Перил ат Энд Ҳоусе

Перил ат Энд Ҳоусе

Муаллиф(лар)	Агатҳа Чристиэ
Муқова артист(лар)и	Ма’лум эмас
Мамлакат	Буюк Британия Америка Қўшма Штатлари
Тил	инглизча
Қисмлар	Ҳерcуле Поирот
Жанр(лар)и	Детектив роман
Нашр этилган санаси	1932-йил феврал
Нашриёт	Додд, Меад анд Cомпанй
Саҳифалар сони	270 (биринчи нашр, қаттиқ муқова)
Аввалгиси	Тҳе Мйстерй оф тҳе Блуэ Траин
Кейингиси	Лорд Эдгwаре Диэс

Перил ат Энд Ҳоусе (таржимаси „Энд Ҳоуседаги хавф“) – британиялик ёзувчи Агатҳа Чристиэ томонидан ёзилган детектив бадиий асар бўлиб, илк бор 1932-йил феврал ойида АҚШда Додд, Меад анд Cомпанй нашриёти томонидан нашр этилган ва шу йилнинг март ойида Буюк Британияда Cоллинс Cриме Cлуб нашриёти томонидан чоп этилган. АҚШда нашри 2,00 доллар нархда сотилган, Буюк Британия нашри эса етти шиллинг олти пенс (7/6) турарди.

Роман Агатҳа Чристиэн­инг машҳур хусусий детективи Ҳерcуле Поиротни, шунингдек Артҳур Ҳастингс ва бош Инспектор Жаппни ўз ичига олади. Бу Поирот иштирок этган олтинчи роман ҳисобланади. Поирот ва Ҳастингс Корнуоллга дам олишга боради ва у ерда ёш аёл Магдала „Ниcк“ Буcклей ва унинг дўстлари билан танишади. Поиротн­инг фикрича, кимдир Ниcкни ўлдирмоқчи бўлади. Улар Ниcкнинг Энд Ҳоусе номли уйида унинг барча яқинларини учратишади. Поирот уни ҳимоя қилишга уринаётган бўлса-да, қотиллик содир бўлади ва воқеа детективнинг жиддий терговига сабаб бўлади.

Роман биринчи бор нашр этилганда шарҳловчилар томонидан яхши кутиб олинди, унинг сюжети ғоят ноёб ва айёрона ёзилгани таъкидланди. 1990-йилда Роберт Барнард асарни „моҳирона ёзилган, аммо Чристиэн­инг энг яхши романларидан бири эмас“ деб таърифлаган. Роман саҳна, радио, филм, телевидение, график роман ва компютер ўйини учун мослаштирилган, шунингдек кўплаб тилларга таржима қилинган.

Сюжети

Поирот ва Ҳастингс Корнуоллдаги бир курортда дам олаётган пайтда Энд Ҳоусе деб номланган уйда яшовчи Магдала „Ниcк“ Буcклей билан танишади. Ниcкнинг боши ёнидан ўқ учиб ўтгач, у буни дастлаб ари деб ўйлайди, бироқ Поирот уни хавф остида эканидан шубҳаланиб, бу ҳақда Ниcкга айтади. Ниcкдан ким уни ўлдирмоқчи бўлиши мумкинлиги сўраганида, у икки қариндошини тилга олади: бошқа жойда яшовчи Маггиэ Буcклей ва уйининг ипотекасини қайта расмийлаштиришда ёрдам берган юрист Чарлес Вйсе.

Ниcкнинг яқин доира аъзолари қуйидагилар: уй бекаси Эллен, Энд Ҳоусе ёнидаги уйда ижарада яшаётган австралиялик эр-хотин Cрофтлар, уни ёқтирадиган йигит Георге Чалленгер, Ниcкнинг энг яқин дугонаси ва эридан зўравонлик кўрган аёл Фреддиэ Риcе ҳамда Фреддиэни севадиган санъат асарлари савдогари Жим Лазарус. Поирот улар орасидан ким Ниcкни ўлдирмоқчи бўлиши мумкинлигини аниқлай олмайди. Ниcк олти ой олдин Cрофтлар маслаҳатига кўра васиятнома тузган бўлса-да, унинг меросидан Чарлес ҳам, Фреддиэ ҳам деярли фойда кўрмайди.

Поирот Ниcкга бир муддат Маггиэни ёнида яшаб туришга чақиришни маслаҳат беради. Маггиэ келганида, Ниcк Георгедан ташқари бошқа яқинларини зиёфатга таклиф қилади. Зиёфат вақтида меҳмонлар вақтичоғлик қилаётган бир пайтда Ниcкка кимдир қўнғироқ қилади. Орадан кўп ўтмай, Ниcкнинг шол рўмолини ёпиниб олган Маггиэ ўлик ҳолатда топилади.

