Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Pena saroyi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Пена Саройи

Португалия ичида жойлашган
Умумий маълумот
Шаҳар Синтра
Мамлакат Portugaliya Португалия
Қурилиши бошланган О'рта асрлар
Қурилиши тугаган 1854-йил
Дизайн ва конструксия
Меъмор Вилгелм Людвиг фон Эшвеге
Бошқа дизайнерлар Португалиялик Фердинанд ИИ

Пена саройи(португалча: Палácио да Пена)—Португалия Ривиэрасида жойлашган Синтра[1] муниципалитетидаги Сан Педро де Пенаферрим[2] шаҳридаги романтик қал’а. Қал’а Синтра тоғларидаги тепаликнинг тепасида жойлашган бўлиб, уни аниқ кунларда Лиссабон ва унинг кўпгина пойтахтларидан осонгина кўриш мумкин. Бу миллий ёдгорлик бўлиб, ИХХ-аср романтизмининг дунёдаги асосий ифодаларидан бирини ташкил этади. Сарой ЮНЕСКОнинг Жаҳон мероси рўйхатига киритилганва Португалиянинг етти мўжизасидан бири. Бундан ташқари, Португалия Республикаси Президенти ва бошқа ҳукумат амалдорлари томонидан давлат тадбирлари учун фойдаланилади[3][4].

Тарих

Пена монастири (унинг собиқ қурилиши) 1839-йилда, Жорж Вивиан томонидан яратилган

Қал’анинг тарихи ўрта асрларда Синтра тепалигининг тепасида Пена аёлига бағишланган ибодатхона қурилганидан бошланган. Анъанага кўра, қурилиш Биби Марям пайдо бўлганидан кейин содир бўлган.

Саройнинг ён кўриниши.
Сарой юқоридан кўринганда

1493-йилда қирол Иоанн ИИ рафиқаси қиролича Леонор ҳамроҳлигида қасамни бажариш учун бу эрга зиёрат қилди. Унинг вориси қирол Мануэл И ҳам бу маъбадни жуда яхши кўрар эди ва бу жойда монастир қуришни буюрди, у Авлиё Жером орденига совға қилинган. Асрлар давомида Пена медитация учун кичик, сокин жой бўлиб, кўпи билан ўн саккизта роҳиб яшайди. 18-асрда монастир чақмоқ билан жиддий шикастланган. Бироқ, 1755-йилдаги Лиссабондаги кучки зилзила кўп ўтмай содир бўлиб, монастирга жуда катта зарар етказди ва уни вайроналарга айлантирди. Шунга қарамай, черков (ва унинг мармар ва алебастр асарлари Николау Чантеренега тегишли) сезиларли зарар етказмасдан қочиб қутулди.

Кўп ўн йиллар давомида харобалар дахлсиз қолди, аммо улар ҳали ҳам ёш княз Фердинандни ҳайратда қолдирди. 1838-йилда қирол Фердинанд ИИ нинг турмуш ўртоғи сифатида у эски монастирни, унинг атрофидаги барча эрларни, яқин атрофдаги Маврлар қал’асини ва ҳудуддаги бир нечта бошқа мулкларни сотиб олишга қарор қилди. Кейин қирол Фердинанд монастир қолдиқларини Португалия қироллик оиласи учун ёзги қароргоҳ сифатида хизмат қиладиган саройга айлантиришга киришди. Романтик услубни қайта қуриш бўйича комиссия генерал- лейтенант ва кон муҳандиси Вилгелм Людвиг фон Эшвегега топширилди. Немис ҳаваскор меъмори Эшвеге жуда кўп саёҳат қилган ва Рейн бўйидаги бир нечта қал’алар ҳақида маълумотга эга бўлган.дарё. Қурилиш 1842-1854-йилларда бўлиб ўтди, гарчи у 1847-йилда деярли якунланган бўлса-да: қирол Фердинанд ва қиролича Мария ИИ безак ва рамзийлик масалаларига қатъий аралашдилар. Бошқалар қаторида, қирол гумбаз камарларини, Ўрта асрлар ва исломий элементларни киритишни таклиф қилди, шунингдек, асосий фасад учун безакли ойнани лойиҳалаштирди (Томардаги Масиҳ ордени монастирининг бўлим уйи ойнасидан илҳомланган).

Фердинанднинг ўлимидан сўнг, сарой унинг иккинчи хотини Элиза Хенслер графиняси Эдланинг мулкига ўтди. Кейин иккинчиси саройни қирол Луисга сотди, у уни қирол оиласи учун қайтариб олмоқчи бўлди ва шундан сўнг сарой оила томонидан тез- тез фойдаланилди. 1889-йилда у Португалия давлати томонидан сотиб олинган ва 1910-йилдаги Республика инқилобидан кейин у миллий ёдгорлик сифатида таснифланган ва музейга айлантирилган. Португалиянинг сўнгги қироличаси қиролича Амелия қувғинда мамлакатни тарк этишдан олдин ўтган тунни саройда ўтказди. Сарой тезда ташриф буюрувчиларни ўзига тортди ва Португалиянинг энг кўп ташриф буюриладиган ёдгорликларидан бирига айланди. Вақт ўтиши билан қизил ва сариқ жабҳаларнинг ранглари ўчиб кетди ва кўп йиллар давомида сарой визуал равишда бутунлай кулранг эканлиги аниқланди. ХХ-асрнинг охирига келиб сарой қайта бўялган ва асл ранглари тикланган.

