Ziyosfera

Pitting operatsiyasi

 

Питтинг операцияси 2021 -йилги Толибон ҳужумидан сўнг Британия фуқаролари ва тегишли афғонларни Афғонистондан эвакуация қилишга қаратилган Британия ҳарбий операцияси эди. Операцияда 1000 дан ортиқ ҳарбий хизматчилар, жумладан 16 ҳаво ҳужуми бригадаси аскарлари иштирок этди.[1][2][3][4] Бу кўплаб бошқа мамлакатларнинг эвакуация ҳаракатлари билан бир вақтда амалга оширилди.

Иккинчи жаҳон урушидан бери Британиянинг энг йирик эвакуацияси ва 1948 −1949-йиллардаги Берлин блокадасидан кейинги энг катта ҳаво ташишда 100 дан ортиқ рейсларда 15 000 дан ортиқ одам хавфсиз жойга олиб кетилди . Эвакуация қилинганларнинг 5000 нафари Британия фуқаролари ва 8000 нафари афғонлар бўлиб, улар Ҳеррик операцияси (2002–2014йил) давомида Британия кучларига ёрдам беришдаги роли туфайли Толибон томонидан таъқибларга дучор бўлган. 2,200 га яқин эвакуация қилинганлар ҳам болалар эди, энг кичиги эндигина бир ёшга кирган эди.[5]

Эвакуация Британия ҳукумати томонидан 2021 -йил апрел ойида бошланган Афғонистонни кўчириш ва ёрдам кўрсатиш сиёсати доирасида қабул қилинган мажбуриятларни амалга оширди. Ҳаммаси бўлиб, бу сиёсат остида Питтинг операцияси тугагунга қадар 10 000 афғон эвакуация қилинди.

Бу операция Буюк Британиянинг Афғонистондаги 20 йиллик ҳарбий компаниясини якунлади.[6]

Афғонистондаги уруш

2001 -йилда Бирлашган Қироллик Қўшма Штатлар ва унинг иттифоқчиларига Афғонистонга бостириб киришда „ Толибон“ ни ағдариш учун қўшилди, бу эса "Ал-Қоида" ва унинг раҳбари Усома Бин Лодинга хавфсиз бошпана бўлиб хизмат қилди, иккаласи ҳам Қўшма Штатлардаги 11 -сентябр хуружлари учун жавобгар эди.[7][8][9] Британиянинг бу босқинга қўшган ҳиссаси 2002 -йилда Ҳеррик операцияси билан алмаштирилган Веритас операцияси код номини олди[10] Операция давомида Буюк Британия АҚСҲ ва иттифоқчилар билан биргаликда Афғонистон Миллий хавфсизлик кучларини (АМХК) ўқитиш ва кучайтириш ҳамда Толибон қўзғонига қарши курашиш учун Халқаро Хавфсизлик Кучларининг (ХХК) бир қисми сифатида ишлаган. Буюк Британия энг юқори чўққисида Афғонистонга 9500 нафар ҳарбий хизматчини юборган эди. 2013 -йилдан бошлаб иттифоқчилар билан келишилган ҳолда бу рақамлар аста-секин камайтирилди[11] 2014 -йилга келиб, барча жанговар ҳаракатлар тўхтатилди, шу билан бирга НАТОнинг кенгроқ қатъий қўллаб-қувватлаш миссиясининг бир қисми бўлган „Торал Оператион“ кодли янги операция остида машғулотлар давом эттирилди.[12]

