Pokiston rupisi
Покистон руписи - Покистоннинг пул бирлиги
2011 йил 1 январдан бошлаб 2008 йилдаги 5 рупийлик банкнот бошқа бир турдаги номиналдаги тангага алмаштирилди. Шунингдек, 10 ва 20 рупий номиналидаги кундалик эсдалик тангалари ҳам мавжуд бо'либ, уларнинг чиқарилиши Покистон тарихидаги асосий воқеалари ёки таниқли шахсларига баг'ишланган.
Банкнотларнинг асосий ранглари: қуюқ ва оч жигарранг, зайтун.
Ҳикоя
Покистон руписи 1948 йил июл ойида Ҳиндистон рупияси ўрнига муомалага киритилган. Покистон рупиясидаги дастлабки банкноталар Ҳиндистон резерв банкининг "Покистон ҳукумати" деб ёзилган банкноталари эди. Кейин улар Покистон Давлат банки банкноталари билан алмаштирилди. Ҳинд банкноталари 1948 йил октябргача, ҳинд тангалари 1951 йил июлгача қонуний то'лов воситаси бо'либ қолди.
Дастлаб Покистон руписи = 16 анна = 64 паиса = 192 паиса, 1961 йилдан бери рупия = 100 паиса.
Ҳиндистон руписи билан паритет 1966 йил 6 июлгача сақланиб қолди.
2001 йил июн ойида бир АҚШ доллари 63 Покистон рупиясига тенг бо'лди. Рупининг долларга нисбатан о'ртача қиймати 1982-1983 йилларда 1 доллар учун 12,7 рупийни ташкил этди. Бу инфляция жуда юқори бо'лганини ко'рсатади. 1980—1990-йилларда инфляция даражаси йилига ўртача 7% ни, 1990—1995 йилларда эса ўртача 11% дан ошди.
2014-йил 26-февралда Покистон Давлат банки 1, 2, 5, 10, 25 ва 50 паизлик тангалар муомаладан чиқарилганлигини э’лон қилди. 2014-йил 30-сентабргача Давлат банки, шунингдек, тижорат банклари филиалларида паиздаги тангалар айирбошлаш учун қабул қилинди. 2014-йил 1-октабрдан бошлаб паиса тангалари қонуний тўлов воситаси кучини йўқотди [1] .
тангалар
1948 йилда тангалар 1 паиса, 1⁄2, 1 ва 2 анна, 1⁄4, 1⁄2 ва 1 рупий номиналларида муомалага киритилди. 1 дона тангалар 1951 йилда қо'шилган. 1961 йилда тангалар 1, 5 ва 10 пиц номиналларида, кейин эса 1, 5 ва 10 пиц номиналидаги тангалар чиқарилди. 1963-йилда тангалар 10 ва 25 пийли номиналда, кейинги йили эса 2 пийкадан сотувга чиқарилди. 1 рупий тангалар 1979-йилда, кейин 1998-йилда 2 рупий ва 2002-йилда 5 рупийлик тангалар муомалага киритилди. 2 дона танга охирги марта 1976 йилда зарб қилинган, 1 дона танга эса 1979 йилда чиқарилишини тўхтатган. 5, 10, 25 ва 50 пиcе 1996 йилда ишлаб чиқаришни то'хтатди. 2 рупий танганинг иккита варианти мавжуд: уларнинг ко'пчилигида Бадшаҳи масжиди устида булутлар бор, лекин ко'пларида ё'қ.
