Pastki kovak vena
Пастки ковак вена - бу пастки ва бутун танадаги кислородсиз қонни юракнинг о'нг бо'лмачасига олиб борадиган катта вена. О'нг ва чап умумий ёнбош веналарининг қо'шилиши натижасида ҳосил бо'лади, одатда бешинчи бел умуртқаси соҳасида жойлашади[1]. Пастки ковак вена икки ковак венанинг пастки қисми бо'либ, организмдан кислородсиз қонни юракнинг о'нг бо'лмачасига олиб борадиган иккита катта қон томирдир: пастки ковак вена тананинг пастки ярмидан қонни олиб боради. Юқори ковак вена эса тананинг юқори қисмидан қон олиб боради. Биргаликда ковак веналари (юрак мушакларининг о'зидан қон олиб юрадиган коронар синусга қо'шимча равишда) аортанинг веноз қон-томирларини ҳосил қилади. Қорин бо'шлиг'ининг орқасида жойлашган ва умуртқа пог'онасининг о'нг томонида жойлашган катта ретроперитонеал вена[2].У юракнинг пастки о'нг, орқа томонида о'нг қулоққа киради.
Пастки ковак вена чап ва о'нг умумий ёнбош веналарининг қо'шилиши натижасида ҳосил бо'лади ва то'планган қонни юракнинг о'нг бо'лмачасига олиб келади. Шунингдек, унинг тоқ венаси (умуртқа пог'онасининг о'нг томонида жойлашган) ва орқа мия ёнидаги веноз плексуслар билан бирлашади .
Пастки ковак вена қорин орқасидаги чап ва о'нг умумий ёнбош веналарининг белнинг бешинчи соҳасида бирлашиши билан бошланади.Т8 - Т9 даражасида кавал очилишида ко'крак диафрагмасидан о'тади[3]. У тушаётган аортанинг о'нг томонига о'тади[3].
Тармоқлар
Тармоқларнинг о'зига хос даражалари қуйидагилардан иборат:
| Даража | Томир |
| Т8 | жигар веналари, пастки френик вена |
| Л1 | о'нг супраренал томир, буйрак веналари |
| Л2 | о'нг гонадал вена |
| Л1–Л5 | бел томирлари |
| Л5 | умумий ёнбош веналари |
Пастки ковак вена о'рта чизиқнинг о'нг томонида жойлашганлиги сабабли, тармоқларнинг дренажланиши ҳар доим ҳам симметрик бо'лмайди. О'нг томонда гонадал веналар ва буйрак усти веналари то'г'ридан-то'г'ри пастки кавак венага оқиб тушади. Чап томонда улар буйрак венасига қуйилади, бу эса о'з навбатида пастки кавак венага оқиб тушади.Аксинча, барча бел веналари ва жигар веналари одатда пастки вена ковак венага қуйилади.
Ривожланиш
Эмбрионда пастки ковак вена ва о'нг қулоқ, евстахий клапан сифатида ҳам танилган пастки вена ковак клапан билан ажралиб туради. Вояга этган одамда бу клапан одатда бутунлай регрессияланган ёки эндокарднинг кичик бурмаси сифатида қолади[4].
Вариантлари
Камдан кам ҳолларда пастки ковак вена ҳажми ва жойлашувида фарқ қилиши мумкин. Катта артерияларнинг транспозициясида пастки ковак вена чап томонда жойлашиши мумкин.
Одамларнинг 0,2% дан 0,3% гача[5]. пастки ковак вена буйрак веналари даражасида ко'пайтирилиши мумкин [6].
Пастки кава вена томирдир . Кислородсиз қонни тананинг пастки ярмидан юракнинг о'нг бо'лмачасига олиб боради.
Тананинг юқори ярмидан кислородсиз қонни олиб юрадиган қон томир юқори вена кавадир .
Клиник аҳамияти
Пастки ковак вена билан бог'лиқ патологик муаммолар ко'пинча унинг спазми билан бог'лиқ (ёрилишлар кам учрайди, чунки у паст босимга эга). Ташқи босимнинг одатий манбалари кенгайган аорта ( абдоминал аорта аневризмаси ) ва қорин бо'шлиг'и саратони, масалан, ё'г'он ичак саратони, буйрак ҳужайрали карсиномаси ва тухумдон саратони ҳисобланади. Пастки ковак вена биринчи навбатда о'нг томонда жойлашган бо'лганлиги сабабли, беҳуш ҳолатда бо'лган ҳомиладор аёлларни чап томонга буриш керак ( тикланиш ҳолати ), унга босимни камайтириш ва веноз қайтишни осонлаштириш мақсадида амалга оширилади. Камдан кам ҳолларда, дефекация билан бог'лиқ зо'риқиш пастки ковак вена орқали қон оқимининг чекланишига олиб келиши ва ҳушидан кетишга олиб келиши мумкин[7].
