Ziyosfera

Aholi zichligi: Versiyalar orasidagi farq

Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Aholi zichligi
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Aholi zichligi]]
[[Fayl:Countries by population density.svg|300px|thumb|Turli mamlakatlarda aholi zichligi (kishi/km<sup>2</sup>), 2006]]
'''Aholi zichligi''' birlik maydon yoki hajmdagi [[aholi]] miqdoridir. U muhim geografik tushunchalardan biri hisoblanadi<ref name=about>Matt Rosenberg [http://geography.about.com/od/populationgeography/a/popdensity.htm Population Density] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20170201132604/http://geography.about.com/od/populationgeography/a/popdensity.htm |date=2017-02-01 }}. Geography.about.com. March 2 2011. Retrieved on 2011-12-10.</ref>. Har qanday tirik organizmlar uchun tushunilishi ham mumkin, biroq aholi zichligi deganda asosan faqat [[odam]]lar joylashuvi nazarda tutiladi.
 
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi -->
'''Aholi zichligi''' — muayyan hududda aholining joylashuv darajasi. Mamlakat yoki biror hudud (viloyat, tuman) aholi sonini shu joy maydoniga (odatda 1&nbsp;km² ga) taqsimlash bilan hisoblab chiqariladi. Odamlar yashaydigan quruqlikda oʻrtacha aholi zichligi 1&nbsp;km² ga qariyb 39 kishiga toʻgʻri keladi (1990-yillar boshi), masalan, Yaponiya, Koreya Respublikasi, Niderlandiya, Belgiyada 300 dan ziyod, Monakoda 15539,5 kishi, Avstraliyada aholi zichligi juda past — 1&nbsp;km² ga 2,3 kishi, [[Mongoliya]]<nowiki/>da — 1,4 kishi (1992). Choʻl va baland togʻlarda 0,01 dan 1 kishigacha. Rossiya Federatsiyasida aholi 3.1&nbsp;km² ga 8,7 kishi (1990). Oʻzbekistonda aholi zichligi bir km² ga 54,7 kishi toʻgʻri keladi (1998). Umuman olganda dunyoning aholi zich yashaydigan rayonlarda, qariyb 7% maydonini egallagan quruqlikning odam yashaydigan qismi (oykumena)da Yer kurrasidagi jami aholining 70% ga qadar aholisi mujassamlashgan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri -->
 
[[Jahon aholisi]] 7 milliarddan oshiq,<ref>[http://www.census.gov/main/www/popclock.html U. S. & World Population Clocks]. Census.gov. Retrieved on 2011-12-10.</ref> [[Yer]]ning jami maydoni (suv va quruqlik bilan birga) — 510 million kvadrat kilometr<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xx.html World] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100105171656/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xx.html |date=2010-01-05 }}. CIA World Handbook</ref>. Demak, butunjahon aholi zichligi 7 milliard ÷ 510 million = 13,7 kishi/km<sup>2</sup>. Agar faqat quruqlik hisobga olinsa (150 million km<sup>2</sup>), unda butunjahon aholi zichligi — 46,6 kishi/km<sup>2</sup> (117.2 per sq. mile). Bunda [[Antarktida]] ham hisobga olingan; Antarktidasiz hisoblansa, koʻrsatkich yana oshadi — 50 kishi/km<sup>2</sup><ref name=about/>. Yer yuzining yarmidan ortigʻi (choʻl, togʻ va hokazo) odamlar yashashi uchun juda noqulay boʻlgani va odamlar asosan suv havzalari yonida yashagani uchun, bu raqamlardan amaliy naf yoʻq.
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
{{OʻzME}}
 
{{geo-stub}}
 
[[Turkum:Demografiya]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Turli mamlakatlarda aholi zichligi (kishi/km2), 2006

Aholi zichligi birlik maydon yoki hajmdagi aholi miqdoridir. U muhim geografik tushunchalardan biri hisoblanadi[1]. Har qanday tirik organizmlar uchun tushunilishi ham mumkin, biroq aholi zichligi deganda asosan faqat odamlar joylashuvi nazarda tutiladi.

Aholi zichligi — muayyan hududda aholining joylashuv darajasi. Mamlakat yoki biror hudud (viloyat, tuman) aholi sonini shu joy maydoniga (odatda 1 km² ga) taqsimlash bilan hisoblab chiqariladi. Odamlar yashaydigan quruqlikda oʻrtacha aholi zichligi 1 km² ga qariyb 39 kishiga toʻgʻri keladi (1990-yillar boshi), masalan, Yaponiya, Koreya Respublikasi, Niderlandiya, Belgiyada 300 dan ziyod, Monakoda 15539,5 kishi, Avstraliyada aholi zichligi juda past — 1 km² ga 2,3 kishi, Mongoliyada — 1,4 kishi (1992). Choʻl va baland togʻlarda 0,01 dan 1 kishigacha. Rossiya Federatsiyasida aholi 3.1 km² ga 8,7 kishi (1990). Oʻzbekistonda aholi zichligi bir km² ga 54,7 kishi toʻgʻri keladi (1998). Umuman olganda dunyoning aholi zich yashaydigan rayonlarda, qariyb 7% maydonini egallagan quruqlikning odam yashaydigan qismi (oykumena)da Yer kurrasidagi jami aholining 70% ga qadar aholisi mujassamlashgan[2].

Jahon aholisi 7 milliarddan oshiq,[3] Yerning jami maydoni (suv va quruqlik bilan birga) — 510 million kvadrat kilometr[4]. Demak, butunjahon aholi zichligi 7 milliard ÷ 510 million = 13,7 kishi/km2. Agar faqat quruqlik hisobga olinsa (150 million km2), unda butunjahon aholi zichligi — 46,6 kishi/km2 (117.2 per sq. mile). Bunda Antarktida ham hisobga olingan; Antarktidasiz hisoblansa, koʻrsatkich yana oshadi — 50 kishi/km2[1]. Yer yuzining yarmidan ortigʻi (choʻl, togʻ va hokazo) odamlar yashashi uchun juda noqulay boʻlgani va odamlar asosan suv havzalari yonida yashagani uchun, bu raqamlardan amaliy naf yoʻq.

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ 1,0 1,1 Matt Rosenberg Population Density (Wayback Machine saytida 2017-02-01 sanasida arxivlangan). Geography.about.com. March 2 2011. Retrieved on 2011-12-10.
  2. ↑ OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  3. ↑ U. S. & World Population Clocks. Census.gov. Retrieved on 2011-12-10.
  4. ↑ World (Wayback Machine saytida 2010-01-05 sanasida arxivlangan). CIA World Handbook 



"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Population_density?oldid=193597" dan olindi