Pirofosfat kislota
Кимёда пирофосфатлар фосфор оксианионлари бўлиб, улар П-О-П алоқасида иккита фосфор атомини ўз ичига олади. Натрий дигидропирофосфат (На 2 Ҳ 2 П 2 О 7) ва натрий пирофосфат (На 4 П 2 О 7) каби бир қатор пирофосфат тузлари мавжуд. Кўпинча пирофосфатлар дифосфатлар - дейилади. Асосий пирофосфатлар пирофосфат кислотанинг қисман ёки тўлиқ нейтралланишидан олинган. Пирофосфатлар биокимёда муҳим аҳамиятга эга бўлган АТП ва бошқа нуклеотид трифосфатларда мавжуд. Пирофосфат атамаси, шунингдек, диметилалил пирофосфатда бўлгани каби, фосфорилланган биологик бирикманинг ноорганик фосфат билан конденсацияси натижасида ҳосил бўлган эфирларнинг номидир. Бу боғланиш юқори энергияли фосфат алоқаси деб ҳам аталади.
| Намес | |
|---|---|
| ИУПАC наме
Дипҳоспҳате
| |
| Сйстематиc ИУПАC наме
Диполйпҳоспҳате | |
| Отҳер намес
Пйропҳоспҳате
Пҳоспҳонатопҳоспҳате | |
| Идентифиэрс | |
| |
3Д модел (ЖСмол)
|
|
| ЧеБИ | |
| ЧемСпидер | |
| ДругБанк | |
| <спан титле="Э нумбер (фоод аддитиве cоде)">Э нумбер</спан> | Э450 (тҳиcкенерс, ...) |
Гмелин Референcе
|
26938 |
ПубЧем <аббр титле="<ноwики>Cомпоунд ИД</ноwики>">CИД
|
|
| УНИИ | |
ИнЧИ
| |
СМИЛЕС
| |
| Пропертиэс | |
| П2О4−7 | |
| Молар масс | 173.943 г·мол−1 |
| Cонжугате аcид | Пйропҳоспҳориc аcид |
Эхcепт wҳере отҳерwисе нотед, дата аре гивен фор материалс ин тҳеир стандард стате (ат 25 °C [77 °Ф], 100 кПа).
Инфобох референcес
| |
Кислоталик
Пирофосфат кислотаси тетрапротик кислота бўлиб, тўрт хил пКа га эга (4 босқичда дисс.ланади):[1]
- Ҳ4П2О7 ⇌ [Ҳ3П2О7]− + Ҳ+, пКа = 0.85
- [Ҳ3П2О7]− ⇌ [Ҳ2П2О7]2− + Ҳ+, пКа = 1.96
- [Ҳ2П2О7]2− ⇌ [ҲП2О7]3− + Ҳ+, пКа = 6.60
- [ҲП2О7]3− ⇌ [П2О7]4− + Ҳ+, пКа = 9.41
ПКа икки хил диапазонда содир бўлади, чунки депротонациялар алоҳида фосфат гуруҳларида амалга бўлади. Фосфат кислотаси (ортофосфат кислота) учун пКа билан таққослаш 2,14, 7,20 ва 12,37 ни ташкил қилади.
Физиологик пҲда пирофосфат икки ва якка протонланган шаклларнинг аралашмаси сифатида мавжуд бўлади.
Тайёрланиши
Натрий дигидро пирофосфат натрий дигидро фосфатнинг термал конденсацияси ёки пирофосфат кислотасининг қисман депротонацияси йўли билан тайёрланади.[2]
Пирофосфатлар одатда оқ ёки рангсиз ҳолатда бўлади. Уларнинг Ишқорий метал тузлари сувда эрийди.[3] Улар металл ионлари (масалан, калсий ва кўплаб ўтиш металлари) учун яхши комплекслаштирувчи моддалардир ва саноат кимёсида кўп қўлланади. Пирофосфат бутун полифосфатлар синфиининг биринчи аъзосидир.
Биокимёда
Анион қисқартирилган ПП и, инорганик пйропҳосфат деган маънони англатади. АТФ нинг ҳужайралардаги АМФ га гидролизланиши натижасида ҳосил бўлади.
- АТП → АМП + ПП и
Масалан, нуклеотид ўсиб бораётган ДНК ёки РНК занжирига полимераза томонидан киритилганда пирофосфат (ПП и) ажралиб чиқади. Пирофосфоролиз полимеризация реаксиясининг тескариси бўлиб, унда пирофосфат 3'-нуклеозидмонофосфат (НМФ ёки дНМФ) билан реаксияга киришади, у тегишли трифосфатни (ДНКдан дНТФ ёки РНК дан НТФ) чиқариш учун олигонуклеотиддан чиқарилади.
У сувли эритмада беқарор ва ноорганик фосфатга гидролизланади
ёки биологларнинг қисқача ёзувида:
- ПП и + Ҳ 2 О → 2 П и + 2 Ҳ +
Ферментли катализ бўлмаганда, пирофосфат, чизиқли трифосфат, АДФ ва АТФ каби оддий полифосфатларнинг гидролиз реаксиялари одатда тез, лекин юқори кислотали муҳитда жуда секин боради.[4]
Ушбу реаксиянинг тескариси фосфатларни иситиш орқали пирофосфатларни тайёрлаш усулидир.
Ноорганик фосфатга бўлган бу гидролиз АТФ нинг АМФ ва ППи га бўлинишини самарали тарзда қайтариб бўлмайдиган қилади, бу гидролиз билан боғланган биокимёвий реаксиялар ҳам қайтарилмасдир.
