1-o'pkaning respirator bo'limi, 2- plevra, 2.1-biriktiruvchi to'qima, 2.2-mezoteliy, 3 -qon tomir.
О'пка.Виссерал плевра билан қопланган қисми. 1-о'пканинг респиратор бо'лими, 2- плевра, 2.1-бириктирувчи то'қима, 2.2-мезотелий, 3 -қон томир.

Плевра (юн. пиэура — қовурға, ёнбош, девор) — ўпка ва кўкрак бўшлиғи деворини ич томондан зич ўраб турадиган сероз парда. П.нинг яллиғланиши плеврит деб аталади.[1]Плевра ко'крак бо'шлиг'ини қоплаб турувчи парда бо'либ,у икки:париэтал ва виссерал варақлардан иборат.Париэтал плевра ко'крак бо'шлиг'ини ва кокс оралиг'ини ички томондан қоплайди.Виссерал плевра эса о'пкани ташқи томондан о'раб туради.Плевра пардасининг асоси бириктирувчи то'қимадан тузилган бо'либ,унда қорин тутқичи каби 6 қават фарқланади:1)ташқи-мезотелий, 2)базал мембрана, 3)юза жойлашган коллаген толали қават, 4)юза эластик толали то'р қават, 5)чуқур жойлашган бо'йлама эластик то'р қават , 6)чуқур панжасимон коллаген-эластик толалар қавати.

Виссерал плеврада эластик толалар яхши ривожланган бўлиб, улар то'р ҳосил қилиб жойлашади. О'пка то'қимасидаги эластик толалар билан виссерал парда эластик толалари ягона синч ҳосил қилиб, о'пканинг функсионал фаолиятида муҳим рол о'йнайди. СҲунинг учун ҳам виссерал пардани о'пка то'қимасидан ажратиб олиш анча қийин. Виссерал пардада яхши ривожланган эластик толалардан ташқари онда-сонда силлиқ мушак ҳужайралари ҳам учраб туради. Плевра бо'шлиг'ининг ташқи деворини қоплаб турувчи париэтал варақда эластик толалар оз миқдорда учрайди, бириктирувчи тўқимали қавати эса сустроқ ривожланган.

Плевранинг устки томони бир қаватли мезотелий билан қопланган бўлиб, у о'пканинг ҳолатига қараб ясси ёки бўйчан бо'лиши мумкин. Плеврада қон ва лимфа томирлари ва айниқса, нерв охирлари яхши ривожлангандир. Улар плеврага о'пка илдизидан, қон томирлар билан бирга ҳамда о'пка то'қимасидаги бо'лаклараро бириктирувчи тўқимадан о'тиб келади. Париэтал плеврада қон томирлари, париэтал қорин тутқичига о'хшаб учта устма-уст чигал ҳосил қилиб жойлашади. Виссерал плеврада нерв толалари иккита чигал ҳосил қилади. Бири майда сиртмоқли бўлиб, мезотелий остида жойлашса, иккинчиси йирик сиртмоқли бо'либ, плевранинг чуқурроқ қаватида жойлашади.Париэтал плеврада эркин ва капсулали, я'ни сезувчи ва механорецепторларга тегишли нерв охирлари мавжуд.

Фойдаланилган адабиётлар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил

2. Зуфаров К.А. Гистология: дарслик - Тошкент, 2005 й.

3. Гистология: Учебник /Под ред. Афанасьева Ю.И., Юриной Н.А. -Москва.: Медицина, 2012 й.

4. Турсунов Э.А. Гистология: оқув қолланма, И қисм - Тошкент, 2010 й.

5. Турсунов Э.А. Гистология: оқув қолланма, ИИ қисм - Тошкент, 2011 й.

6. Огиз бушлиги гистологияси ва эмбриологияси буйича атлас (укув қўлланма) А.Ю.Юлдашев,С.Муртазаев,М.Х.Рахматова,Л.С.Князева, Тошкент, 2018 й.

7. Жункейра Л.К., Карнейро Ж. Гистология: учебное пособие, атлас. -перевод с англ. под ред. Быкова В.Л.- М. ГЕОТАР-Медиа, 2009 г.

8. Улумбеков Э.А. и Челышев Ю.А. Гистология, эмбриология, цитология: учебник/ Под ред. 3-изд., перераб. и доп.- М.: «ГЭОТАР- Медиа», 2009 г.

9. Кузнецов С.Л., Мушкамбаров Н.Н. - Гистология, цитология и эмбриология - М.:ООО «Медицинское информационное агентство», 2007 г.

10. Кузнецов С.Л., Мушкамбаров Н.Н., Горячкина В.Л. - Атлас по гистологии, цитологии и эмбриологии.- М.: МИА, 2010 г

11. Юшканцева С.И., Быков В.Л. - Гистология, цитология и эмбриология. Краткий атлас Санкт-Петербург, 2007 г..

12. Росс М.Н., Палwина W. Ҳистологй: Техт анд Атлас. 7-тҳ эд-2016 у.

13. Жунгуэира Л.C., Cарнеиро Ж. Басиc Ҳистологй: Техт анд Атлас, 13-тҳ эд.-2013 й.

14. Гартнер Л.П, Ҳиатт Ж.М. Cолор Техтбоок оф Ҳистологй, 3тҳ эд., Тҳе Ме Граw-Ҳилл Cомпаниэс, 2006, 592 п., 446 ИИИ.

15. Ёунг Б., Лоwе Ж.С., Стевенс А.,, Ҳеатҳ Ж.W. Wҳеатер'с Фунcтионал Ҳистологй: А Техт анд Cолоур Атлас, 5тҳ эд., 2006