Ziyosfera

Pearl S. Buck

Пеарл Cомфорт Сйнденстриcкер Буcк – америкалик ёзувчи. 1932-йилги Пулицер мукофоти соҳибаси. 1931–1932-йилларда АҚШда бесцеллер даражасига кўтарилган „Тҳе Гоод Эартҳ“ асари орқали шуҳрат қозонган. Буcк 1938-йилда „Хитойдаги деҳқонлар ҳаётининг чинакам тасвири учун“ ва ўзининг шоҳ асари ҳисобланган ота-онаси ҳақидаги иккита мемуар-биография учун адабиёт бўйича Нобел мукофотига сазовор кўрилган илк америкалик аёл ёзувчи ҳисобланади[1].

Пеарл С. Буcк
Таваллуди 26-июн 1892-йил
Ҳиллсборо, Ғарбий Виржиния, АҚШ
Вафоти 6-март 1973-йил(1973-03-06)
(80 ёшда)
Данбй, Вермонт, АҚШ
Касби ёзувчи, ўқитувчи
Ижод қилган тиллари инглиз тили
Фуқаролиги АҚШ
Алма матер Cорнелл университети
Мукофотлари Пулицер мукофоти, Адабиёт бўйича Нобел мукофоти
Турмуш ўртоғи
Жоҳн Лоссинг Буcк
(турм. 1917; ажр. 1935)

Ричард Жоҳн Wалш
(турм. 1935; ҳис деатҳ 1960)
Болалари 8
Имзоси

Буcк 1892-йилнинг октябр ойида Ғарбий Виржинияда дунёга келган. 4 ойлик пайтида ота-онаси уни ўзлари билан Хитойга олиб кетишган. Миссионерларнинг фарзанди сифатида Буcк умрининг катта қисмини, 1934-йилгача Зҳенжиангда ота-онаси билан ва Нанкинда биринчи эри билан ўтказган. Буcк ёз ойларини ота-онаси билан Кулингда, ўз вилласида ўтказган ва айнан ўша пайтларда ёш қизалоқда ёзувчи бўлиш орзуси уйғонган[2]. У Виржиния штатида жойлашган Рандолпҳ-Маcон коллежини тамомлагач яна Хитойга қайтиб борган. Жоҳн Лоссинг Буcкга турмушга чиққанидан сўнг Пеарл 1914–1932-йиллар давомида миссионер бўлиб хизмат қилган. Шу давр мобайнида у хорижий давлатлардаги миссионерлик ҳаракатларига бўлган эҳтиёжга шубҳа қила бошлаган. Ўзининг қарашлари туфайли кейинчалик ис’тефога чиққан[3]. Қўшма Штатларга қайтганидан сўнг, 1935-йилда у Ричард Ж. Wалшга турмушга чиққан ва сеҳмаҳсул ёзувчилик фаолиятини давом эттирган. У аёллар ҳуқуқлари ва ирқий тенглик учун курашган, Хитой ва Осиё маданиятлари ҳақида кенг кўламда ёзган, айниқса, Осиёлик ва аралаш ирқли фарзандларни асраб олиш бўйича саъй-ҳаракатлари билан машҳур бўлган.

Ёшлиги ва таълими

Пеарл Буcк дунёга келган Стултинглар хонадони. Ҳиллсборо, Ғарбий Виржиния.

Туғилганида Cомфорт[4] деб исм берилган Пеарл Сйнденстриcкер Ғарбий Виржиниянинг Ҳиллсборо шаҳарчасида, немис ва голланд миллатига мансуб бўлган Cаролине Мауде (Стултинг) (1857–1921) ва Абсалом Сйденстриcкер оиласида туғилган[5]. Унинг ота-онаси миссионер бўлишган ва турмуш қурганларидан кўп ўтмай Хитойга саёҳат қилишган. Пеарлнинг туғилишига оз қолганда оила АҚШга қайтиб келган. Пеарл беш ойлик пайтида оила Хитойга кўчиб кетган, дастлаб Ҳуаи’анда ва кейинчалик Зҳенжиангда яшаган[6]. Ёш оила ёзни Кулингда ўтказишган. 1897-йилда унинг отаси Кулингда вилла қурган ва вафотигача шу ерда яшаган[7][8]. Айнан Кулингда ёз пайтлари отаси билан унутилмас ҳаёт тарзи Пеарлда ёзувчи бўлиш ҳиссини уйғотган[2].

Пеарлнинг ака-укаларидан Эдгар Сйдендтриcкер Америка соғлиқни сақлаш хизматида ва кейинчалик Милбанк жамғармасида фаолият олиб борган. Граcе Сйденстриcкер Яукей (1899–1994) эса Cорнелиа Спенcер тахаллуси остида китоблар ёзган[9][10].

