Petro Poroshenko
Петро Олексиёвич Порошенко (украинча: Петро́ Олексі́йович Пороше́нко, ,проноунcед [пеˈтрɔ олекˈс⁽ʲ⁾ижоwɪтʃ пороˈʃɛнко]; 1965-йил 26-сентябрда туғилган) – украиналик олигарх ва сиёсатчи, 2014-йилдан 2019-йилгача Украинанинг бешинчи президенти бўлган[1]. Порошенко 2009-2010-йилларда ташқи ишлар вазири, 2012-йилда эса савдо ва иқтисодий ривожланиш вазири лавозимларида ишлаган[2]. 2007-йилдан 2012-йилгача Украина миллий банки кенгашини бошқарган[3]. 2014-йилнинг 25-майида биринчи турда 54,7 фоиз овоз олиб, президент этиб сайланди. Ўз президентлиги даврида Порошенко мамлакатни Донбасдаги урушнинг биринчи босқичидан ўтказиб, рус сепаратчи кучларини Донбас ҳудудига сиқиб чиқарган[4]. Европа Иттифоқи билан интеграция жараёнини Европа Иттифоқи-Украина шартномасини имзолаш орқали бошлади[5][6].
| Петро Олексиёвич Порошенко | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
украинча: Петро Олексійович Порошенко | |||||||
|
Украина Президенти | |||||||
|
Мансаб даври 7-июл 2014-йилдан – 30-май 2019-йилгача | |||||||
| Ҳукумат бошлиғи |
Арсений Яценюк Володимир Гройсман | ||||||
| Ўтмишдоши | Виктор Янукович | ||||||
| Вориси | Володимир Зеленский | ||||||
|
Мансаб даври 23-март 2012-йилдан – 3-декабр 2012-йилгача | |||||||
| Ўтмишдоши | Андрий Клуев | ||||||
| Вориси | Игор Прасолов | ||||||
|
Мансаб даври 9-октабр 2009-йилдан – 11-март 2010-йилгача | |||||||
| Ўтмишдоши | Владимир Хандогий | ||||||
| Вориси | Дмитрий Гришченко | ||||||
| Шахсий маълумотлари | |||||||
| Таваллуди |
1965-йил 26-сентябр Одесса, Украина ССР, ССРИ | ||||||
| Сиёсий партияси | (партиясиз) | ||||||
| Турмуш ўртоғи | Марина Порошенко | ||||||
| Болалари |
ўғиллари: Алексей, Михаил қизлари: Евгения, Александра | ||||||
| Онаси | Евгения Порошенко | ||||||
| Отаси | Олексий Порошенко | ||||||
| Касби | иқтисодчи | ||||||
| Маълумоти | Тарас Шевченко номли Киев университети | ||||||
| Мукофотлари |
| ||||||
| Викииқтибосда Петро Порошенкога тегишли иқтибослар мавжуд. |
Порошенконинг ички сиёсати украин тилини, украин миллийлигини, инклюзив капитализмни, декоммунизацияни ва маъмурий буйруқбозликни бартараф эттиришни илгари сурди. 2018-йилда Порошенко Украина черковларини Москва Патриархиясидан ажратиб турувчи автокефал Украина православ черковини ярата олди. Унинг президентлиги уч сўздан иборат шиорга айланган бўлиб, уни ҳам тарафдорлари, ҳам мухолифлари ишлатган: армия, мова, вира (инглизча: қурол, тил, эътиқод)[7].
Порошенко Олий Раданинг депутати, Европа бирдамлиги партияси етакчиси. Ҳукумат ишидан ташқари таниқли украиналик олигарх ҳисобланади. Унинг энг таниқли бренди Рошен йирик қандолатчилик компанияси бўлиб, унга „Шоколад қироли“ лақаби берилган. 2021-йил ноябр ойида олигархларга қарши қонунчиликка риоя қилиш учун, 5 канал телеканалини сотишга мажбур бўлган[8]. У ишлаб чиқариш, қишлоқ хўжалиги ва молия соҳаларидаги бизнес-холдинглари кўлами, президентликка қадар ҳукуматдаги бир неча марта ишлаган сиёсий таъсири ва нуфузли оммавий ахборот воситаларига эгалиги туфайли олигарх ҳисобланади[9].
