Понте Веккио ( италянча: Понте Веcчио, Эски ко'прик ) - Флоренсиядаги ко'прик, Арно дарёсининг энг тор нуқтасида, Уффизи галереясининг деярли ро'парасида жойлашган. Бу шаҳардаги энг қадимги ко'прик: у 1345-йилда ме'мор Нери ди Фиораванте[ит] томонидан қурилган ва ҳозирги кунгача о'зининг асл қиёфасини сақлаб қолган. Дастлаб бу ерда қассоб дўконлари бўлган; бугунги кунда заргарлик до'конлари ва ёдгорлик сотувчилари мавжуд. Унга энг яқин ко'приклар Санта Тринита ко'приги ва Понте алле Гразиэ .

Ко'прик тарихи

Понте Веккио - Флоренсия шаҳридаги энг қадимги ко'прик ва о'зининг асл қиёфасини сақлаб қолган ягона ко'прик. Ушбу ердаги биринчи ко'прик қадимги Рим даврида қурилган[1] . Кейин у орқали Касс ё'ли о'тди; устунқозиқлар тошдан, устки иншоотлари эса ёг'очдан эди. Ушбу ко'прик биринчи марта 996-йил ҳужжатларида қайд этилган. 1117-йилда у сув тошқини туфайли вайрон бо'лди ва тез орада тошдан тикланди, лекин 1333-йилда тошқинлар билан яна вайрон бо'лди: шундан со'нг Жованни Виллани о'зининг Янги Хроника[эн] сида та'кидлаганидек: ундан фақат иккита марказий қозиқ устун қолди.

1345-йилда Буюк рассом, Васарининг со'зларига ко'ра, ко'прик архитектор Таддео Гадди томонидан қайта тикланган, аммо замонавий тарихчилар бу Нери ди Фиораванте[ит] эканлигига ишончи комил. Маннелли Минораси[ит] ко'прикнинг жанубий учида уни ҳимоя қилиш учун қурилган.

Понте Веккио Карло Броджи томонидан суратга олинган ( 1925-йилгача бо'лган ҳолати)

Ко'п асрлар давомида ко'прик жонли савдо жойи бо'либ хизмат қилган. Айнан шу ерда банкротлик тушунчаси пайдо бо'лган деган тахмин бор: савдогарнинг қарзини то'лаш учун ҳеч нарса бо'лмаганида, у о'з молини қо'йган пештахта ("банcо") у эрга юборилган соқчилар томонидан синдирилган ("ротто") . Бу амалиёт "банкоротто" деб атала бошланди (бузилган ҳисоблагич; эҳтимол бу ном "банcа ротта" дан келиб чиққан бо'либ, "вайрон банк" деган ма'нони англатади). Сотув пештахтаси ё'қлиги сабабли савдогар энди ҳеч нарса сота олмаган.

Иккинчи Жаҳон уруши пайтида Понте Веккио, Флоренсиядаги бошқа барча тарихий ко'приклар сингари вайрон бо'лмади. Бир версияга ко'ра, 1944-йилда немис қо'шинлари шаҳарни тарк этганда, чекиниш пайтида улар барча ко'прикларни портлатиб юборишган, аммо Понте Веккиони Қаршилик жангчилари қутқарган. Бироқ кўплаб маҳаллий аҳоли ва гидларнинг фикрича, Гитлернинг махсус буйруғи уни бундай қисматдан қутқариб қолган. О'ша пайтда ко'прикдан о'тиш қийин бо'лган, чунки икки четидаги яқин атрофдаги бинолар вайрон бо'лган ва тез орада асл замонавий услубда тикланган.

Дизайн хусусиятлари

Ко'прик ҳозирги ҳолатида 1345-йилда ме'мор Нери ди Фиораванте[ит] томонидан қурилган бо'либ, у ко'прикнинг учта аркини мустаҳкам ва айни пайтда нафис тузилишда яратган. Понте Веккио-нинг о'зига хос хусусияти унинг икки томонида қурилган гавжум уйлардир. ХИВ асрдаги биноларнинг то'г'ри чизиг'иқли қилиб қурилганлиги турли хил о'згаришлар туфайли вақт о'тиши билан бузилди.

Ко'прик учта алоҳида камардан я'ни аркадан иборат: марказий қисмининг узунлиги 30 метр, ён томонларининг узунлиги 27 метр. Гумбазларнинг баландлиги 3,5 дан 4,4 м гача, кенглиги анча катта ва 32 метрга тенг.

Микеланжело бог'идан Понте Веккио ко'риниши

Функционал хусусиятлари

Ко'прик тепасида Васари ё'лаги жойлашган бо'либ, ё'лак номи уни яратган ме'мор шарафига қо'йилган эди. Ё'лаклар махсус Козимо ИПалаззо Веккиодан Палаззо Питтига бемалол о'тиши учун қурилган эди, чунки о'ша пайтларда ко'прикда қассоб до'конлари бор эди ва ко'прикдан кучли ҳид тарқаларди. Ё'лак бо'йлаб бир қатор кичик думалоқ деразалар мавжуд, улардан афсонага ко'ра, ҳукмдор ко'прик қуйисида оддий одамлар нима ҳақида гапираётганини тинглаши мумкин эди. 16-асрдан бошлаб кўприк дўконлари заргарлик дўконлари ва устахоналарига айланди. Шунинг учун у "Олтин ко'прик" деб ҳам аталган. 1966-йилги Флоренция сув тошқини пайтида заргарлик до'конлари жиддий зарар ко'рди[2] . Кўприкда ан’анавий тарзда “севги қулфлари” занжирланган машур рассом ва ҳайкалтарош Бенвенуто Челлини бюсти ҳам бор.

Ҳозирги вақтда Флоренстияда о'нта ко'прик мавжуд. 1957-йилгача уларнинг олтитаси бор эди ва бир неча асрлар давомида улар қайта-қайта тикланди.Понте Веккиодан ташқари барча ко'приклар Иккинчи Жаҳон урушидан кейин қайта қурилган. Бироқ, Иккинчи Жаҳон урушидан олдин, Муссолини даврида, марказий қисмидаги Васари коридорининг марказий-ички қисмидан махсус Гитлернинг келиши учун катта то'ртбурчак ойнали кузатув кемаси қурилган бо'либ, бугунги кунгача сақланиб қолган.

Понте Веккионинг панорамик ко'риниши

Маданиятда

Галерея

Яна қаранг

  • Васари коридори
  • Пултни ко'приги ( Англия )
  1. ↑ Зуccони Гуидо Флоренcе: Ан Арчитеcтурал Гуиде. — Сан-Джованни-Лупатото: Арсенале Эдитриcе срл., 1995. — ИСБН 88-7743-147-4.
  2. ↑ „эхпо.кҳи.фи.ит“. 2013-йил 15-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 7-декабр.
  3. ↑ „ру.ассассинсcреэд.wикиа.cом“. 2015-йил 23-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 7-декабр.

Адабиёт

  • Флетчер Банистер Архитектура тарихи. - Лондон : Буттерворт гуруҳи, 1987. - С. 756-757. — ИСБН 0-408-01587-Х
  • Чиаруги Андреа Флоренсиядаги Понте Веcчио тарихий ко'пригига техник хизмат ко'рсатиш // 2-жилд // Тузилмаларнинг ишлаш муддатини узайтириш. - Сан-Франсиско : ИАБСЕ симпозиум ҳисоботи, 1995. - С. 1479-1484
  • Дунёни о'згартирган Граф Бернхард ко'приги. - Мюнхен : Престел, 2002. - С. 38-39 - ИСБН 3-7913-2701-1