Пеарл ўз мемуарларида „кўплаб дунёларда“, „ота-онасининг тоза, оқ, кичкина миссионерлик олами“ ва „катта, қувноқ Хитой дунёсида“ яшаганини ва улар ўртасида ҳеч қандай узвий боғлиқлик йўқлигини эслаб ўтган[11]. Ўша даврда бўлиб ўтган Ихетуан қўзғолони (1899-1901) оилага катта таъсир кўрсатган: хитойлик ҳамроҳлари уларни тарк этишган ва европалик сайёҳлар ташрифи ҳам камайган. Пеарлнинг отаси, хитойликлар уларга ёмонлик раво кўрмасликларига ишониб оила аъзолари билан биргаликда Шанхайга кўчиб ўтган. Бир неча йил ўтгач Пеарл Шанхайдаги Мисс Жеwел’с мактабига ўқишга киради ва шундан сўнг у икки тилли муҳитда катта бўла бошлаган.

1911-йилда Буcк Виржиния штатида жойлашган Рандолпҳ-Маcон аёллар коллежига ўқишга кирган. 1914-йилда Пҳи Бета Каппани тамомлаган ва Каппа Делта Сароритй аъзосига айланган.

Адабиёт бўйича Нобел мукофоти

1938-йилда Нобел қўмитаси томонидан мукофотни топшириш жараёнида шундай дейилган эди:

Жорий йилда Пеарл Буcкни мукофот билан тақдирлаш орқали Швеция академияси кенг тарқалган ирқий чегараларни ошиб ўтувчи, инсоний ҳамдардлик руҳи билан йўғрилган ва жонли портрет санъати бўлган инсоний идеалларни очиб берадиган ажойиб асарлари учун ушбу ёзувчи Алфред Нобелнинг келажак ҳақидаги орзу-умидлари билан ҳамоҳанг ҳаракат қилаётганини ҳис қилмоқда ва ушбу мукофотга лойиқ деб топди[12].

Академия олдида сўзлаган нутқида Пеарл шундай деган: „Мен асли келиб чиқиши америкаликман, аммо қандай ҳикоя қилиш ва ёзиш бўйича дастлабки билимларни Хитой мумтоз романларини ўқиш орқали эгаллаганман, Хитойда муаллифнинг вазифаси санъат асари яратиш эмас, балки халқ билан мулоқот қилишдир. Хитойда ёзувчи вазифаси ғарбдагига нисбатан фарқ қилади: фермерларга ўз ерлари ҳақида, қарияларга тинчлик ҳақида, ота-оналарга фарзандлари ҳақида, йигит-қизларга севги-муҳаббат ҳақида гапириши керак“[13].

Вафоти

Перал С. Буcк 1973-йил 6-мартда Вермонт штати Данбй шаҳарчасида вафот этган. У ўз васиятига кўра Пенсилвания штатидаги Греэн Ҳиллс фермасига дафн этилган. Унинг қабртошига исми инглиз тилида ёзилмаган, унинг ўрнига Пеарл Сйденстриcкер исмини ифодаловчи хитойча иэроглифлар – 賽珍珠 (Саи Зҳензу) ёзилган; хусусан, Саи – фамилиясининг биринчи бўғин товуши (хитойчада дастлаб фамилия келади) ва Зҳензу – хитойча марварид дегани[14][15].

Асарлари

Автобиографиялари

  • Мй Северал Wорлдс: А Персонал Реcорд (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1954)
  • Мй Северал Wорлдс – ёш китобхонлар учун Cорнелиа Спенcер томонидан қисқартирилган нашри (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1957)
  • А Бридге фор Пассинг (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1962) – Тҳе Биг Wаве асарини суратга олишнинг автобиографик баёни

Биографиялари

Романлари

  • Эаст Wинд: Wест Wинд (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1930)[16]
  • Тҳе Гоод Эартҳ (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1931); Тҳе Ҳоусе оф Эартҳ трилогиясининг биринчи китоби
  • Сонс (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1933); Тҳе Ҳоусе оф Эартҳ трилогиясининг иккинчи китоби
  • А Ҳоусе Дивидед (Неw Ёрк: Рейнал & Ҳитчcоcк, 1935); Тҳе Ҳоусе оф Эартҳ трилогиясининг учинчи китоби
  • Алл Мен Аре Бротҳерс (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1933)
  • Тҳе Мотҳер (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1933)
  • Тҳис Проуд Ҳеарт (Неw Ёрк: Рейнал & Ҳитчcоcк, 1938)
  • Тҳе Патриот (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1939)
  • Отҳер Годс: Ан Америcан Легенд (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1940)
  • Чина Скй (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1941)
  • Чина Голд: А Новел оф Wар-торн Чина (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1942)
  • Драгон Сеэд (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1942)
  • Тҳе Промисе (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1943)
  • Чина Флигҳт (Пҳиладелпҳиа: Триангле Боокс/Блакистон Cомпанй, 19453)
  • Портраит оф а Марриаге (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1945)
  • Тҳе Тоwнсман (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1945)
  • Павилион оф Wомен (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1946)
  • Тҳе Ангрй Wифе (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1947)
  • Пеонй (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1948)
  • Кинфолк (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1949)
  • Тҳе Лонг Лове (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1949)
  • Год’с Мен (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1951)
  • Сйлвиа (1951)
  • Бригҳт Проcессион (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1952)
  • Тҳе Ҳидден Флоwер (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1952)
  • Cоме, Мй Беловед (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1953)
  • Воиcес ин тҳе Ҳоусе (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1953)
  • Империал Wоман Тҳе Сторй оф тҳе Ласт Эмпресс оф Чина (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1956) –  Император Доwагер Cихи ҳақида
  • Леттер фром Пекинг (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1957)
  • Америcан Триптйч: Тҳреэ Жоҳн Седгес Новелс (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1958) – Тҳе Тоwнсман, Тҳе Лонг Лове, Воиcес ин тҳе Ҳоусе асарларини ўз ичига олади
  • Cомманд тҳе Морнинг (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1959)
  • Сатан Невер Слеэпс (Неw Ёрк: Поcкет Боокс, 1962)
  • Тҳе Ливинг Реэд А Новел оф Кореа (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1963)
  • Деатҳ ин тҳе Cастле (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1965)
  • Тҳе Тиме Ис Ноон (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1966)
  • Тҳе Неw Еар (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1968)
  • Тҳе Тҳреэ Даугҳтерс оф Мадаме Лианг (Лондон: Метҳуэн, 1969)
  • Мандала: А Новел оф Индиа (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1970)
  • Тҳе Годдесс Абидес (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1972)
  • Алл ундер Ҳеавен (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1973)
  • Тҳе Раинбоw (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1974)
  • Тҳе Этернал Wондер (ўлимидан сўнг, 2013-йилда нашр қилинган)[17]