Доҳа келишуви ва Толибон ҳужуми

Афғонистон харитаси, 2021-йил 15-август ҳолатига кўра, Толибон ҳужуми

2020-йил феврал ойида Қўшма Штатлар ва Толибон 5000 нафар Толибон маҳбусларини, жумладан, қотиллик каби йирик жиноятларда айбланган ва судланган 400 нафар маҳбусни АҚШ ва НАТОнинг Афғонистондан олиб чиқиб кетиши, олдини олиш эвазига озод қилишга рухсат берувчи Доҳа келишувини имзолаган эди. Толибон назорати остидаги ҳудудларда фаолият юритаётган Ал-Қоида ва Толибон ва Афғонистон ҳукумати ўртасидаги мулоқот.[13] Бироқ, келишувдан кейин 45 кун ичида, 2020-йилнинг 1-мартидан 15-апрелига қадар, Толибоннинг афғон хавфсизлик кучларига қарши ҳужумлари сезиларли даражада кўпайди.[14] 2020-йил 22-июн куни Толибон томонидан уюштирилган 422 та ҳужумда ўтган ҳафтада 291 нафар АНСФ ҳалок бўлди, 550 нафари яраланди. Шунингдек, 18 вилоятда камида 42 тинч аҳоли, жумладан аёллар ва болалар ҳалок бўлди, 105 нафари яраланди.[15] Шунга қарамай, Қўшма Штатлардаги Трамп маъмурияти 2020-йил июлигача ўз кучлари сонини 13000 дан 8600 гача камайтиришга, сўнгра 2021-йил 1-майгача тўлиқ чиқиб кетишга рози бўлди[16] Янги амалдаги Байден маъмурияти кейинчалик чекиниш муддатини 2021 йил 11 сентябргача узайтирди[17] Бу яна 31 августга кўчирилди.[18] Толибон АҚСҲ ва НАТО қўшинларини олиб чиқиб кетишига жавобан ўз ҳужумларини кучайтирди, қишлоқларда сезиларли ютуқларга эришди ва дастлабки уч ойда назорат остидаги туманлар сонини 73 тадан 223 тага кўтарди.[19] 2021-йил 6-августдан бошлаб Толибон Афғонистоннинг 34 вилоят марказидан йигирматасини, жумладан Қандаҳор ва Ҳиротни қўлга киритди ва 10 августга келиб мамлакат ҳудудининг 65 фоизини назорат қилди.[20] Британия Мудофаа ишлари бўйича Давлат котиби Бен Уоллес АҚШ ва Толибон ўртасидаги келишувни қаттиқ танқид қилиб, уни „чириган“ ва „хато“ деб таърифлади.[21] Матбуотга берган интервюсида Уоллес, шунингдек, АҚШнинг чиқиб кетиш қароридан шу қадар „ғазабланганини“ айтдики, у Қўшма Штатларсиз янги иттифоқни қўллаб-қувватлаш ёки йўқлигини билиш учун НАТОнинг бошқа иттифоқчилари билан танишди.[22]




Питтинг операцияси Буюк Британиянинг Афғонистондаги 20 йиллик ҳарбий иштирокига якун ясади.[6]

Апрел ойида бошланган Афғонистонни кўчириш ва кўмаклашиш сиёсати (АРАП) доирасида Буюк Британияга олиб келинган афғонларнинг умумий сони тахминан 10 000 кишига етди, бу 2021-йил учун кутилганидан икки баравар кўп[23] Икки афғон РАФнинг мамлакатдан ташқарига парвозларига рухсат берилмагани учун ўлдирилгани тасдиқланди.[24]

Британия элчихонаси ва Афғонистондаги элчиси сер Лори Бристоу вақтинча Қатарга кўчиб ўтди, аммо имкон қадар тезроқ Кобулда элчихонани қайта очиш ниятида эди.[23]


Буюк Британия ҳукумати Кобулдан эвакуация қилинган афғон махсус кучларини Британия армияси таркибига киритиш имкониятини кўриб чиқмоқда . Ушбу тартиб Британия армиясида 200 йил хизмат қилган Гурҳалар бригадасига ўхшаш бўлиши мумкин. 7 нафар афғон офицер курсантлари Сандҳурст қироллик ҳарбий академиясида ўқишга киришган.[25]

31-август куни юқори мартабали ҳарбий арбоблар ва сиёсатчилар операцияда қатнашганларни медал билан тақдирлашни талаб қилгани хабар қилинган эди. Бироқ, бу баъзи Wҳитеҳалл расмийлари томонидан қаршилик кўрсатилди, чунки жорий медал мезонларида медаллар фақат камида 30 кунлик узлуксиз хизмат учун берилиши мумкин; Питтинг операцияси бутунлай икки ҳафтадан кўпроқ давом этди. 2022-йилнинг 19-январида операцияда қатнашган ва мувофиқлик мезонларига жавоб берадиганлар Афғонистон ОСМ билан Операция Питтинг қисқичи билан тақдирланиши эълон қилинди.[26][27] Шунингдек, 2 ПАРАнинг баъзи аъзолари операцияда иштирок этганидан сўнг психологик терапия олаётгани ҳақида хабар берилган.[27]

