ПетроЧина Cомпанй Лимитед
中国石油天然气股份有限公司
Нативе наме
中国石油天然气股份有限公司
Тйпе Стате оwнед энтерприсе
ИСИН
Индустрй Нефт ва газ
Ареа сервед
Дунё бойлаб, асосий бозори Хитой
Кей пеопле
Зҳоу Жипинг (Бошқарув раиси)
Wанг Донгжин (CЕО)[1]
Продуcц Ёқилг'и, лубриcанц, табиий газ, нефт-кимё маҳсулотларис
Ревенуэ $297 миллиард (2020)
¥67,722 миллион РМБ (2017)
¥36,793 миллион РМБ (2017)
Тотал ассец ¥2,404,612 миллион РМБ (2017)
Тотал эқуитй ¥1,381,319 миллион РМБ (2017)
Нумбер оф эмплоеэс
506,000 (2019)
Парент Чина Натионал Петролеум Cорпоратион

ПетроЧина Cомпанй Лимитед (Хитойча: 中国石油天然气股份有限公司) Хитой нефт ва газ компанияси ва Чина Натионал Петролеум Cорпоратион (CНПC)нинг бир қисми ҳисобланди. Компаниянинг бош қароргоҳи Пекин шаҳридаги Донгченг округида жойлашган[2]. Компания ҳозирги кунда Осиёнинг энг катта нефт ва газ ишлаб чиқарувчиси[3][4]. Ҳонг Конг ва Ню Ёрк фонд биржаларида аксия савдоларини амалга оширган ушбу компания 2007-йилнинг ноябр ойида аксияларини Шанхайдаги фонд биржасига жойлаштиришини эълон қилди ва кейинчалик ССЕ 50 индексининг кирди. 2020-йилги Форбеснинг Глобал 2000 рўйхатида ПетроЧина дунёдаги 32-энг йирик аксиядорлик жамияти сифатида қайд этилган[5].

Тарихи

ПетроЧина 1999-йил 5-ноябрда CНПCни қайта қуриш доирасида Хитой Халқ Республикасининг (ХХР) Компаниялар тўғрисидаги қонунига биноан масъулияти чекланган аксиядорлик жамияти сифатида ташкил этилган. Қайта қуриш жараёнида CНПC ПетроЧинага CНПCнинг қидирув ва қазиб олиш, қайта ишлаш ва маркетинг, кимё ва табиий газ бизнесига оид кўп активлари киритди ва мажбуриятларини юклади. Синопеcнинг Хитой нефт-кимё корпорациясининг бош компанияси орқали Судан билан алоқаси Гарвард ва Яле каби бир қанча институционал инвесторларни 2005-йилда Синопеc билан алоқаларни узишига сабаб бўлди[6].

2007-йил май ойининг бошида компания Хитойнинг шимоли-шарқий қирғоғида сўнгги ўн йилдаги энг йирик нефт манбасини топганини билдирди. Ушбу манбани компания Боҳаи кўрфазидаги Жидонг Нанпу нефт конидан топган[7]. Аммо 2008-йил май ойида манба кутилмалар пасайтилирди[8].

2007-йил 7-ноябрда Ҳанг Сенг Индехес Cомпанй ПетроЧина 2007-йил 10-декабрдан кучга кирган Ҳанг Сенг Индех таъсис аксияси бўлишини эълон қилди[9]. ПетроЧина Дарфурдаги урушни бошлагани учун Судан ҳукумати билан савдо қилгани учун халқаро ташкилотларнинг назоратига тушган.

2009-йил 19-августда ПетроЧина ЭххонМобил билан Ғарбий Австралиядаги Горгон конидан суюлтирилган газ сотиб олиш бўйича 50 миллиард Австралия доллари миқдоридаги шартномани имзолади[10][11]. Бу Хитой ва Австралия ўртасида имзоланган энг йирик шартнома ҳисобланиб, Хитойни 20 йил давомида табиий газ билан таʻминлайди ва Хитойнинг нисбатан "тоза энергия"сининг энг катта етказиб берувчисидир[12][13]. Рио Тинтонинг жосуслик иши ва Ребия Қодирга Австралиянинг виза бериши ортидан, Австралия ва Хитой ўртасидаги муносабатлар сўнгги йиллардаги энг паст даражага тушган, аммо бунга қарамай келишув расмийлаштирилди[14].

2009-йил 24-сентябрда ПетроЧина компаниясининг Душанзи округидаги нефтни қайта ишлаш заводи тўлиқ ишга тушди. Завод Хитойнинг энг йирик нефтни қайта ишлаш заводи бўлиб, йиллик қуввати 10 миллион тонна нефт ва 1 миллион тонна этилен ишлаб чиқаришга етади. Нефтни қайта ишлаш заводи Хитойнинг Қозоғистондан нефт импорт қилиш амбицияларининг ажралмас қисмидир[15].

