Patritsiylar

Патрицийлар (патриcии, лот. патер — отадан) — Қад. Римдаги уруғ зодагонлари. Дастлаб П. деб уруғ ташкилотига кирган ва плебейларта карши турган Римнинг барча туб аҳолиси аталган бўлса керак. Анъанага кўра, П. дастлаб 100, сўнгра 300 ота уруғини жамлаб, Рим халкини (Популус Романус Қуиритиум) ташкил этишган. Милоддан аввалги ВИ аср охиридан, синфий табакаланиш ва давлат шаклланаётган даврда П. Рим республикасининг ҳукмрон табакасига айланган. Улар барча фуқаро ва сиё-сий ҳукукларга, хусусан, олий магис-тратурани алмаштириш ҳукуқига эга бўлишган. Бу имтиёзлар П. билан плебейлар ўртасидаги курашга сабаб бўлган, у милоддан аввалги В аср бошидан милоддан аввалги ИИИ аср бошигача давом этган. Бу кураш жараё-нида Рим республикаси давлат тизи-ми тузилган, плебейлар Популус Романус таркибига киритилганлар ва барча ҳуқукларда П. билан тенглашганлар. Милоддан аввалги ИИИ аср бошида П. ва плебейлар раҳбарлари ўзаро бирикиб нобилитетни ташкил этишган. П.дан бўлган нобиллар орасида Валерийлар, Клавдийлар, Корнелийлар, Фабийлар, Эмилийлар, Юлийлар ва бошқа уруғ вакиллари Кад. Римнинг сиёсий хдётида алоҳида рол ўйнашган. Империя даврида янги патрициат вужудга келиб, улар сенаторлар табақасининг имтиёзли қисмидан иборат эди; унга императорлар томонидан Италия ва провинсиялардан чиқкан шахслар киритилган.