Pedagogik agent
Педагогик агент — бу компютер фанлари ва сунъий интеллектдан олинган ва таълимга қўлланадиган тушунчадир, одатда, ақлли репетиторлик тизимининг бир қисми ҳисобланади. Бу таълим муҳитида ўқувчи ва мазмун ўртасидаги симуляция қилинган инсонга ўхшаш интерфейсдир. Педагогик агент талаба ва бошқа шахс ўртасидаги ўзаро муносабатлар турини моделлаштириш учун мўлжалланган. Мабанза ва де Wет буни „Компютер томонидан фойдаланувчи билан ижтимоий жалб қилувчи тарзда ўзаро алоқада бўлган белги“ деб таърифлайдилар[1]. Педагогик агентга агентнинг исталган мақсадига қараб, ўқув муҳитида репетитор ёки ҳаммуаллиф[2] каби турли роллар тайинланиши мумкин. „Репетитор агенти ўқитувчи ролини ўйнайди, биргаликда ўқувчи агент эса ўқув шериги ролини ўйнайди“[1].

Педагогик агентлар тарихи компютер анимацияси тарихи билан чамбарчас боғлиқ. Компютер анимацияси ривожланиб борар экан, дастур ва ўқувчи ўртасидаги жонли интерфейсни қўшиш орқали компютерлаштирилган таълимни яхшилаш учун ўқитувчилар томонидан қабул қилинди. Педагогик агентнинг биринчи версиялари одамлардан кўра кўпроқ мултфилмлар эди, масалан, 1997-йилда Миcрософт Оффиcе фойдаланувчиларига дастурни юклаш ва улардан фойдаланишга ёрдам берган. Бироқ, компютер анимациясининг ривожланиши билан педагогик агентлар энди жонли кўриниши мумкин. 2006-йилга келиб, педагогик агентни яратиш учун зарур бўлган вақт ва тажрибани қисқартириш учун модулли, қайта фойдаланиш мумкин бўлган воситаларни ишлаб чиқилди[3]. Бундан ташқари, 2009-йилда агентлик стандартларини жорий этишга чақириқ бўлган[4]. Педагогик агентларни стандартлаштириш ва қайта ишлатиш муаммоси камроқ бўлди, чунки нарх пасайди ва анимация воситалари кенг тарқалди[5][6]. Индивидуал педагогик агентларни тиббиёт, математика, ҳуқуқ, тил ўрганиш, автомобилсозлик ва қуролли кучлар каби фанлар бўйича топиш мумкин[1]. Улар мактабгача ёшдаги болалардан тортиб то катталаргача бўлган ҳар бир ёшга мўлжалланган иловаларда қўлланади[1].
Педагогик агентни лойиҳалаш билан боғлиқ ўрганиш назариялари
Тарқалган билиш назарияси
Тақсимланган билиш назарияси — бу билишнинг бошқалар билан ҳамкорлик контекстида ривожланиш усули. Педагогик агентлар ўқувчига когнитив ўтказишга ёрдам бериш учун мўлжалланган бўлиши мумкин, улар артефакт ёки ўрганишда ҳамкорликда рол ўйнайдиган шериклар сифатида ишлайди. Фойдаланувчи томонидан бирор бир ҳаракатнинг бажарилишини қўллаб-қувватлаш учун педагогик агент, агар агент фойдаланувчида етишмаётган билимлар билан жиҳозланган бўлса, когнитив восита сифатида ҳаракат қилиши мумкин. Фойдаланувчи ва педагогик агент ўртасидаги ўзаро муносабатлар ижтимоий муносабатларни осонлаштириши мумкин. Педагогик агент ишчи шерик ролини бажариши мумкин[7].
Ижтимоий-маданий таълим назарияси
Ижтимоий-маданий таълим назарияси фойдаланувчининг бошқа агентлар билан ўзаро алоқада бўлган ўқув фаолиятига жалб қилинганда қандай ривожланишидир. Педагогик агент қуйидагиларга қодир: фойдаланувчи сўраганда аралашиши, фойдаланувчи ҳал қила олмайдиган вазифаларни қўллаб-қувватлаши ва ўқувчиларнинг когнитив имкониятларини кенгайтириши мумкин. Педагогик агент билан ўзаро муносабат ўқувчида турли хил ҳис-туйғуларни келтириб чиқариши мумкин. Ўқувчи ҳаяжонга тушиши, саросимага тушиши, умидсизликка тушиши ва ёки тушкунликка тушиши мумкин. Бу ҳис-туйғулар ўқувчиларнинг мотивациясига таъсир қилади[7].