Паисе номиналидаги тангалар 2013-йилда қонуний тўлов воситаси бўлишни тўхтатди ва минимал қонуний тўлов воситаси сифатида 1 рупий танга қолди.
| Айланма тангалар | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Олд юзи | Тескари | Ма'носи | Фойдаланиш йиллари | Металл | Олд юзи | Тескари |
| 1 рупий | 1998 йил - н. ичида. | Бронза (1998-2006)
Алюминий (2007 йилдан н. в. ) |
Қуайд-и Азам,
Муҳаммад Али Жинна |
Ҳазрати Лал Шаҳбоз Қаландар,
Сеҳван Шариф | ||
| </имг> | </имг> | 2 рупий | 1998 йил - н. ичида. | Гуруч (1998-1999)
Никел гуруч (1999-2006) алюминий (2007-) |
Ярим ой ва юлдуз | Бадшаҳи масжиди |
| </имг> | </имг> | 5 рупий | 2002 йил - н. ичида. | Мелчиор (2002-2011)
Мис-синк-никел (2015 йилдан н. в. ) |
Ярим ой ва юлдуз | "5" рақами |
| </имг> | </имг> | 10 рупий | 2016 - 2018 йиллар | Никел гуруч | Ярим ой ва юлдуз | Файсал масжиди |
| 50 рупий | 2019 | Мис-синк-никел | Ярим ой ва юлдуз | Шри Гру Нанак Дев Жи Гурдвара, Картарпур | ||
1948-йил 1-апрелда Ҳиндистон Захира банки ва Ҳиндистон ҳукумати Покистон ҳукумати номидан фақат Покистон ҳудудида фойдаланиш учун вақтинчалик ноталарни чиқардилар, Ҳиндистонда сотиб олинмайди. Ҳиндистон хавфсизлик босмахонаси томонидан Насикда босилган ушбу банкноталар инглиз тилида “ПОКИСТАН ҲУКУМИ” ва урду тилида “Ҳукумат-э-ПОКИСТАН” сўзлари ўйиб ёзилган ҳинд банкнот варақларидан иборат бўлиб, фақат тепа ва пастда мос равишда қўшилган. олд томонидаги мойбо'ёқли майдонда; банкноталар Ҳиндистон банк ва молия ходимлари томонидан имзоланган.
Мунтазам ҳукумат эмиссиялари 1948 йилда 1, 5, 10 ва 100 рупий номиналларида бошланган. Ҳукумат 1980-йилларгача 1 долларлик купюраларни чиқаришни давом эттирди, аммо бошқа банкноталарни чиқариш Покистон Давлат банки томонидан 1953 йилда Рс. Банкноталар 2, 5, 10 ва 100 рупий номиналларида чиқарилган. Фақат бир нечта 2 рупия банкнотлари чиқарилган. 1957 йилда 50 рупийлик банкноталар қо'шилди ва 2 рупийлик банкноталар 1985 йилда муомалага қайтарилди. 1986 йилда 500 рупийлик банкноталар муомалага киритилди, кейинги йили эса 1000 рупий. 2 ва 5 рупий номиналдаги банкноталар 2002 йилларда тангаларга алмаштирилди. 2005 йилда 20 рупийлик банкноталар қо'шилди, кейин 2006 йилда 5000 рупия 1971 йилгача Покистон банкнотлари икки тилда бо'либ, урду матнининг бенгал тилига таржимаси (бу ерда валюта така деб о'згартирилган), чунки бенгал тили Шарқий Покистоннинг (ҳозирги Бангладеш) расмий тили бо'лган [2] .
1/- ва 2/-рупийдан ташқари барча банкнотларнинг олд томонида Муҳаммад Али Жинна портрети ва урду тилидаги ёзув мавжуд. Банкнотлар тескари томони дизайни жиҳатидан фарқ қилади ва инглиз тилидаги матнга эга. Орқа томонда топилган ягона урдуча матн пайг'амбар ҳадиси шарифнинг урдуча таржимаси: "Ҳалол даромад излаш ибодатдир". ḥṵwл рзқ ḥлạл ʿбạддт ہے (Ҳасул-и Ризк-и Ҳалол Ибодат ҳай).
