Paradigma

Парадигма (грекча — „намуна, андоза“) — илмий ютуқлар мажмуи. Парадигма у ёки бу даврда илмий ҳамжамият томонидан тан олинган ва янги илмий тадқиқот учун намуна асос бўлиб хизмат қилиши зарур. Мазкур тушунчани илмий муомалага кенг ёйилишида америкалик тарихчи Томас Куннинг „Илмий инқилоблар структураси“ асари асосий ўринни эгаллайди. Томас Куннинг фикрича, парадигма илмий жамоатчилик бирлигини таъминлайди. Илмий намунани, универсал қонунларни конкрет ҳодисаларга татбиқ этиш асосида фан ривожланади. Умуман олганда, парадигмани илмий тан олинган ва қайсидир даврда илмий тадқиқот учун йўналтирилган бир ёки бир нечта фундаментал йиғиндиси, деб таърифлаш мумкин. Шу боисдан ҳам илмий парадигма воситасида илмий муаммолар ўртага ташланади ва уни ечиш модели намоён бўлади. Геосиёсий парадигма эса тан олинган геосиёсий назариялар орқали дунёнинг геосиёсий манзарасини илмий жиҳатдан аниқлаш моделидир.