Мукофотлари

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Тҳе Нобел Призе ин Литературе 1938 Аccессед Марч 9, 2013
  2. ↑ 2,0 2,1 „Кулинг Америcан Счоол Ассоcиатион – Америcанс Wҳо Стилл Cалл Лушан Ҳоме“. Кулинг Америcан Счоол Ассоcиатион 美国学堂 Wебсите. Қаралди: 2021-йил 23-июл.
  3. ↑ Cонн, Пеарл С. Буcк, 70–82.
  4. ↑ Лиан Хи, Тҳе Cонверсион оф Миссионариэс, Университй Парк, ПА: Пенн Стате Университй Пресс, 1996) 102 ИСБН 0271064382.
  5. ↑ Смйлиэ, Жамес Ҳ. (Жануарй 2004). "Пеарл Буcк'с "Северал Wорлдс" анд тҳе "Инасмуч" оф Чрист". Тҳеологй Тодай 60 (4): 540–554. дои:10.1177/004057360406000407. ҳттпс://жоурналс.сагепуб.cом/дои/абс/10.1177/004057360406000407. Қаралди: Жануарй 22, 2024. "Абсалом Сйденстриcкер, оф Герман анcестрй, wас борн инто а стриcт Пресбйтериан фамилй оф Греэнбриэр Cоунтй, Виргиниа... Cариэ, Пеарл'с мотҳер, wас борн а Стултинг ин Ҳиллсборо (wҳере Пеарл алсо wас борн), оф Дутч стоcк леавенед бй Френч еаст стирред инто тҳе анcестрал мих." Пеарл С. Буcк]]
  6. ↑ Шавит, Давид (1990), Тҳе Унитед Статес ин Асиа: а ҳисториcал диcтионарй, Греэнwоод Публишинг Гроуп, 480-бет, ИСБН 0-313-26788-Х (Энтрй фор „Сйденстриcкер, Абсалом“)
  7. ↑ „赛兆祥墓碑“. мйлушан.cом. Қаралди: 2021-йил 22-июл.
  8. ↑ „Пеарл С. Буcк ҳоусе ин Зҳенжианг“. 2020-йил 6-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 22-июл.
  9. ↑ „Граcе Сйденстриcкер Яукей паперс, 1934–1968“. Орбис Cасcаде Аллианcе. Қаралди: 2019-йил 17-январ.
  10. ↑ „Граcе С. Яукей Диэс“ (1994-йил 5-май). Қаралди: 2019-йил 18-январ.
  11. ↑ Пеарл С. Буcк, Мй Северал Wорлдс: А Персонал Реcорд (Неw Ёрк: Жоҳн Дай, 1954) п. 10.
  12. ↑ „Тҳе Нобел Призе ин Литературе 1938“. НобелПризе.орг.
  13. ↑ Нобел Леcтуре (1938) Тҳе Чинесе Новел
  14. ↑ Cонн, Петер, Драгон анд тҳе Пеарл
  15. ↑ Беноит, Бриан, [1]. Тҳис артиcле онлй ментионс тҳе меанинг оф тҳе сеcонд тwо чараcтерс, преcиоус пеарл, wҳич ин cоммон лангуаге ис симплй тҳе тwо чараcтер wорд фор пеарл.
  16. ↑ „Эаст Wинд: Wест Wинд бй Пеарл С. Буcк“. Фантастиcфиcтион. Қаралди: 2015-йил 6-апрел.
  17. ↑ Жулиэ Босман.. „А Пеарл Буcк Новел, Неw Афтер 4 Деcадес“ (2013-йил 21-май). 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Pearl_S._Buck" dan olindi