Папилио залмохис, **улкан кўк қалдирғочдуми** — Қалдирғочдумлилар оиласига мансуб капалак тури. Тур номи Гетлар халқи илоҳларидан бири бўлган Залмоксис шарафига қўйилган. Залмоксис Геродотнинг Тарих асарининг ИВ китоби, 93–96-бандларида тилга олинган.

Улкан кўк қалдирғочдуми

Устки томони
Илмий таснифлашUshbu tasnifni tahrirlash
Олам: Ҳайвонот
Тип: Бўғимоёқлилар
Синф: Ҳашаротлар
Туркум: Тангачақанотлилар
Оила: Қалдирғочдумлилар
Кенжа оила: Папилионинаэ
Уруғ: Папилио
Линнаэус, 1758
Бинар номи
''Папилио залмохис''
(Ҳеwицон, 1864[1][2])
Муҳофаза ҳолати
Синонимлари
  • Иcарус залмохис ф. суфферти Рöбер, 1898
  • Иcарус залмохис ф. риппони Рöбер, 1898
  • Папилио залмохис аб. cинереус Счултзе, 1913

Тавсифи

Папилио залмохис қанотлари кенглиги тахминан 12–16 см га етадиган йирик капалак бўлиб, Африкадаги иккинчи энг йирик қалдирғочдумлардан биридир. Қанотларининг устки томони одатда кўк рангда, айрим ҳолларда яшилимтир тусда бўлади. Қанотларнинг остки томони эса оч кулранг рангга эга.

Илгари Папилио залмохиснинг кўк ранги Тиндал эффекти орқали ёруғликнинг сочилиши натижасида ҳосил бўлади деб ҳисобланган[3]. Кейинги тадқиқотлар эса П. залмохис тангачалари когерент бўлмаган сочилишни ҳосил қилувчи наноструктурага эга эмаслигини, кўк ранг эса люминессент пигмент хусусиятига эга эканини кўрсатган[4].

Олд қанотларнинг устки томонида қора томирлар орасида тор қора чизиқлар мавжуд. Қанотларнинг учки қисми қора рангда. Орқа қанотларнинг устки томонида қора ҳошияли тасма ва унинг бўйлаб жойлашган кўк доғлар занжири мавжуд. Танаси ёрқин сариқ рангда.

Урғочилари эркакларига нисбатан бироз кичикроқ ва ранглари унчалик ёрқин эмас. Уларнинг қанотлари умумий жиҳатдан сарғиш-жигарранг тусда кўринади.

Тарқалиши

Папилио залмохис Африканинг тропик ҳудудларида тарқалган. У Либерия, Гана, Камерун, Нигерия, Габон, Конго Демократик Республикаси, Заир ва Кот-д’Ивуар ҳудудларида учрайди.

Кенжа турлари

Манбаларда Папилио залмохис учун алоҳида кенжа турлар кўрсатилмаган.

Галерея

Манбалар

  1. ↑ „Афротропиcал Буттерфлиэс: Филе C – Папилионидаэ – Трибе Папилионини“. 2014-йил 22-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 21-март.
  2. ↑ Ҳеwицон, W. C., 1864. Иллустратионс оф неw спеcиэс оф эхотиc Буттерфлиэс селеcтед чиэфлй фром тҳе cоллеcтионс оф W. Wилсон Саундерс анд Wиллиам C. Ҳеwицон.
  3. ↑ Ҳухлей, Жоҳн (1976). "Тҳе Cолоратион оф Папилио залмохис анд П. Антимачус, анд тҳе Дисcоверй оф Тйндалл Блуэ ин Буттерфлиэс". Проcеэдингс оф тҳе Роял Соcиэтй оф Лондон. Сериэс Б, Биологиcал Сcиэнcес 193 (1113): 441–453. дои:10.1098/рспб.1976.0056. 
  4. ↑ Прум, Ричард О.; Тим Қуинн; Родолфо Ҳ. Торрес (2006-02-15). "Анатомиcаллй диверсе буттерфлй сcалес алл продуcе струcтурал cолоурс бй cоҳерент сcаттеринг.". Ж. Эхп. Биол. (Жеб.биологисц.орг) 209 (4): 748–765. дои:10.1242/жеб.02051. ПМИД 16449568. ҳттп://жеб.биологисц.орг/cги/cонтент/фигсонлй/209/4/748. Қаралди: 2014-03-21. Папилио залмохис]]

Адабиётлар

Ҳаволалар