Питтинг операцияси учун мас’ул бўлган қўшма операциялар бошлиғи сер Бен Кей 2021-йил 15-октябрда Қироллик денгиз флотининг профессионал бошлиғи Биринчи денгиз лордига кўтарилди. Мудофаа вазири Бен Уоллес ўзининг лавозими ҳақида гапирар экан, Питтинг операциясининг муваффақиятидаги „асосий“ ролини юқори баҳолади.[28]

2021-йил сентябр ойида Вазирлар Маҳкамасидаги ўзгаришларда Бош вазир Борис Жонсон ташқи ишлар вазири Доминик Рааб лавозимини пасайтирди. Афғонистон Толибон қўлига ўтган бир пайтда Рааб таътилдан уйга эрта қайтишдан бош тортгани учун қаттиқ танқидга учраган эди.[29][30][31]

2022 -йил 19-январда Мудофаа вазирлиги Қироллик денгиз флоти, қироллик ҳаво кучлари ва Британия армиясининг малакали ходимлари Афғонистон учун оперативе хизмат медали билан ноёб Оператион Питтинг қисқичи билан тақдирланишини эълон қилди.[32]

Ҳарбий ҳаракатлар давом этди

2021-йил 31-август куни эвакуация операцияси якунлангандан сўнг, ҳаво кучлари бошлиғи маршали сер Мичел Wигстон Буюк Британия икки нафар Британия фуқароси ва бир боланинг ўлимига сабаб бўлган теракт учун мас‘ул бўлган ИШИД-КП гуруҳига қарши зарба беришга тайёрлигини билдирди. учинчиси, шунингдек, Питтинг операцияси пайтида АҚШнинг 13 ҳарбий хизматчиси ва ўнлаб афғонлар. Ташқи ишлар вазири Доминик Рааб бу баёнотни тан олди ва истиқболни рад этмади.[33] 2021-йил май ойида Қироллик денгиз флотининг биринчи денгиз лордлари Тони Радакин Буюк Британиянинг авиаташувчи зарбалари гуруҳи ҲМС атрофида жойлашганлигини айтди. Қиролича Елизавета агар керак бўлса, Толибонга қарши зарба операцияларини ўтказишга тайёр эди.[34]

Питтинг операциясидан сўнг НАТО тегишли афғонларни учинчи давлатлар орқали кўчириш учун Аллиэд Соллаcе операциясини бошлади. 2021 -йил 13-сентябрда 1-баталённинг 140 га яқин аскарлари Қироллик Гурха милтиқлари ушбу операция доирасида Косовога қочқинларни Буюк Британияга юборишдан олдин уларни қайта ишлашга ёрдам бериш учун жўнатдилар.[35][36]

2021 -йил октябр ойида РАФ Афғонистондан даврий эвакуация парвозларини қайта бошлади. Биринчи самолёт номаълум маршрут орқали Англиядаги РАФ Бризе Нортонга 40 тагача қочқинни олиб кетди.[37][38] Кейинги қочқинлар учинчи давлатлар орқали ҳаво орқали олиб кетилди.[39]