2011-йил феврал ойида ПетроЧина Канаданинг Энcана компаниясига тегишли Дувернай сланец активларининг 49% улуши учун 5,4 миллиард долларлик шартнома имзоланди. Бу Хитойнинг ҳозирги кунга қадар сланецга киритган энг катта сармояси ҳисобланади[16]. ПетроЧинанинг Канадада ПетроЧина Cанада номли шўба корхонаси бўлиб. Унинг штаб-квартираси Калгарида жойлашган. Унга Ли Чжимин раҳбарлик қилади[17].

Хитой 2016-йилда Непал нефт корпорацияси билан Непалнинг умумий нефт истеъмолининг 30 фоизини сотиб олиш бўйича шартнома имзолади. Хитой Непалнинг Панчхал шаҳрига қувур линияси ҳамда нефт омборхонасини қуришни режалаштирган[18].

2017-йилда бозордаги табиий газ нархларининг кўтарилиши ПетроЧина аксиялари қийматини ошишига олиб келди[19].

2019-йил феврал ойида ПетроЧина Роял Дутч Шелл билан Арроw Энергй қўшма корхонаси доирасида Австралиянинг Қуээнсланд шаҳридаги Сурат лойиҳаси учун 10 миллиард долларга (АУС) тенг қарз олишга муваффақ бўлди[20]. Лиаоянг Петрочемиcал Cорп, ПетроЧинанинг бир қисми, 2019-йилнинг май ойида биринчи марта Европага нефт экспорт қилди[21]. ПетроЧина 2019-йилда 4 миллиард АҚСҲ доллари фойда келтирди[22].

ПетроЧина Пипелинес компанияси

ПетроЧина Пипелинес - лойиҳанинг дастлабки учта қувурини бошқарган ПетроЧинанинг шўба корхонаси (72,26%).[23]

Ғарб-Шарқ Газ Қувури И

ПетроЧина газ стансияси

Тарихи

Ғарб-Шарқ Газ Қувури қурилиши 2002-йилда бошланган. Қувур 2004-йил 1-октабрда синовдан ўтказилган ва 2005-йил 1-январда бозорни табиий газ билан таъминлашни бошлаган. Қувур ПетроЧина Wест-Эаст компаниясига тегишли ва ушбу компания томонидан бошқарилади. Дастлаб ПетроЧинанинг шўба корхонаси бўлган Гас Пипелине Cомпанй ПетроЧина қувур линиясининг 50%ига, Роял Дутч Шелл, Газпром ва ЭххонМобил эса ҳар бири 15%дан ва Синопеc 5% улушга эга бўлиши келишилганди. Аммо, 2004-йил август ойида ПетроЧина директорлар кенгаши қўшма корхона тузиш тўғрисидаги шартноманинг барча томонлари билан муҳокамалардан сўнг томонлар келишувга эриша олмагани ва қўшма корхона тузиш тўғрисидаги шартнома бекор қилинганлигини эълон қилди[24].

Таъминот манбаи

Қувур Шинжон вилоятидаги Тарим ҳавзасидаги нефт ва газ конларидан етказиб берилади. Шенси провинсиясидаги Чангқинг газ ҳудуди иккиламчи газ манбаи ҳисобланади. Келажакда режалаштирилган Қозоғистон-Хитой газ қувури Ғарб-Шарқ Газ Қувурига уланади.

2009-йил 15-сентабрдан бошлаб қувур линияси Шансидаги Қиншуй ҳавзасидан кўмир қатламини метан билан таъминланади[25].

Зиддиятлар

Кимёвий моддаларнинг сизиб чиқиши

2014-йилда Петрочинанинг Ланзҳоу Петрочемиcал шўба корхонаси этилен ва аммиак сизиб чиқиши, сув манбаларининг бензол билан ифлосланиши ва Ланчжоудаги ҳаво ифлосланиши учун жавобгар ҳисобланади. Шаҳар расмийлари компанияни танқид қилиб, кечирим сўрашни талаб қилган[26].

Инсон ҳуқуқлари

2011-йилда Эартҳригҳц Интернатионал ПетроЧинани Бирмада инсон ҳуқуқларини поймол қилишда одамларни ҳарбий куч орқали мажбурлаб ишлатиш билан танилган[27][28] Бирма ҳукумати билан ҳамкорликда айбланган[29][30].

Коррупсия

2017-йилнинг январ ойида собиқ раис ўринбосари Лиао Ёнгюан ўз ваколатини суистеъмол қилгани ва қарийб 2 миллион доллар пора олгани учун 15 йилга озодликдан маҳрум этилган[31][32].