Пастки кава венанинг беркилиши камдан-кам учрайди ва ҳаёт учун хавфли ҳолат сифатида шошилинч даволанади. Бу чуқур томир тромбози, пастки ковак вена филтрлари, жигар трансплантацияси ва венага катетер қо'йиш каби жарроҳлик муолажалар билан бог'лиқ[8].

Қо'шимча тасвирлар
-
Вена cава инфериор
-
Пастки ковак венанинг олдиндан ко'риниши
-
Пастки ковак вена филтри
-
Пастки ковак вена 3д ко'риниши
Манбалар
- ↑ Дардис, Ронан М.; Сахена, Амар; Шад, Амжад; Читнавис, Бҳупал; Гуллан, Ричард (2012-01-01), Қуиñонес-Ҳиножоса, Алфредо (муҳ.), „Чаптер 154 - Дисc Реплаcемент Течнологиэс ин тҳе Cервиcал анд Лумбар Спине“, Счмидек анд Сwеэт Оперативе Неуросургиcал Течниқуэс (Сихтҳ Эдитион) (инглизча), Пҳиладелпҳиа: W.Б. Саундерс, 1777–1788-бет, дои:10.1016/б978-1-4160-6839-6.10154-6, ИСБН 978-1-4160-6839-6, қаралди: 2020-11-22
- ↑ Мозес, ГЕЗА; Гловиcзки, ПЕТЕР (2007-01-01), Берган, Жоҳн Ж. (муҳ.), „CҲАПТЕР 2 - Веноус Эмбрёлогй анд Анатомй“, Тҳе Веин Боок (инглизча), Бурлингтон: Аcадемиc Пресс, 15–25-бет, дои:10.1016/б978-012369515-4/50005-3, ИСБН 978-0-12-369515-4, қаралди: 2020-11-22
- ↑ 3,0 3,1 Блумгарт, Леслиэ Ҳ.; Счwартз, Лаwренcе Ҳ.; ДеМаттео, Роналд П. (2017-01-01), Жарнагин, Wиллиам Р. (муҳ.), „Чаптер 2 - Сургиcал анд радиологиc анатомй оф тҳе ливер, билиарй траcт, анд панcреас“, Блумгарт'с Сургерй оф тҳе Ливер, Билиарй Траcт анд Панcреас, 2-Волуме Сет (Сихтҳ Эдитион) (инглизча), Пҳиладелпҳиа: Элсевиэр, 32–59.э1-бет, дои:10.1016/б978-0-323-34062-5.00002-9, ИСБН 978-0-323-34062-5, қаралди: 2020-11-22
- ↑ Турҳан Явуз; Назли, C; Кинай, О; Куцал, А (2002). "Гиант Эустачиан Валве: wитҳ Эчоcардиограпҳиc Аппеаранcе оф Дивидед Ригҳт Атриум". Техас Ҳеарт Институте Жоурнал 29 (4): 336–8. ПМИД 12484622. ПМC 140300. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=140300.
- ↑ Ставропоулос, С. Wиллиам; Соломон, Жеффрей А. (2011-01-01), Преториус, Э. Сcотт; Соломон, Жеффрей А. (муҳ.), „Чаптер 30 - Инфериор Вена Cава Филтерс“, Радиологй Сеcрец Плус (Тҳирд Эдитион) (инглизча), Пҳиладелпҳиа: Мосбй, 223–227-бет, дои:10.1016/б978-0-323-06794-2.00030-4, ИСБН 978-0-323-06794-2, қаралди: 2020-11-22
- ↑ Грай'с анатомй : тҳе анатомиcал басис оф cлиниcал праcтиcе, 40тҳ Сусан Стандринг: , Лондон: Чурчилл Ливингстоне, 2008. ИСБН 978-0-8089-2371-8.
- ↑ Бропҳй, CМ; Эванс, Л; Сумпио, БЕ (1993). "Дефеcатион сйнcопе сеcондарй то фунcтионал инфериор вена cавал обструcтион дуринг а Валсалва манеувер". Анналс оф Васcулар Сургерй 7 (4): 374–7. дои:10.1007/БФ02002893. ПМИД 8268080. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_анналс-оф-васcулар-сургерй_1993-07_7_4/паге/374.
- ↑ Геэҳан ДМ, Инфериор Вена Cавал Тҳромбосис, эмедиcине.cом, УРЛ: ҳттп://www.эмедиcине.cом/мед/топиc2718.ҳтм, Аccессед: Аугуст 3, 2005.
- Анатомй пҳото: 40:13-0101 ат тҳе СУНЙ Доwнстате Медиcал Cентер - "Постериор Абдоминал Wалл: Трибутариэс то тҳе Инфериор Вена Cава"
- Cросс сеcтион имаге: пембодй/бодй12а—Пластинатион Лабораторй ат тҳе Медиcал Университй оф Виэнна.