  • Деви Шакти операцияси
  • Иттифоқчилар бошпана операцияси

Манбалар

  1. ↑ „Глобал Респонсе Форcе эваcуатес овер 5,700 пеопле“. Бритиш Армй (2021-йил 23-август). Қаралди: 2021-йил 24-август.
  2. ↑ „Ин Пиcтурес: тҳе УК Армед Форcес ат Ҳамид Карзаи Интернатионал Аирпорт“. Медиум. Министрй оф Дефенcе (2021-йил 23-август). Қаралди: 2021-йил 24-август.
  3. ↑ „Афгҳанистан: Wҳй cан'т тҳе УК ҳолд Кабул аирпорт wитҳоут тҳе УС?“ (эн-ГБ). ББC Неwс (2021-йил 23-август). Қаралди: 2021-йил 24-август. „Тҳе УК ҳас море тҳан 1,000 ат тҳе аирпорт, инcлудинг тҳе Армй'с 16 Аир Ассаулт Бригаде.“.
  4. ↑ „Милитарй оператион эстаблишед то суппорт тҳе драwдоwн оф Бритиш натионалс фром Афгҳанистан“. ГОВ.УК (2021-йил 14-август). Қаралди: 2021-йил 14-август.
  5. ↑ Тотал эваcуатед:
  6. ↑ 6,0 6,1 Байнес, Меган; Ҳаес, Андй. „Афгҳанистан: Ласт троопс тоуч доwн ин УК – брингинг Бритаин'с 20-еар cампаигн то ан энд“. Скй Неwс (2021-йил 29-август). Қаралди: 2021-йил 1-сентябр. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме "энд20" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  7. ↑ Малоней, С. Эндуринг тҳе Фреэдом: А Рогуэ Ҳисториан ин Афгҳанистан. Wашингтон, Д.C: Потомаc Боокс Инc., 2005. 
  8. ↑ Дарлене Супервилле анд Стевен Р. Ҳурст. „Упдатед: Обама спеэч баланcес Афгҳанистан трооп буилдуп wитҳ эхит пледге“. cлевеланд.cом. Ассоcиатед Пресс. 2014-йил 15-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 13-июн.
  9. ↑ Аркедис, Жим. „Wҳй Ал Қаэда Wанц а Сафе Ҳавен“. Фореигн Полиcй (2009-йил 23-октябр). 2014-йил 14-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 13-июн.
  10. ↑ „Оператионс ин Афгҳанистан“. парлиамент.ук. Қаралди: 2021-йил 14-август.
  11. ↑ „УК то wитҳдраw 3,800 троопс фром Афгҳанистан дуринг 2013“. ББC Неwс (2012-йил 19-декабр). Қаралди: 2021-йил 14-август.
  12. ↑ Кнуcкей, Жамес. „Оп Торал: Wҳат Ис Тҳе Бритиш Милитарй Миссион Ин Афгҳанистан?“. БФБС (2021-йил 8-июл). Қаралди: 2021-йил 14-август.
  13. ↑ Машал, Мужиб; Фаизи, Фатима. „Афгҳанистан то Релеасе Ласт Талибан Присонерс, Ремовинг Финал Ҳурдле то Талкс“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2020-йил 3-сентябр). 2021-йил 8-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 9-август.
  14. ↑ „Талибан степ уп аттаcкс он Афгҳан форcес синcе сигнинг У.С. деал: дата“. Реутерс (2020-йил 1-май).
  15. ↑ „Афгҳан Сеcуритй Форcес Суффер Блоодиэст Wеэк ин 19 Еарс“ (2020-йил 22-июн).
  16. ↑ Нетwорк. „У.С.-Талибан Деал: Индиа шоулд Чалк-оут а Неw Стратегй“ (2020-йил 21-март). 2021-йил 3-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 24-феврал.
  17. ↑ „Биден планс то wитҳдраw У.С. форcес фром Афгҳанистан бй Септ. 11, миссинг Май деадлине, репорц сай“. МСНБC (2021-йил 13-апрел). 2021-йил 13-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 13-апрел.
  18. ↑ „Биден сайс УС wар ин Афгҳанистан wилл энд Аугуст 31“ (эн). АП НЕWС (2021-йил 8-июл). 2021-йил 8-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 8-июл.
  19. ↑ Роггио, Билл. „Маппинг Талибан Cонтестед анд Cонтроллед Дистриcц ин Афгҳанистан“. ФДД'с Лонг Wар Жоурнал (2021-йил 25-июл). 2021-йил 12-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 12-июл.
