Pokistonda Ramazon
Покистонда Рамазон – Покистон мусулмон аҳолиси томонидан бошқа мусулмон мамлакатларидагидек ҳар йили рўза тутиш, ибодат, ижтимоий бирдамлик ва маданий жўшқинлик давридир. Бир ой давом этадиган бу амал диний маросимлар, ўзига хос маҳаллий анъаналар ва ижтимоий-иқтисодий жараёнларни ўзаро уйғунлаштиради. Руҳий аҳамияти билан бирга, Покистонда Рамазон мамлакатнинг ранг-баранг меросини акс эттирувчи чуқур маданий, иқтисодий ва медиа ўлчамларига ҳам эга.
Ой кўришдаги баҳслар
Покистонда Рамазоннинг бошланиши расмий ой кузатувчи орган – Руэт-э-Ҳилал қўмитаси томонидан ҳилол (янги ой)ни кўриш билан белгиланади. Бироқ, ушбу қўмита ва мустақил гувоҳликлар ўртасида кўпинча келишмовчиликлар юзага келади, бу эса Афғонистон ва Ҳиндистон каби қўшни мамлакатлар билан вақти-вақти билан тафовутлар юзага келишига олиб келади[1].
Баъзан турлича ой кўрилгани сабабли Покистон Рамазонни Форс кўрфази мамлакатларидан бир кун кеч бошлайди[2]. Ийд Чанд Раати (Ийд ойини кўриш кечаси) ҳам баҳсларга сабаб бўлади: айрим ҳудудларда маҳаллий ой кузатувларига кўра Ийд бир кун фарқ билан нишонланади[1][3].
Ошхона ва ифтор
Покистондаги Рамазон таомлари мамлакатнинг турфа ошпазлик меросининг жўшқин аксидир. кунлик рўзани очиш овқати бўлган ифторлик дастурхони оилалар ва жамоаларни бирлаштирадиган қадрланган анъана ҳисобланади. Одатда у хурмо ва сув билан бошланиб, сўнг шўр ва ширин таомларнинг турли хиллари тортилади. Машҳур таомлар қаторига пакоралар, самосалар, чана чаат, ҳамда мевали салатлар киради – булар кўплаб хонадонларда асосий таомлардан ҳисобланади[4][5].
Минтақавий махсус таомлар ҳам Рамазон дастурхонларида муҳим ўрин тутади. Карачи ва Лоҳур каби йирик шаҳарларда қўй гўштли палов ва товуқли караҳи каби таомлар севиб истеъмол қилинади, шимолий ҳудудларда эса афғонча услубдаги гуруч таоми – кобули палови айниқса севимли таом ҳисобланади[5][6]. Севиян (ширин вермишел) ва соожи ка ҳалва каби ширинликлар байрамона кайфиятга ширин таъм қўшади[4][5].
Ошпазлик анъаналари хонадонлар билан чекланмай, Рамазонга хос меню ва таклифларни тақдим этадиган кўча сотувчилари ҳамда ресторанларга ҳам ёйилади. Телевизион пазандалик кўрсатувлари ва озиқ-овқат блоглари эса байрамона таомлар тайёрлаш бўйича рецептлар ва маслаҳатларни намойиш этиб, тажрибани янада бойитади[5].
Ҳуқуқни муҳофаза қилиш ва хавфсизлик чоралари
Байрамона фаолият, айниқса Ийд арафасида (Чанд Раат) кучайгани сайин, ҳуқуқни муҳофаза қилиш идоралари ҳушёрликни оширади. Махсус чоралар – полиция патрули фаолиятини кучайтириш, дрон камералар ва тунги кўриш ускуналарини ишга тушириш, ҳамда назорат-ўтказиш пунктларини ташкил этиш – катта йиғинлар ва тирбанд транспорт шароитида жамоат хавфсизлигини таъминлашга қаратилган. Баъзи ҳолатларда полиция рухсациз олиб келинган пиротехника маҳсулотларини мусодара қилиш ёки йирик байрам тадбирлари билан бирга кузатиладиган ноқонуний фаолиятни олдини олиш учун рейдлар ҳам ўтказилган[7][8][9][10].
Медиа ва кўнгилочар дастурлар
Рамазон Покистонда турли хил ифтор ва саҳарликка бағишланган телекўрсатувлар ҳамда жонли тадбирлар яратилишига туртки бўлган. Рамазонга хос ток-шоулар, диний эшиттиришлар ва пазандалик дастурлари ойнинг медиа манзарасининг ажралмас қисмидир. Бундан ташқари, телеўйин шоулар, масалан, эътироф этилган Жеэто Пакистан Леагуэ – томошабоп бўлиши билан бирга, баъзан номақбул контент туфайли баҳс-мунозараларга ҳам сабаб бўлади[11][12][13] Рамадан Т20 Cуп – 2013-йилда Карачи шаҳрида ўтказилган крикет турнири.