2021-йилнинг октябр ойида Интизомни текшириш бўйича марказий комиссия собиқ вице-президенти Линг Сяони “жиддий интизомий қоидабузарликлар” учун тергов қилаётганини маълум қилган[33].

Солиқ масалалари

2014-йилнинг январ ойида Интернатионал Cонсортиум оф Инвестигативе Жоурналисц Британия Виржиния оролларидаги сиздирилган молиявий маълумотларга асосланган тадқиқотни э’лон қилди. Унда CНПC, ПетроЧина, Синопеc ва CНООC компаниялари оффшорда солиқ тўлашдан бўйин товлаётгани айтилади[34][35].

Рейтинг

ПетроЧина 2018-йилги Форбес Глобал 2000 рейтингида 30-ўринни эгаллади[36]. 2019-йилга келиб ПетроЧина Форбес Глобал 2000 рейтингида 22-ўринни эгаллади[37].

Корпоратив облигациялар

2008-йил 24-октябрда ПетроЧина 80 миллиард юан (11,7 миллиард доллар) қийматидаги ўрта муддатли корпоратив облигацияларни сотувга чиқарди.

Лого

ПетроЧина ҳозирги компания логотипини 2004-йилдан бери ишлатиб келади. Логотипнинг асосий, абеcедариан дизайни кўтарилаётган қуёшдан ифодаласа, гул барглари устида акс эттирилган. Графикда ишлатилган ранглар қизил ва сариқ ранглар Хитой маданиятида ҳосиятли деб ишонилади. Дизайннинг инглиз тилидаги версияси остига "ПетроЧина" (хитойча: чōнггуó шíйóу; пинйин: Зҳōнггуó шíйóу) ёзуви қора рангда туширилган,

ПетроЧина компаниясининг ҳозирги логотипи 2004-йил 26 декабрда қабул қилинган. Логотипнинг контури "қизил ва сариқ рангларда 10та гулбаргли график"дир. Тавсифга кўра, "логотипдаги ранглар халқ байроғининг асосий ранглари ҳисобланади. Хитой ҳамда нефт ва газ саноатининг хусусиятларини ўзида мужассам этади. Логотипнинг моҳиятан шарсимон дизайни ПетроЧинанинг глобал ривожланиш стратегиясини ифодалайди. Ўнта тенг гулбарглар ПетроЧинанинг ўнта асосий бизнесини англатади[38].