Ташқи когнитив юк
Ташқи когнитив юк — бу маълумотни тақдим этиш усули туфайли одамнинг иш хотираси томонидан қўшимча куч сарфланиши. Педагогик агент фойдаланувчини чалғитиб, унинг диққат марказига айланиб, ўқув материали ва агент ўртасида эътиборнинг бўлинишига сабаб бўлиши орқали унинг когнитив юкини ошириши мумкин. Агентлар ривоят ва шахсийлаштиришни тақдим этиш орқали қабул қилинган когнитив юкни камайтириши мумкин, бу эса фойдаланувчининг қизиқиши ва мотивациясини рағбатлантириши мумкин[8]. Педагогик воситалардан когнитив юкни камайтириш бўйича тадқиқотлар минимал бўлсада, кўпроқ тадқиқотлар агентлар уни оширмаслигини кўрсатди[9][10].
Самарадорлиги
Тадқиқотчиларнинг фикрича, педагогик агентлар ўқув муҳитида турли ролларни бажариши мумкин[11]. Ушбу ролларга мисоллар: алмаштириш, искала, мураббийлик, синовдан ўтказиш ёки процедурани кўрсатиш ёки моделлаштириш. Педагогик агент репетитор сифатида педагогик агент билан ва педагогсиз эквивалент дарсларда таълим стратегиясига ҳеч қандай фойда келтириши кўрсатилмаган[12]. Ричард Маернинг сўзларига кўра, таълимни оширишнинг педагогик агенти бўйича тадқиқотлар маълум даражада қўллаб-қувватланади, лекин фақат ижтимоий сигналларнинг тақдимотчиси сифатида[13]. Биргаликда ўқийдиган педагогик агент ўқувчининг ўз-ўзини самарадорлигини оширади, деб ишонади. Педагогик восита таълим мазмунининг муҳим хусусиятларини кўрсатиб, мултимедиали ўрганиш бўйича тадқиқотлар ўрганишни яхшилашни кўрсатган сигнализация функсиясини бажариши мумкин. Тадқиқотлар шуни кўрсатдики, инсон ва инсон ўзаро таъсири педагогик агентлар билан тўлиқ алмаштирилмаслиги мумкин, аммо ўқувчилар агент бўлмаган мултимедиа тизимларидан кўра агентларни афзал кўришлари мумкин[11]. Бу топилма ижтимоий агентлик назарияси томонидан қувватланади.
Ўқув муҳитида педагогик агент ролларининг турлича самарадорлиги каби, фойдаланувчи таъсирини ҳисобга олувчи агентлар ҳам аралаш натижаларга эришди. Тадқиқотлар шуни кўрсатдики, фойдаланувчиларнинг таъсиридан фойдаланадиган педагогик агентлар фойдаланувчи билимини сақлаб қолиш, мотивация ва ўзини ўзи англаш самарадорлигини ошириши аниқланди[14][15]. Бироқ, таъсирчан ифодаларда бундай кенг услублар билан уларни қўллаш кўпинча қийин[16]. Бундан ташқари, агентлар фойдаланувчининг аффектив ҳолатини аниқлик билан аниқлашлари қийин бўлиб қолмоқда, чунки таъсир кўрсатиш одамларда ҳар хил бўлади[17].
Дизайни
Жозибадорлик
Педагогик агентнинг ташқи кўриниши таълим талабларини қондириш учун манипуляция қилиниши мумкин. Педагогик агентнинг жозибадорлиги, агар фойдаланувчилар педагогик агентнинг қарама-қарши жинси бўлса, ўқувчининг билимини ошириши мумкин. Эркак талабалар аёл педагогик агентларнинг шаҳвоний кўринишини афзал кўрадилар ва эркак агентларнинг шаҳвоний кўринишини ёқтирмайдилар. Аёл талабаларни на эркак, на аёл педагогик агентларнинг шаҳвоний кўриниши ўзига жалб қилмади[18].