Иқтисодий таъсири
Бошқа мамлакатлардан фарқли равишда, Рамазон ойи Покистонда аниқ иқтисодий ўлчамга эга. Озиқ-овқат, кийим-кечак ва байрамона маҳсулотларга талабнинг ошиши одатда шакар, тухум, ўсимлик ёғи ва янги сабзавот-мевалар каби кундалик товарларда сезиларли нарх ошишига олиб келади[14][15]. Хабарларда ҳукумат назоратига қарамай, ушбу даврда нархлар инфляцияси мунтазам муаммо бўлиб қолаётгани қайд этилган. Бу иқтисодий босим бозор ҳолати ва давлат аралашуви ҳақида муҳокамаларга сабаб бўлиб, тижорий фаолият билан исломий адолат ва меъёр тамойиллари ўртасидаги тарангликни кўрсатади[16][17][18][19][20].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Деск, Wеб „Wҳен wилл Рамадан бегин ин Пакистан?“. АРЙ НЕWС (2025-йил 11-январ).
- ↑ „Пҳотос: Сауди Арабиа, отҳер Муслим cоунтриэс wелcоме старт оф Рамадан“. Ал Жазеэра.
- ↑ Али, Калбе „Сигнс поинт то раре 'саме-дай' Эид“. ДАWН.CОМ (2024-йил 9-апрел).
- ↑ 4,0 4,1 „Ас Рамадан эндс, а неw cоокбоок шедс лигҳт он Пакистан'с вариэд cуисине“. старҳералд.нет • Тҳе Стар-Ҳералд • Косcиуско, Миссиссиппи.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 „Ас Рамадан эндс, а неw cоокбоок шедс лигҳт он Пакистан'с вариэд cуисине“. Тҳе Энтерприсе Жоурнал.
- ↑ „Ас Рамадан эндс, а неw cоокбоок шедс лигҳт он Пакистан'с вариэд cуисине“. Тҳе Индепендент (2025-йил 25-март).
- ↑ „Пеопле сет асиде лаw, ордер wорриэс он 'Чанд Раат'“. Тҳе Эхпресс Трибуне (2025-йил 30-март).
- ↑ „CМ Марям ордерс фоолпрооф сеcуритй фор Чанд Раат, Эидул Фитр“ (2025-йил 30-март).
- ↑ „Фиреwоркс Сеизед, Аccусед Аррестед“. УрдуПоинт.
- ↑ „Ҳеавй Қуантитй Оф Фиреwоркс Сеизед, 4 Аррестед“. УрдуПоинт.
- ↑ Алам, Шер „Жеэто Пакистан Спаркс Оутраге Овер Чеап Сегмент“. Ленс (2025-йил 26-март).
- ↑ „Пемра банс тwо Рамазан ТВ шоwс“. Бреcордер (2016-йил 18-июн).
- ↑ ҳттпс://қжсш.cом.пк/индех.пҳп/қжсш/артиcле/доwнлоад/213/192/390
- ↑ Марси, Федериcа „Ҳоw wилл рисинг приcес ҳурт Рамадан cелебратионс?“. Ал Жазеэра.
- ↑ „Пакистан сеэс уптиcк ин эcономиc аcтивитй ас cонсумер спендинг сургес ин Рамадан“. Араб Неwс ПК (2025-йил 17-март).
- ↑ „Приcес оф Эссентиал Фоод Итемс Сурге Аҳеад оф Рамадан ин Пакистан“. Даилй Қудрат Энглиш.
- ↑ Иқбал, Муҳаммад Моҳсин „Соаринг приcес оф Рамадан: А бетраял оф Исламиc валуэс“. Пакистан Обсервер (2025-йил 1-март).
- ↑ „Рамадан Приcе Ҳике: Эхплоитатион Ор Маркет Фаилуре Ин Пакистан?“. Тҳе Фридай Тимес (2025-йил 1-март).
- ↑ „Приcес оф фоод итемс сурге аcросс Пакистан бефоре Рамадан“. www.самаа.тв (2025-йил 3-апрел).
- ↑ „Рамадан шоппинг френзй ин Пакистан ас фоод приcес соар“. Тҳе Эхпресс Трибуне (2025-йил 28-феврал).
Ҳаволалар
Викиомборда „Покистонда Рамазон“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.
| Фон |  | |
|---|---|---|
| Таомланиш | ||
| Ибодатлар ва маросимлар | ||
| Рамазон маданияти | ||