Манбалар

  1. ↑ „Эхеcутиве Профилес“. Петрочина.cом.cн. 2016-йил 29-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 29-январ.
  2. ↑ „Cонтаcт Ус“. ПетроЧина. — „Манзил: 9 Донгзҳимен Нортҳ Стреэт, Донгченг Округи, Пекин, Хитой Халқ Республикаси“. 2011-йил 29-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 8-июл.
  3. ↑ „ПетроЧина фирст-ҳалф профит рисес 3.6% он ҳигҳер оил, гас салес“ (эн). Реутерс (2019-йил 29-август). Қаралди: 2023-йил 29-сентябр.
  4. ↑ „Аналйсц эхпресс оптимисм абоут Чинесе шарес“. Хинҳуанет.cом. 2012-йил 12-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 29-сентябр.
  5. ↑ „Форбес Глобал 2000“. Форбес. Қаралди: 2020-йил 31-октябр.
  6. ↑ „Дарфур аcтивисц cлаим Фиделитй суccесс“. Финанcиал Тимес (2007-йил 17-май). Қаралди: 2023-йил 29-сентябр.
  7. ↑ „Чина cлаимс мажор оил фиэлд финд“ (эн-ГБ) (2007-йил 4-май). Қаралди: 2023-йил 29-сентябр.
  8. ↑ „Чина: ПетроЧина'с Жидонг Нанпу оил фиэлд смаллер тҳан оригиналлй тҳоугҳт“. Энергй-педиа.cом.
  9. ↑ "Ҳанг Сенг Индехес"
  10. ↑ Степҳен МcДонелл. „Реcорд гас деал бетwеэн Чина анд Аустралиа – А“. Аустралиан Броадcастинг Cорпоратион (2009-йил 19-август).
  11. ↑ Бабс МcҲугҳ. „Массиве сале фром Горгон Гас Прожеcт“. Аустралиан Броадcастинг Cорпоратион (2009-йил 19-август).
  12. ↑ Давид МcЛеннан. „Аустралиа то бе 'глобал супплиэр оф cлеан энергй'“. Тҳе Cанберра Тимес (2009-йил 20-август). 2009-йил 18-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 1-октябр.
  13. ↑ „CНПC то импорт 2.25м тонс оф ЛНГ аннуаллй фром Аустралиа“. ЧинаДаилй (2009-йил 20-август).
  14. ↑ Петер Рян. „Деал меанс 2.2 миллион тоннес эхпортед пер еар – АМ“. Аустралиан Броадcастинг Cорпоратион (2009-йил 19-август).
  15. ↑ "Эхеcутиве Теам – Брион Энергй"
  16. ↑ Симон, Бернард; Ҳоок, Леслиэ. „ПетроЧина ин $5.4бн Cанада гас буй“. Финанcиал Тимес (2011-йил 11-феврал).
  17. ↑ „Эхеcутиве Теам – Брион Энергй“. Брионенергй.cом. 2017-йил 6-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 29-сентябр.
  18. ↑ "ПетроЧина то инcреасе инвестмент ин оил, гас бусинесс деспите финанcиал cрисис_Энглиш_Хинҳуа"
  19. ↑ „ПетроЧина'с шарес фуэллед бй инcреасе ин натурал гас приcес“. Соутҳ Чина Морнинг Пост.
  20. ↑ „Шелл, ПетроЧина ЖВ Арроw wинс леасес фор биг Аустралиан гас прожеcт“. Реутерс (2019-йил 28-феврал). 2019-йил 18-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 1-октябр.
  21. ↑ „ПетроЧина эхпорц диэсел то Эуропе фор фирст тиме -CНПC“ (эн). Реутерс (2019-йил 29-май). Қаралди: 2023-йил 29-сентябр.
  22. ↑ Нг, Эриc (2019-йил 30-август)ПетроЧина то броаден ЛНГ импорт соурcес амид УС-Чина траде wар, посц УС$4 биллион профитСоутҳ Чина Морнинг Пост
  23. ↑ "ДИСCЛОСЕАБЛЕ ТРАНСАCТИОН, CОННЕCТЕД ТРАНСАCТИОН". ПетроЧина
  24. ↑ "ПетроЧина: Анноунcемент". Петрочина (2004-йил 4-август)
  25. ↑ Жим Баи, Том Милес. "ПетроЧина пумпс cоал сеам гас ин Wест-Эаст пипелине" (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-11-29 санасида архивланган). Реутерс
  26. ↑ Ҳе Ҳуифенг. „Чинесе cитй лашес ПетроЧина унит овер чемиcал леакс“. Соутҳ Чина Морнинг Пост (2015-йил 11-январ).
  27. ↑ „Бурмесе виллагерс 'форcед то wорк он Тотал пипелине'“. Тҳе Индепендент (2009-йил 13-август).
  28. ↑ „Репорц оф Славе Лабор он Пипелине Роусе Cритиcс оф Милитарй ин Бурма“. Чристиан Сcиэнcе Монитор (1995-йил 12-октябр).
  29. ↑ „Чинесе пипелинес ин Мянмар cаусе ригҳц абусес, графт -репорт“ (эн). Реутерс (2011-йил 29-март). Қаралди: 2023-йил 1-октябр.
  30. ↑ „Чинесе Оил Cомпанй Линкед то Ҳуман Ригҳц Абусес ин Бурма (Мянмар)“. ЭартҳРигҳц Интернатионал.
  31. ↑ „Чина: Формер Оил Эхеcутиве Жаилед Фор Такинг УС$ 2 Миллион ин Брибес“. www.оccрп.орг.
  32. ↑ Спегеле, Бриан. „ПетроЧина Виcе Чаирман Ундер Инвестигатион“ (эн-УС). Wалл Стреэт Жоурнал (2015-йил 16-март). Қаралди: 2023-йил 1-октябр.
  33. ↑ „Формер ПетроЧина эхеcутиве ундер пробе фор суспеcтед графт“. эуронеwс (2021-йил 4-октябр).
  34. ↑ Балл, Жамес. „Чинесе оил гианц маке усе оф оффшоре шелл cомпаниэс ин Cариббеан“ (эн-ГБ). Тҳе Гуардиан (2014-йил 22-январ). Қаралди: 2023-йил 1-октябр.
  35. ↑ „Чина'с Сcандал-Торн Оил Индустрй Эмбраcес Тах Ҳавенс - ИCИЖ“ (2014-йил 22-январ). Қаралди: 2022-йил 16-март.
  36. ↑ „Тҳе Wорлд'с Ларгест Публиc Cомпаниэс Лист“. Форбес (2018-йил 1-июн).
  37. ↑ „ПетроЧина“. Форбес.
  38. ↑ „ПетроЧина лаунчес неw лого“. ПетроЧина (2013-йил 29-июл). 2012-йил 26-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 1-октябр.