Storace, 1952
- Papilio desmondi van Someren, 1939
- Papilio hornimani Distant, 1879
- Papilio interjectana Vane-Wright, 1995
- Papilio manlius Fabricius, 1798
- Papilio microps Storace, 1951
- Papilio sosia Rothschild & Jordan, 1903
- Papilio thuraui Karsch, 1900
- Papilio ufipa Carcasson, 1961
- Papilio wilsoni Rothschild, 1926
Manbalar
- ↑ Rothschild, Walter; Jordan, Karl (1903). "Some new African Papilios". Novitates Zoologicae 10: 488–490.
- ↑ Aurivillius, [P. O.]C. 1908–1924. In: Seitz, A. Die Großschmetterlinge der Erde Band 13: Abt. 2, Die exotischen Großschmetterlinge, Die afrikanischen Tagfalter, 1925, 613 bet, 80 taxta. Alfred Kernen Verlag, Stuttgart.
- ↑ „Afrotropical Butterflies: File C – Papilionidae - Tribe Papilionini“. 2014-yil 22-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 7-sentyabr.
- ↑ Berger, Lucien A. (1950). "Catalogues raisonnes de la faune entomologique du Congo Belge. Lepidopteres-Rhopaloceres. I.-Fam. Papilionida". Annales du Musée du Congo Belge 8: 1–104.
- ↑ Storace, L. (1951–1952). "Recherches sur le groupe africain de Papilio nireus L.". Lambillionea 51: 44–52, 54–57, 73–76.
Adabiyotlar
- Carcasson, R. H. (1960). „The Swallowtail Butterflies of East Africa (Lepidoptera, Papilionidae)“. Journal of the East Africa Natural History Society pdf. Sharqiy Afrikadagi tur guruhi vakillari uchun aniqlash kaliti, diagnostik va boshqa qaydlar hamda rasmlar. (East Africa Natural History Society tomonidan joylashtirishga ruxsat berilgan.)
- Collins, N. Mark; Morris, Michael G.. Threatened Swallowtail Butterflies of the World: The IUCN Red Data Book. Gland & Kembrij: Xalqaro tabiatni muhofaza qilish ittifoqi, 1985. ISBN 978-2-88032-603-6.
- Larsen, T. B. (2005). Butterflies of West Africa. Apollo Books. ISBN 87-88757-43-9
- Storace, L. (1951–1952). Recherches sur le groupe africain de Papilio nireus L. Lambillionea 51:44–52; 54–57; 73–76.
Havolalar
 |
Vikiomborda „Papilio sosia“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. |
 |
Vikiturlarda Papilio sosia bilan bog‘liq ma’lumotlar mavjud. |
- Butterfly Corner — Vena tabiiy tarix muzeyidagi tasvirlar