Таъсирчан жавоб
Педагогик агентлар ҳис-туйғуларни етказиш ва қўзғатиш, балки, у ҳақида мулоҳаза юритиш ва жавоб бериш имкониятига эга бўлган даражага етди. Ушбу агентлар кўпинча нутқ, юз ифодалари ва тана имо-ишоралари каби турли хил усуллар орқали фойдаланувчиларнинг таъсирчан ҳаракатларини аниқлаш ва уларга жавоб бериш учун мўлжалланган[19]. Улар фойдаланувчининг аффектив ҳолатига жавоб беради ва агент дизайнига киритилган сенсорларнинг кенг доираси ёрдамида ушбу усуллардан фойдаланади[20]. Айниқса, таълим ва таълим дастурларида педагогик агентлар кўпинча фойдаланувчилар ёки ўқувчиларда умидсизлик, зерикиш, чалкашлик ва оқим ҳолатларини кўпроқ аниқлаш учун мўлжалланган[21]. Ушбу агентларнинг қўшимча тан олиниши уларни ҳиссий жиҳатдан ақллироқ қилиш, улар ўзаро алоқада бўлган фойдаланувчиларни таскинлаш ва рағбатлантиришга қаратилган қадамдир.
Рақамли вакиллик
Педагогик агентнинг дизайни кўпинча унинг 2Д ёки 3Д ва статик ёки жонлантирилган бўлишидан қатъий назар, унинг рақамли тасвиридан бошланади. Бир нечта тадқиқотлар статик ва жонлантирилган педагогик воситаларни ишлаб чиқди, кейин нисбий фойдаларни баҳолади. Бошқа дизайн мулоҳазалари сингари, статик ёки анимацион агентлардан такомиллаштирилган ўрганиш шубҳали бўлиб қолмоқда. Бир тадқиқот шуни кўрсатдики, статик тасвир ёрдамида тасвирланган агентнинг кўриниши визуал кўринишга асосланган фойдаланувчининг эслаб қолишига таъсир қилиши мумкин. Бошқа тадқиқотлар шуни кўрсатдики, статик агент тасвирлари таълим натижаларини яхшилайди. Бироқ, бошқа бир қатор тадқиқотлар, фойдаланувчининг педагогик агент статик эмас, балки жонлантирилганда кўпроқ маълумотга эга эканлигини аниқлади[22][23]. Яқинда бундай тадқиқотларнинг мета-таҳлили педагогик агентлар орқали ўрганишнинг аҳамияциз яхшиланишини аниқлади, бу ҳар қандай даъволарни қўллаб-қувватлаш учун соҳада кўпроқ иш қилиш кераклигини кўрсатди[24].
Ҳаволалар
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Мабанза, Н; де Wет, Л (2014). „Детермининг тҳе Усабилитй Эффеcт оф Педагогиcал Интерфаcе Агенц он Адулт Cомпутер Литераcй Траининг“. Э-Леарнинг. Студиэс ин Cомпутатионал Интеллигенcе. 528-жилд. 145–183-бет. дои:10.1007/978-3-642-41965-2_6. ИСБН 978-3-642-41964-5.
- ↑ Чин, Дорис Б.; Доҳмен, Илса М.; Ченг, Бритте Ҳ.; Оппеззо, Марилй А.; Часе, Cатҳерине C.; Счwартз, Даниэл Л. (2010). „Препаринг студенц фор футуре леарнинг wитҳ Теачабле Агенц“. Эдуcатион Теч Ресеарч Дев. 58-жилд, № 6. 649–669-бет. дои:10.1007/с11423-010-9154-5.
- ↑ Силвеира, Р.А. „Интеллигент Леарнинг Обжеcц: Ан Агент Аппроач то Cреате Интероперабле Леарнинг Обжеcц“, . Эдуcатион фор тҳе 21ст Cентурй-Импаcт оф CИТ анд Дигитал Ресоурcес Кумар: . Бостон: Спрингер, 2006 — 411–415-бет.
- ↑ Велецианос, Георге; Миллер, Чарлес; Доэринг, Аарон (2009). „ЭНАЛИ: А ресеарч анд десигн фрамеwорк фор виртуал чараcтерс анд педагогиcал агенц“ (ПДФ). Эдуcатионал Cомпутинг Ресеарч. 41-жилд, № 2. 171–194-бет. дои:10.2190/ЭC.41.2.c.