Оиласи
Пётр Порошенко 1965-йил 26-сентабрда Украинанинг жануби-ғарбидаги Одесса вилоятида, асосан болгарлар яшайдиган Болград шаҳрида этник украин оиласида туғилган. Порошенконинг отаси Олексий Порошенко (1936–2020), муҳандис, кейинчалик Украина ССРдаги кўплаб заводларни бошқарган давлат амалдори[10]. Унинг онаси Евгения Сергиэвна Хрихорчук (1937–2004) ҳақида маълумот кам, бироқ украина газетаси унинг бухгалтер бўлиб, бухгалтерия касб-ҳунар ва техник мактабида дарс берганини айтган[11]. Болалиги ва ёшлигини Тигинада (Молдова Совет Социалистик Республикаси, ҳозир Бендер номи билан танилган ва де-факто тан олинмаган Днестрбўйи давлатнинг назорати остида) ўтказган[12][13]. Отаси Олексий машинасозлик заводига раҳбарлик қилган ва румин тилини ўрганган[12][14].
1984-йилда Порошенко тиббиёт факултети талабаси Марйна Переведенцевага (1962-йилда туғилган) уйланди[15]. Уларнинг биринчи ўғли Олексий 1985-йилда туғилган. Яна иккита фарзанди 2000 ва 2001-йилларда туғилган[15].
Порошенконинг ўзидан саккиз ёш катта акаси Михайло 1997-йилда автоҳалокатда вафот этган[16].
Бизнеси
1993-йилда Порошенко отаси Олексий ва Киевдаги автойўл институтидаги ҳамкасблари билан биргаликда қандолат ва автомобил саноатига (шунингдек, кейинчалик бошқа қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлашга) ихтисослашган „УкрПромИнвест“ Украина саноат ва инвестиция компаниясини яратди[17]. Порошенко компания ташкил этилганидан 1998-йилгача компаниянинг бош директори бўлган. Парламентга кириши муносабати билан фахрий президент унвонини сақлаб қолган ҳолда, бош директорликни отасига топширган[17].
Унинг бизнес холдинглари рўйхатида энг кўзга кўрингани бўлмаса-да, низога сабаб бўлгани Липецкдаги қандолат фабрикасидир. Россиянинг Украинага босқини (2014-йилдан ҳозирги кунгача) туфайли фабрика мусодара қилинган. Севастопол заводи (Севморзавод) 2014-йилда Қримнинг Россияга зўрлик билан қўшиб олинишидан кейин мусодара қилинган.
2012-йил март ойида Форбес журнали уни 1 миллиард АҚШ доллари билан миллиардерлар рўйхатига 1153-ўринга Форбес киритди[18]. 2015-йил май ойи ҳолатига кўра, Порошенконинг бойлиги тахминан 720 миллион АҚШ долларини ташкил қилган. Россиянинг Рошен маҳсулотларини тақиқлаши ва Украина иқтисодиётининг ёмон аҳволи туфайли бойлигининг 25 фоизини йўқотди[19][20].
Президентликка сайланганидан кейин, Порошенко миллиардер мақомини йўқотди[21][22].
Порошенко сиёсий фаолиятини бошлаши билан ўз улушини мақсадли жамғармага топширганини айтди[23].
- Богдан гуруҳи (Порошенко ўз улушини 2007-2009-йиллардаги молиявий инқироздан кейин ишлаб чиқариш қулаши муносабати билан сотган), маркази Черкассида жойлашган.
- Рошен гуруҳи.
- 5-канал ва Приамйи телеканаллари (у Приамйи билан мулкий муносабатларни рад этади).
- Киэвдаги Кузния ва Рйбалскому кемасозлик заводи.
- Интернатионал Инвест Банк, траст орқали ва Иҳор Кононенко билан биргаликда эгалик қилади
- Укрпроминвест-Агрохолдинг.
- Хайсин яқинидаги Зориа Подиллиа аграр компанияси қанд лавлагидан шакар ишлаб чиқаришга ихтисослашган.
- Подиллия
- МАС-Агро
- Ахрофирма „Днепроаролан“
- Агрофирма „Иванкивци“
- Севастопол кемасозлик заводи (2015-йилда Қримдаги Россия ҳокимиятининг рейди туфайли мусодара қилинган).
Манбалар
- ↑ „Порошенко такес он Украине’с олигарчс“. Финанcиал Тимес. Қаралди: 2024-йил 2-январ.