ПП и синовиал суюқликда, қон плазмасида ва сийдикда калсификацияни блокировка қилиш учун етарли даражада пайдо бўлади, ҳужайрадан ташқари суюқликда (ЭCФ) гидроксиапатит ҳосил бўлишининг табиий ингибитори бўлиши мумкин.[5] Мембрананинг ППи канали АНК нинг нуқсонли функсияси паст ҳужайрадан ташқари ППи ва юқори ҳужайра ичидаги ППи билан боғлиқ.[5] Эктонуклеотид пирофосфатаза/фосфодиэстераза (ЭНПП) ҳужайрадан ташқари ПП ни кўтариш учун хизмат қилиши мумкин.[6]
Юқори энергияли фосфат ҳисоби нуқтаи назаридан, АТФ нинг АМФ ва ППи га гидролизи иккита юқори энергияли фосфатни талаб қилади, чунки АМФ ни АТФ га қайта тиклаш учун иккита фосфорланиш реаксияси керак бўлади.
- АМП + АТП → 2 АДП
- 2 АДП + 2 П и → 2 АТП
Ноорганик пирофосфатнинг плазмадаги концентрацияси 0,58-3,78 га мос диапазонига эга. µМ (95% оралиғи).[7]

Озиқ-овқат қўшимчаси сифатида
Озиқ-овқат маҳсулотларини қайта ишлашда, эмулсификаторлар, стабилизаторлар, кислоталилик регуляторлари, кўтарувчи моддалар, секвестрлар ва сувни ушлаб турувчи моддалар сифатида турли хил дифосфатлар қўлланади
- Э450 (а): натрий дигидроген дифосфат ; три натрий дифосфат; тетра натрий дифосфат (ТСПП); тетракалий дифосфат
- Э450 (б): пента натрий ва пента калий трифосфат
- Э450 (c): натрий ва калий полифосфатлари
Хусусан, кўпиртирилган кремни барқарорлаштириш учун дифосфатларнинг турли формулалари (шакллари) қўлланади.[8]
Сифат реаксия
Манбалар
- „Полйпҳоспҳате ин боне“ (ПДФ). Биочемистрй (Мосcоw). 65-жилд, № 3. 2000-йил март. 296–303-бет. ПМИД 10739471. 2011-08-25да асл нусхадан (ПДФ) архивланди.
{{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим:|дате=(ёрдам)
Ҳаволалар
- Медиа релатед то Пйропҳоспҳатес ат Wикимедиа Cоммонс
- Пйропҳоспҳатес ат тҳе У.С. Натионал Либрарй оф Медиcине Медиcал Субжеcт Ҳеадингс (МеСҲ)
- ↑ Ядав, Прерна; Блаcқуэ, Оливиэр; Роодт, Андреас; Зелдер, Фелих (2021). „Индуcед фит аcтивитй-басед сенсинг: А мечанистиc студй оф пйропҳоспҳате детеcтион wитҳ а "флехибле" Фе-сален cомплех“. Инорганиc Чемистрй Фронтиэрс. 8-жилд, № 19. 4313–4323-бет. дои:10.1039/д1қи00209к. ПМC 8477187. ПМИД 34603734.
- ↑ Белл, Р. Н. „Содиум Пйропҳоспҳатес (Содиум Дипҳоспҳатес)“, . Инорганиc Сйнтҳесес, Инорганиc Сйнтҳесес, 1950 — 98–101-бет. ДОИ:10.1002/9780470132340.ч24. ИСБН 9780470132340.
- ↑ C.Мичаэл Ҳоган. 2011. Пҳоспҳате. Энcйcлопедиа оф Эартҳ. Топиc эд. Андй Жоргенсен. Эд.-ин-Чиэф C.Ж.Cлевеланд. Натионал Cоунcил фор Сcиэнcе анд тҳе Энвиронмент. Wашингтон ДC
- ↑ „Струcтуре анд Пропертиэс оф тҳе Cонденсед Пҳоспҳатес. ВИИ. Ҳйдролйтиc Деградатион оф Пйро- анд Триполйпҳоспҳате“. Ж. Ам. Чем. Соc. 77-жилд, № 2. 1955-йил январ. 287–291-бет. дои:10.1021/жа01607а011.
{{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим:|дате=(ёрдам) - ↑ 5,0 5,1 „Роле оф тҳе моусе анк гене ин cонтрол оф тиссуэ cалcифиcатион анд артҳритис“. Сcиэнcе. 289-жилд, № 5477. 2000-йил июл. 265–70-бет. Бибcоде:2000Сcи...289..265Ҳ. дои:10.1126/сcиэнcе.289.5477.265. ПМИД 10894769.
{{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим:|дате=(ёрдам) - ↑ „ПC-1 нуcлеосиде трипҳоспҳате пйропҳоспҳоҳйдроласе дефиcиэнcй ин идиопатҳиc инфантиле артериал cалcифиcатион“. Ам Ж Патҳол. 158-жилд, № 2. 2001-йил феврал. 543–54-бет. дои:10.1016/С0002-9440(10)63996-Х. ПМC 1850320. ПМИД 11159191.
{{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим:|дате=(ёрдам) - ↑ „Қуантифиcатион оф ҳуман пласма инорганиc пйропҳоспҳате. И. Нормал валуэс ин остеоартҳритис анд cалcиум пйропҳоспҳате диҳйдрате cрйстал депоситион дисеасе“. Артҳритис Рҳеум. 22-жилд, № 8. 1979. 886–91-бет. дои:10.1002/арт.1780220812. ПМИД 223577.
- ↑ Риcардо А. Молинс, Пҳоспҳатес ин Фоод, п. 115