- ↑ Говиндасамй, Маллига К. (2014). „Аниматед педагогиcал агенц: А ревиэw оф агент течнологй софтwаре ин элеcтрониc леарнинг энвиронменц“. Жоурнал оф Эдуcатионал Мултимедиа анд Ҳйпермедиа. 23-жилд, № 2. 163–188-бет.
- ↑ Счроэдер, Ноаҳ Л.; Адесопе, Олусола О. (2012). „А cасе фор тҳе усе оф педагогиcал агенц ин онлине леарнинг энвиронменц“. Жоурнал оф Теачинг анд Леарнинг wитҳ Течнологй. 1-жилд, № 2. 43–47-бет.
- ↑ 7,0 7,1 Апостол, Аилвиу; Şоиcа, Оана; Манасиа, Лорендана; Şтефан, Căтăлин (2013). „Виртуал Педагогиcал Агенц ин тҳе Cонтехт оф Виртуал Леарнинг Энвиронменц: Фрамеwорк анд Тҳеоретиcал Моделс“. ЭЛеарнинг & Софтwаре фор Эдуcатион. № 2. 531–536-бет.
- ↑ Юнг, Ҳсин И (2011). „Деcреасинг Эхтранеоус Cогнитиве Лоад ин Мултимедиа Энвиронмент: Эффеcц оф тҳе Педагогиcал Агент“. Cомпутерс анд Адванcед Течнологй ин Эдуcатион. Cалгарй, АБ, Cанада: АCТАПРЕСС. дои:10.2316/п.2011.734-055. ИСБН 9780889868885.
- ↑ Счроэдер, Н. Л (2017). „Тҳе инфлуэнcе оф а педагогиcал агент он леарнерс' cогнитиве лоад“ (ПДФ). Жоурнал оф Эдуcатионал Течнологй & Соcиэтй. 20-жилд, № 4. 138–147-бет. 27-феврал 2019-йилда асл нусхадан (ПДФ) архивланди. Қаралди: 8-ноябр 2022-йил.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат () - ↑ Давис, Роберт О. (2018). „Тҳе импаcт оф педагогиcал агент гестуринг ин мултимедиа леарнинг энвиронменц: А мета-аналйсис“. Эдуcатионал Ресеарч Ревиэw (инглизча). 24-жилд. 193–209-бет. дои:10.1016/ж.эдурев.2018.05.002.
- ↑ 11,0 11,1 Счроэдер, Ноаҳ Л.; Адесопе, Олусола О. (2014-йил баҳор). „А Сйстематиc Ревиэw оф Педагогиcал Агенц' Персона, Мотиватион, анд Cогнитиве Лоад Имплиcатионс фор Леарнерс“. Жоурнал оф Ресеарч он Течнологй ин Эдуcатион. 46-жилд, № 3. 229-бет. дои:10.1080/15391523.2014.888265.
{{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим:|дате=(ёрдам) - ↑ Cларк, Ричард Э. „Тен Cоммон бут Қуэстионабле Принcиплес оф Мултимедиа Леарнинг“, . Тҳе Cамбридге Ҳандбоок оф Мултимедиа Леарнинг Маер: . Неw Ёрк, НЙ: Cамбридге Университй Пресс, 2014. ИСБН 978-1-107-61031-6.
- ↑ Маер, Ричард „Принcиплес Басед он Соcиал Cуэс“, . Тҳе Cамбридге Ҳандбоок оф Мултимедиа Леарнинг Маер: . Неw Ёрк, НЙ: Cамбридге Университй Пресс, 2014. ИСБН 978-1-107-61031-6.
- ↑ Cонати, Cристина; Зҳао, Хиаоҳонг (2004). „Буилдинг анд эвалуатинг ан интеллигент педагогиcал агент то импрове тҳе эффеcтивенесс оф ан эдуcатионал гаме“. Проcеэдингс оф тҳе 9тҳ Интернатионал Cонференcе он Интеллигент Усер Интерфаcе - ИУИ '04. Неw Ёрк, Неw Ёрк, УСА: АCМ Пресс. 6–13-бет. дои:10.1145/964445.964446. ИСБН 978-1581138153.
- ↑ Мумм, Жонатҳан; Мутлу, Билге (2011). „Десигнинг мотиватионал агенц: Тҳе роле оф праисе, соcиал cомпарисон, анд эмбодимент ин cомпутер феэдбаcк“. Cомпутерс ин Ҳуман Беҳавиор. 27-жилд, № 5. 1643–1650-бет. дои:10.1016/ж.чб.2011.02.002. ИССН 0747-5632.
