Paysyao
Пайсяо ― қадимий пуфлама чолғу асбоби, хитойча пан найининг (пан-флейта) аналоги.
Хусусиятлари
Ушбу асбобнинг ўзига хос хусусияти 12 та бамбук найлари мавжудлиги бўлиб, у кенг овоз диапазонини таъминлайди. Шу билан бирга найлар сони бошқача бўлиши ҳам мумкин[1].
Флейтанинг бу ўхшаши қадимги Хитойнинг анъанавий оркестрига киритилган бўлиб, юмшоқ ва майин товуш чиқаради.
Тарихи
Археологлар томонидан топилган энг қадимги пайсяо намунаси, тахминан, милоддан аввалги 1046-йилда, яъни Шанг сулоласининг охирида ёки Чжоу сулоласининг бошида ясалгандир. Ушбу пайсяо пуфлама асбоби Хитой халқ чолғулари музейида кўргазмага қўйилган.
Зенг қироллигидаги Маркиз Йи қабрида бамбукдан ясалган, тахминан, 2400-йиллик, яна иккита қадимий пайсяо топилган. Уларнинг иккаласи ҳам узунлиги камайиш тартибида жойлаштирилган 13 та бамбук найчадан иборат эди.
Вақт ўтиши билан чолғу мусиқий таомилдан чиқиб кетди, аммо ХХ-асрда унинг қайта туъғилиши бошланди.
Янги чолғулар учун намуна
Пайсяо ушбу турдаги асбобларнинг кейинги авлодларини ишлаб чиқиш учун прототип бўлиб хизмат қилди. Мисол учун, Кореяда ҳангул деб номланган чолғу пайсяодан олинган ва маросимларда чалинган[2].
Свирелдан фарқи
Хитойча пайсяо ҳамда Европа ва Жанубий Америка анъаналарида учровчи свирел найлари ўртасидаги асосий фарқ шундаки, қадимги Хитой пуфлама чолғу асбобининг тепасидаги тешиклари бурчакли ёки камгакли бўлади.
Бу Хитой пайсяо найи овоз баландлиги ўзгариши ва ҳатто, карнайлар диатоник тарзда созланган бўлса ҳам тембрни йўқотмасдан тўлиқ хроматик бўлишига имкон беради.
Манбалар
- ↑ „Многоствольная флейта пайсяо. ©Тҳе Палаcе Мусеум/Ван Цзинь /Wанг Жин - - www.Мусеум.ру - -“. www.мусеум.ру. Қаралди: 2020-йил 20-октябр.
- ↑ „Талк Талк КОРЕА“. www.кореа.нет. Қаралди: 2020-йил 20-октябр.