Банкнотлар ҳажми ва ранги жиҳатидан фарқ қилади, каттароқ номиналлар кичикроқларга қараганда узунроқдир. Уларнинг барчаси бир нечта рангга эга. Бироқ, ҳар бир деноминацияда битта устун ранг мавжуд. Хавфсизлик мақсадида барча банкноталарга сув белгиси қо'йилган. Катта мазҳабларда мойбо'ёқ Жиннанинг тасвири, кичикроқ номиналларда эса ярим ой ва юлдуздир. Ҳар бир банкнотда ҳар хил турдаги ҳимоя иплари мавжуд.
| 2005 йил сериясидан олдинги банкноталар [3] | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Расм | Нархи | О'лчамлари | Асосий ранг | Тавсиф - тескари | Ҳолат | |
| Олд юзи | Тескари | |||||
| 1 рупий | 95×66 мм | жигарранг | Муҳаммад Иқболнинг Лаҳордаги қабри | Энди муомалада эмас | ||
| 2 рупий | 109×66 мм | бинафша | Лаҳордаги Бадшаҳи масжиди | |||
| 5 рупий | 127×73 мм | Бордо | Балужистондаги Хўжак тунели | |||
| 10 рупий | 141×73 мм | Яшил | Ларкана туманидаги Моҳенжо-даро | |||
| 50 рупий | 154×73 мм | бинафша ва қизил | Лаҳордаги Лаҳор қал'асининг Аламгири дарвозаси | |||
| 100 рупий | 165×73 мм | Қизил ва то'қ сариқ | Пешовар Ислом коллежи | |||
| 500 рупий | 175×73 мм | Яшил, жигарранг, қизил ва то'қ сариқ | Исломободдаги Покистон давлат банки | |||
| 1000 рупий | 175×73 мм | Мовий | Жаҳонгирнинг Лаҳордаги қабри | |||
| серия 2005 [4] | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Расм | Нархи | О'лчамлари | Асосий ранг | Тавсиф | Тавсиф | Давр | |
| Олд юзи | Тескари | Олд юзи | Тескари | ||||
| 5 рупий | 115×65 мм | Яшил кулранг | Муҳаммад Али Жинна | Гвадар порти, Балучистондаги йирик лойиҳа (Покистон) | 2008 йил 8 июл - 2012 йил 31 декабр | ||
| 10 рупий | 115×65 мм | яшил пушти | Боб-ул-Хайбар, Хайбар довонига кириш | 2006 йил 27 май - ҳозирги кун | |||
| 20 рупий | 123×65 мм | жигарранг | Ларкана туманидаги Моҳенжо-Даро | 2008 йил 22 март - Ҳозиргача | |||
| 20 рупий | 123×65 мм | Жигарранг/то'қ сариқ яшил | Ларкана туманидаги Моҳенжо-Даро | ||||
| 50 рупий | 131×65 мм | бинафша | К2, Покистон шимолидаги дунёдаги иккинчи энг баланд тог' | 2008 йил 8 июл - ҳозирги кун | |||
| 75 рупий | 147×65 мм | зумрад яшил | Муҳаммад Али Жинна, Муҳаммад Иқбол, Фотима Жинна, Сайид Аҳмадхон | Маркҳор, Деодар дарахти | 2022 йил 30 сентябр - Ҳозир | ||
| 100 рупий | 139×65 мм | Қизил | Муҳаммад Али Жинна | Зиоратдаги Қуаид-и Азамдаги қароргоҳ | 2006 йил 11 ноябр - ҳозиргача | ||
| 500 рупий | 147×65 мм | Кучли қуюқ яшил | Лаҳордаги Бадшаҳи масжиди | ||||
| 1000 рупий | 155×65 мм | Тўқ кўк | Пешовар Ислом коллежи | 2007 йил 26 феврал - ҳозиргача | |||
| 5000 рупий | 163×65 мм | Хантал | Исломободдаги Файсал масжиди | 2006 йил 27 май - ҳозирги кун | |||