- ↑ Паттерсон, Катҳлеэн (2011). „Демйстифйинг Эмотион Ҳандбоок оф Эмотионс, Тҳирд Эдитион. Мичаэл Леwис, Жеаннетте М. Ҳавиланд-Жонес анд Лиса Фелдман Барретт (Эдс.). (2008). Неw Ёрк: Тҳе Гуилфорд Пресс, 848 пп., $95.00 (ҲБ)“. Жоурнал оф тҳе Интернатионал Неуропсйчологиcал Соcиэтй. 17-жилд, № 3. 566–569-бет. дои:10.1017/с1355617711000506. ИССН 1355-6177.
- ↑ Пиcард, Р. W. (2000). „Аффеcтиве cомпутинг“. Паттерн Аналйсис анд Апплиcатионс. 1-жилд. 71–73-бет. дои:10.1007/бф01238028.
- ↑ Wанг, Чиҳ-Чиэн; Еҳ, Wеи-Жйҳ (2013). „Аватарс wитҳ Сех Аппеал ас Педагогиcал Агенц: Аттраcтивенесс, Трустwортҳинесс, Эхпертисе, анд Гендер Дифференcес“. Жоурнал оф Эдуcатионал Cомпутинг Ресеарч. 48-жилд, № 4. 403–429-бет. дои:10.2190/ЭC.48.4.а.
- ↑ Жоҳнсон, W. Леwис; Лестер, Жамес C. (2016). „Фаcе-то-Фаcе Интераcтион wитҳ Педагогиcал Агенц, Тwентй Еарс Латер“. Интернатионал Жоурнал оф Артифиcиал Интеллигенcе ин Эдуcатион (инглизча). 26-жилд, № 1. 25–36-бет. дои:10.1007/с40593-015-0065-9. ИССН 1560-4292.
- ↑ Графсгаард, Жосепҳ; Wиггинс, Жосепҳ; Боер, Кристй Элизабетҳ; Wиэбе, Эриc; Лестер, Жамес (2014). „Предиcтинг леарнинг анд аффеcт фром мултимодал дата стреамс ин таск-ориэнтед туториал диалогуэ“. Эдуcатионал Дата Мининг 2014.
- ↑ Сwартоут, Wиллиам; Арцтеин, Рон; Форбелл, Эриc; Фоутз, Сусан; Лане, Ҳ. Чад; Ланге, Белинда; Мориэ, Жаcқуэлйн Форд; Риззо, Алберт Скип; Траум, Давид (15-декабр 2013-йил). „Виртуал Ҳуманс фор Леарнинг“. АИ Магазине. 34-жилд, № 4. 13-бет. дои:10.1609/аимаг.в34и4.2487. ИССН 0738-4602.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат () - ↑ Тҳе Эффеcц оф Педагогиcал Агент Воиcе анд Аниматион он Леарнинг, Мотиватион анд Перcеивед Персона. Проcеэдингс оф ЭД-МЕДИА 2003 -- Wорлд Cонференcе он Эдуcатионал Мултимедиа, Ҳйпермедиа & Телеcоммуниcатионс: ААCЕ, 2003. ИСБН 9781880094488. ОCЛC 1008947184.
- ↑ Маер, Ричард Э.; ДаПра, C. Сcотт (2012). „Ан эмбодимент эффеcт ин cомпутер-басед леарнинг wитҳ аниматед педагогиcал агенц“. Жоурнал оф Эхпериментал Псйчологй: Апплиэд (инглизча). 18-жилд, № 3. 239–252-бет. дои:10.1037/а0028616. ИССН 1939-2192. ПМИД 22642688.
- ↑ Маер, Ричард Э. (2014), „Принcиплес Басед он Соcиал Cуэс ин Мултимедиа Леарнинг: Персонализатион, Воиcе, Имаге, анд Эмбодимент Принcиплес“, ин Маер, Ричард (муҳ.), Тҳе Cамбридге Ҳандбоок оф Мултимедиа Леарнинг, Cамбридге Университй Пресс, 345–368-бет, дои:10.1017/cбо9781139547369.017, ИСБН 9781139547369