  20. ↑ „Талибан сwеэп аcросс Афгҳанистан'с соутҳ, таке 3 море cитиэс“ (эн). АП НЕWС (2021-йил 13-август). 2021-йил 13-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 13-август.
  21. ↑ „УС wитҳдраwал фром Афгҳанистан ис а мистаке, сайс Бен Wаллаcе“. Тҳе Тимес (2021-йил 13-август). Қаралди: 2021-йил 14-август.
  22. ↑ Wинтоур, Патриcк. „Рифт wитҳ УС гроwс ас УК министер воиcес феарс овер Афгҳанистан эхит“. Тҳе Гуардиан (2021-йил 13-август). Қаралди: 2021-йил 15-август.
  23. ↑ 23,0 23,1 Жонес. „Ласт Бритиш троопс леаве Афгҳанистан 20 еарс афтер миссион беган“ (эн). Метро (2021-йил 28-август). Қаралди: 2021-йил 29-август.Жонес, Ҳаррисон (28 Аугуст 2021). „Ласт Бритиш троопс леаве Афгҳанистан 20 еарс афтер миссион беган“. Метро. Ретриэвед 29 Аугуст 2021. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме ":0" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  24. ↑ Броwн, Лариса. „Сеcонд Афгҳан солдиэр мурдеред афтер РАФ флигҳт режеcтион ин Кабул“. Тҳе Тимес (2021-йил 23-ноябр). Қаралди: 2021-йил 23-ноябр.
  25. ↑ Ҳосиэ. „Тҳе УК ис cонсидеринг инcорпоратинг Афгҳан спеcиал форcес эваcуатед фром Кабул инто тҳе Бритиш армй“ (эн-УС). Бусинесс Инсидер. Қаралди: 2021-йил 30-август.
  26. ↑ Шеридан, Даниэлле. „Роw бреwинг овер аwардинг Бритиш солдиэрс медалс фор Афгҳанистан эваcуатион“. Тҳе Телеграпҳ (2021-йил 31-август). Қаралди: 2021-йил 1-сентябр.
  27. ↑ 27,0 27,1 Саблес, Том. „Медалс Фор Афгҳанистан Эваcуатион Ин Доубт Ас УК Cонсидерс Ленгтҳ Оф Миссион“. БФБС (2021-йил 1-сентябр). Қаралди: 2021-йил 1-сентябр.
  28. ↑ „Виcе Адмирал Сир Бен Кей КCБ CБЕ ҳас беэн аппоинтед то Фирст Сеа Лорд анд Чиэф оф тҳе Навал Стафф“. ГОВ.УК (2021-йил 15-октябр). Қаралди: 2021-йил 17-октябр.
  29. ↑ „Cабинет решуффле: Лосерс, wиннерс анд чалленгес аҳеад“. ББC Неwс (2021-йил 15-сентябр). Қаралди: 2021-йил 21-ноябр.
  30. ↑ „УК'с Жоҳнсон Демотес Фореигн Сеcретарй ин Cабинет Шаке-Уп“. УС Неwс (2021-йил 15-сентябр). Қаралди: 2021-йил 21-ноябр.
  31. ↑ Аабрам, Виргиниа. „УК фореигн сеcретарй демотед афтер ваcатионинг дуринг Афгҳанистан wитҳдраwал“. Wашингтон Эхаминер (2021-йил 15-сентябр). Қаралди: 2021-йил 21-ноябр.
  32. ↑ „Неw медал унвеилед то ҳоноур Кабул эваcуатион ҳероэс“. ГОВ.УК (2022-йил 19-январ). Қаралди: 2022-йил 27-май.
  33. ↑ Кнуcкей, Жамес. „Афгҳанистан: УК 'Реадй' То Лаунч Стрикес Агаинст ИС Фигҳтерс, РАФ Чиэф Сайс“. БФБС (2021-йил 31-август). Қаралди: 2021-йил 1-сентябр.
  34. ↑ „Роял Навй флагшип ҲМС Қуээн Элизабетҳ cоулд лаунч стеалтҳ жет аттаcкс агаинст Талибан ин Афгҳанистан, Фирст Сеа Лорд сайс“. Тҳе Неwс (2021-йил 29-май). Қаралди: 2021-йил 19-ноябр.
  35. ↑ „Роял Гуркҳа Рифлес Деплоед То Ҳелп Ресеттле Афгҳан Формер НАТО Стафф“. БФБС (2021-йил 13-сентябр). Қаралди: 2021-йил 13-сентябр.
  36. ↑ „СОЛДИЭР“. Бритиш Армй. Қаралди: 2021-йил 20-октябр.
  37. ↑ „РАФ плане то флй уп то 40 Афгҳанс то УК ас эваcуатионс ресуме“. Тҳе Гуардиан (2021-йил 14-октябр). Қаралди: 2021-йил 17-октябр.
  38. ↑ Фишер, Луcй. „Ревеалед: РАФ'с сеcрет миссион то ресcуэ Афгҳан транслаторс фром тҳе Талибан“. Тҳе Даилй Телеграпҳ (2021-йил 13-октябр). Қаралди: 2021-йил 17-октябр.
  39. ↑ „РАФ аирлифц 112 пеопле wҳо ҳаве лефт Афгҳанистан то тҳе УК“. ГОВ.УК (2021-йил 23-октябр). Қаралди: 2021-йил 23-ноябр. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Pitting_operatsiyasi" dan olindi