1950-йилларда Саудия Арабистони Подшоҳлигига зиёратчилар сони кўп бўлганлиги сабабли Покистон Давлат банки ҳаж зиёратчилари учун оддий айирбошлаш воситаларини тақдим этган. Зиёратчиларнинг зудлик билан фойдаланиши учун махсус банкноталар чиқариш йўлга қўйилди. Айирбошлашнинг бошқа усуллари ко'риб чиқилган бо'лса-да, покистонлик зиёратчилар о'ртасида саводсизликнинг юқори даражаси ва бундай маблаг'ларни қо'лга киритиш учун қо'шимча харажатлар ҳукуматга ушбу алмашинув усулларидан фойдаланишга то'сқинлик қилди. Давлат банкининг ушбу “ҳаж пуллари”ни чиқаришга рухсат бериш ҳақидаги буйруғи 1950-йилнинг май ойида чиқарилган. Ҳаж ёзувларидан фойдаланиш 1978 йилгача давом этди. Ушбу санадан олдин, нота захиралари кейинги губернаторларнинг имзолари бо'лган янги эслатмаларни чоп этиш заруратисиз ишлатилган. Тахминларга кўра, Ҳаж зиёратида банкнотлардан фойдаланиш тўхтатилганидан сўнг, банкнотларнинг қолган захираларининг катта қисми йўқ қилинган. Бироқ, ко'плаб банкноталар Покистон Давлат банки томонидан банкнотлар сотувчисига сотилганидан кейин коллектор бозорига ё'л топди.
| Ҳаж банкноталари | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Расм | Нархи | Асосий ранг | Тавсиф - тескари | Фойдаланиш санаси | |
| Олд юзи | Тескари | ||||
| 10 рупий | То'қ бинафша | Лаҳордаги Шалимар бог'лари | 1960–1969 йиллар | ||
| 10 рупий | Тўқ кўк | Ларканадаги Моҳенжо-даро | 1970–1976 йиллар | ||
| 100 рупий | То'қ апелсин | Ислом коллежи (Пешовар) | 1970–1976 йиллар | ||
| Покистон мустақиллигининг 50 ва 75 йиллигига баг'ишланган махсус банкноталар | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Расм | Нархи | Асосий ранг | Тавсиф - тескари | Фойдаланиш санаси | |
| Олд юзи | Тескари | ||||
| 5 рупий | То'қ бинафша | Баҳоуддин Закария Мултан мақбараси | 1997 йил | ||
| 75 рупий | зумрад яшил | Маркҳор, Деодар дарахти | 2022 | ||
- ↑ „СБП реминдс публиc то эхчанге деcимал Cоинс оф Паиса 1,2,5,10,25 & 50“. 2014-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 27-феврал.
- ↑ Муҳаммад Усама Сиддиқуи. „Пакистани Cурренcй Нотес Cоллеcтион - Олд анд Неw Рупеэ Нотес“ (эн-УС). Тҳе Глобе Пресс (2021-йил 8-апрел). Қаралди: 2022-йил 9-ноябр.
- ↑ „Банкнотес анд Cоинс Ундер Cирcулатион" (ПДФ). Стате Банк оф Пакистан. Арчивед (ПДФ) фром тҳе оригинал он 9 Септембер 2008. Ретриэвед 17 Септембер 2008.“. 2018-йил 26-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 4-декабр.
- ↑ „Стате Банк оф Пакистан“. www.сбп.орг.пк. 2018-йил 26-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 9-ноябр.
Ҳаволалар
- Покистон Ислом Республикаси тангалари (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-12-04 санасида архивланган), Феодосия пул музейи
- Покистон Ислом Республикасининг банкноталари (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-12-04 санасида архивланган), Феодосия пул музейи
- Покистон тангалари, Нумиста(ингл.) )
- Банкнотларингизни билинг (Wайбаcк Мачине сайтида 2018-12-26 санасида архивланган), Покистон Давлат банки(ингл.) )
- ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20140715185921/ҳттп://двсм.ру/артиcле.пҳп/110504-денги-пакистана (мавжуд ҳавола 31.07.2017 дан [1952 йил кунлар])
- ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20190302013808/ҳттп://www.пакистанбанкнотес.инфо/ (мавжуд ҳавола 31.07.2017 дан [1952 йил кунлар])