Георге келганида Ниcкнинг тириклигини кўриб енгил тортади, чунки ҳамма Маггиэ тасодифан Ниcк ўрнига ўлдирилган деб тахмин қилади. Ўз кўзи олдида воқеа содир бўлганига ишонолмаётган, ўзини айбдор ҳис қилаётган Поирот жазавага тушади ва Ҳастингс билан бирга тергов бошлайди.

Ниcкни ҳимоя қилиш учун Поирот унга ҳамманинг олдида касалхонага кетаётганини айтишни ва номаълум кишидан келган ҳеч нарсани емасликни маслаҳат беради. Эртаси куни Поирот газета ўқиб, машҳур учувчи Мичаэл Сетоннинг ҳалок бўлганини ҳақидаги хабарни кўради. У зиёфатда меҳмонларнинг бу ҳақда гаплашганини эслайди.

Поирот Ниcкнинг телефон қўнғироғи Мичаэл Сетоннинг ўлими билан боғлиқ бўлиши мумкин деб гумон қилиб, ундан буни сўрайди. Ниcк ниҳоят улар яширинча унаштирилганини тан олади. У шуни ҳам маълум қиладики, Мичаэл улкан бойликнинг ягона меросхўри бўлган ва энди Ниcк унинг қаллиғи сифатида бу меросга эга бўлиши мумкин эди. Поирот Cрофтларнинг Ниcк атрофидаги аралашувларидан шубҳалана бошлайди ва инспектор Жамес Жаппга улар ҳақида текширув ўтказишни буюради. Поирот ва Ҳастингс Мичаэлнинг Ниcкка ёзган ишқий мактубларини топадилар, бироқ Ниcкнинг асл васиятномаси йўқолган. Чарлес уни олмаганини айтади, лекин жаноб Cрофт унга зид равишда уни юристга ўзи юборганини даъво қилади. Поирот эркаклардан бири ёлғон гапираётганига амин бўлади.

Кейинроқ Ниcкга, гўё уларни Поирот юборгандек қилиб, ичига кокаин аралаштирилган шоколад солинган қути келади. Ниcк уларни истеъмол қилмайди, фақат бир тишлам татиб кўради ва бу уни ўлдирмайди. Бу совғани Фреддиэ етказган бўлиб, уни сўроқ қилганларида, шоколадларни Ниcкнинг ўзи сўраганини айтади. Поирот эса Фреддиэнинг кокаинга ружу қўйган деб гумон қилади.

Нашрлар тарихи

• 1932, Додд Меад анд Cомпанй (Ню-Ёрк), 1932-йил феврал, Ҳардcовер, 270 пп
• 1932, Cоллинс Cриме Cлуб (Лондон), 1932-йил март, Ҳардcовер, 256 пп
• 1938, Модерн Аге Боокс (Ню-Ёрк), қаттиқ муқова, 177 пп
• 1942, Поcкет Боокс (Ню-Ёрк), юмшоқ муқова, (Поcкет нумбер 167), 240 пп
• 1948, Пенгуин Боокс, юмшоқ муқова, (Пенгуин рақами 688), 204 пп
• 1961, Фонтана Боокс (ҲарперCоллинс), юмшоқ муқова, 191 пп
• 1966, Пан боокс Х521, юмшоқ муқова
• 1978, Улверсcрофт Ларге-принт нашри, қаттиқ муқова, 327 пп, ИСБН 0-7089-0153-0
• 2007, Факсимил нашр (1932 УК биринчи нашр), 2007-йил 2-апрел, қаттиқ муқова, 256 пп ИСБН 0-00-723439-2

Мослаштиришлар

Саҳна

Асосий мақола: Перил ат Энд Ҳоусе (песа)

Ҳикоя 1940-йилда Арнолд Ридлей томонидан саҳна асарига мослаштирилган ва 1-май куни Лондоннинг Wест Энд ҳудудидаги Ваудевилле театрида премера қилинган. Поирот образини Франcис Л. Сулливан ижро этган.

Телевидение ва кино

Совет Иттифоқи томонидан ишланган филм талқини Загадка Эндкҳауза номи остида 1989-йилда Вадим Дербенёв режиссёрлигида суратга олинган. Филмда Поирот образини Анатолий Равикович ижро этган.

Ҳаволалар

• Перил ат Энд Ҳоусе ат тҳе оффиcиал Агатҳа Чристиэ wебсите
• Перил ат Энд Ҳоусе (1990) ИМДбда
• Агатҳа Чристиэ: Перил ат Энд Ҳоусе cомпутер гаме