- ↑ „Профиле: Украине'с Пресидент Петро Порошенко“ (эн-ГБ). ББC Неwс (2014-йил 31-март). Қаралди: 2024-йил 2-январ.
- ↑ „Порошенко янги иш топди“. кун.уз.
- ↑ О Петре Порошенко в „ЛІГА.Досе“
- ↑ „Порошенко, Петр — министр экономического развития и торговли Украины“ (ру). Лента.ру. 2013-йил 7-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 13-январ.
- ↑ „Протокол Центральноï виборчоï комисиï“ (деадлинк). 2014-йил 25-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 25-июн. (Wайбаcк Мачине сайтида 2014-06-25 санасида архивланган)
- ↑ Натҳан Ҳодге. „Украине элеcтион: Cоунтрй'с пресидент ис руннинг агаинст - Владимир Путин“. CНН (2019-йил 31-март). Қаралди: 2022-йил 16-феврал.
- ↑ Украинеъс Формер Пресидент Селлс ТВ Чаннелс Фоллоwинг Пассаге Оф 'Олигарч' Билл, Радио Фреэ Эуропе; Новембер 9, 2021.
- ↑ „Зеленскй в олигарчс: Украине пресидент таргец супер-рич“ (эн-ГБ). ББC Неwс (2021-йил 21-май). Қаралди: 2021-йил 18-декабр.
- ↑ (украинча) Порошенкўс фатҳер диэд Wебархив андозасида хато:
|урл=қийматини текширинг. Бўш., Украйинска Правда (16 Жуне 2020) - ↑ {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда
сарлавҳа=параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“ (ук). Винбазар (2014-йил 5-июн). 2021-йил 14-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 9-ноябр. - ↑ 12,0 12,1 Алл Ин Тҳе Фамилй: Тҳе Сеқуэл Wебархив андозасида хато:
|урл=қийматини текширинг. Бўш., Кйив Пост (7 Оcтобер 2016) - ↑ Марcин Косиэнкоwски. „Cонтинуитй анд Чанге ин Транснистриа'с Фореигн Полиcй афтер тҳе 2011 Пресидентиал Элеcтионс“. Аcадемиа.эду (2012). 2021-йил 14-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 2-декабр.
- ↑ Бăнилă, Силвиу. „Петро Пороșэнко ВОРБЕȘТЕ îн ЛИМБА РОМÂНĂ“ (ро). Гâндул (2014-йил 26-октябр).
- ↑ 15,0 15,1 Тадеусз А. Олсзаńски. „Порошенко, Пресидент оф Украине“. ОСW, Поланд (2014-йил 28-май). 2016-йил 8-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 10-март.
- ↑ (русча)/(wебсите ҳас аутоматиc Гоогле Транслате оптион) Шорт био Wебархив андозасида хато:
|урл=қийматини текширинг. Бўш., ЛИГА - ↑ 17,0 17,1 Тадеусз А. Олсзаńски. „Порошенко, Пресидент оф Украине“. ОСW, Поланд (2014-йил 28-май). 2016-йил 8-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 10-март.
- ↑ Бриан Боннер. „Эигҳт Украинианс маке Форбес магазине'с лист оф wорлд биллионаирес“. Кйив Пост (2012-йил 8-март). 2008-йил 1-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 8-март.
- ↑ „Биллионаире Но Море: Украине Пресидент'с Фортуне Фадес Wитҳ Wар“. Блоомберг Бусинесс (2015-йил 8-май). 2015-йил 26-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 22-май.
- ↑ {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда
сарлавҳа=параметрини белгилашингиз керак. Виталий Сйч. „{{{титле}}}“ (ру). Новоэ Времиа (2015-йил 30-октябр). 2016-йил 11-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 10-март. - ↑ „Порошенко лост биллионаире статус дуринг пресиденcй – медиа“ (эн). униан.инфо (2019-йил 20-май). 2021-йил 14-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-май.
- ↑ „Алле счиммиге гелдстромен беластингонтwижкенде Пресидент Оэкраïне ин ééн ҳандиг оверзичт“ (2016-йил 24-ноябр). 2017-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 9-июл.
- ↑ Тадеусз А. Олсзаńски. „Порошенко, Пресидент оф Украине“. ОСW, Поланд (2014-йил 28-май). 2016-йил 8-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 10-март.