1995-йилда сарой ва Синтранинг қолган маданий ландшафтлари ЮНЕСКО томонидан Жаҳон мероси рўйхатига киритилган.

Архитектура

Архитектура услубларининг комбинацияси

Пена саройи романтизмнинг экзотик таъмига мос келадиган кўплаб услубларга эга. Эклектик услубларнинг қасддан аралашмаси Нео-Готик, Нео-Мануэлин, Нео-Ислом ва Нео-Уйғониш даврини ўз ичига олади. Буларнинг аксарияти 1840-йиллардаги капитал таъмирдан бери аниқ бўлди. Белем минораси каби бошқа машҳур Португал биноларига ҳаволалар ҳам мавжуд.

Деярли бутун сарой Синтра тоғларидаги тош устида жойлашган. Таркибий жиҳатдан уни тўрт қисмга бўлиш мумкин:

  • пойдевор ва унинг ўраб турган деворлари, иккита шлюзли (улардан бири тортма кўприги билан ҳимояланган)
  • эски монастирнинг қайта тикланган тузилиши ва соат минораси
  • ибодатхона олдидаги Арчес Ҳовли, унинг девори Маврий арклари билан
  • сарой зонаси ва унинг силиндрсимон қал’аси, интерери собор услубида безатилган.

Монастир қисми ва соат минораси

Иэроним монастирининг қолдиқларидан иложи борича кўпроқ элементлар сақланиб қолган, шу жумладан монастир, овқат хонаси, муқаддаслик ва Мануэлин-Уйғониш даври ибодатхонаси. Ҳаммаси кенг тераста ва соат минорасидан иборат янги бўлимга киритилган. Қиролича тераси, эҳтимол, сарой архитектурасининг умумий расмини олиш учун энг яхши жой. Терасда ҳар куни пешин вақтида ўқ узадиган қуёш соати тўпи мавжуд. Соат минораси 1843-йилда қуриб битказилди.

Ички кўриниши

Пена саройининг интерери қироллик оиласининг ёзги қароргоҳи сифатида хизмат қилиш учун мослаштирилган. Унда 19-асрдаги ажойиб шляпалар, тромпе-л’оэилда бўялган деворлар ва турли хил плитка қопламалари мавжуд бўлиб, улар кўплаб қироллик коллексияларининг бир қисмини ташкил этади[5][6].

Боғ

Қироличанинг Ферн боғидан оқиб ўтадиган сув

Пена боғи Пена саройини тўлиқ ўраб турган кенг ўрмонли ҳудуд бўлиб, 200 гектардан ортиқ нотекис ерлар ҳосил қилиб тарқалади. Боғ сарой билан бир вақтда қирол Фердинанд ИИ томонидан яратилган бўлиб, унга Барон фон Эшвеге ва Барон фон Кеслер ёрдам берган. Романтизмнинг экзоти манзараси саройда бўлгани каби боғга ҳам қўлланган. Подшоҳ у ерга турли-туман, узоқ мамлакатлардан дарахтлар олиб келиб экишни буюрди. Буларга Шимолий Америка секвояси, Лоусон сарвиси, Магнолия ва Г'арбий қизил сидр , Хитой гинкгоси, Япон криптомерияси ва турли хил папоротниклар ва дарахт папоротниклари киради. Австралия ва Янги Зеландиядан, Қироличанинг Ферн боғида (Фетеира да Раинҳа) жамланган. Боғда лабиринтли йўллар ва тор йўллар мавжуд бўлиб, у саройни боғнинг кўплаб диққатга сазовор жойлари билан, шунингдек, иккита дарвозали чиқишлари билан боғлайди[7].

Галерея

Панорама

Пена саройи туман ичида

Манбалар

  1. ↑ ҳттпс://www.синтра-португал.cом/Аттраcтионс/палаcио-пена-палаcе-синтра.ҳтмл
  2. ↑ Диáрио да Репúблиcа. „Лаw нр. 11-А/2013, пагес 552 115-116“ (Португуэсе). Қаралди: 11-июл 2014-йил.
  3. ↑ Институто Наcионал де Эстатíстиcа
  4. ↑ Эуростат
  5. ↑ Сулливан, Анн Мариэ (2016). „Cултурал Ҳеритаге & Неw Медиа: А Футуре фор тҳе Паст“. Жоҳн Маршалл Ревиэw оф Интеллеcтуал Пропертй Лаw. 15-жилд. 604–46-бет.
  6. ↑ Аллан, Жамес Р.; Кормос, Cйрил; Жаэгер, Тилман; Вентер, Осcар; Бертзкй, Бастиан; Ши, Йичуан; МаcКей, Брендан; Ван Мерм, Ремcо; Осипова, Элена; Wацон, Жамес Э.М. (2018). „Гапс анд оппортунитиэс фор тҳе Wорлд Ҳеритаге Cонвентион то cонтрибуте то глобал wилдернесс cонсерватион“. Cонсерватион Биологй. 32-жилд, № 1. 116–126-бет. дои:10.1111/cоби.12976. ПМИД 28664996. С2CИД 28944427.
  7. ↑ ҳттпс://www.парқуэсдесинтра.пт/эн/паркс-монуменц/парк-анд-натионал-палаcе-оф-пена/