Порcо Россо (японча: 紅の豚, Куренаи но Бута?, ботҳ сўзма-сўз таржимаси — „Ред/Cримсон Пиг“) — 1992-йилда суратга олинган япон анимацион саргузашт фантастик филм. Унинг ссенарийсини ёзган ва режиссёри — Хаяо Миязаки. Филм Миязакининг 1989-йилда чоп этилган «Ҳикōтеи Жидаи» мангаси асосида яратилган.[1] Филмни Тосио Сузуки продуcерлик қилган, анимациясини Студио Гҳибли тайёрлаган. Японияда уни Тоҳо компанияси тарқатган, мусиқасини Жо Хисаиши басталаган. Япон овоз актёрлари орасида Шуичиро Морияма, Токико Като, Акеми Окамура ва Акио Оцука бор. Воқеалар урушлараро даврдаги Ўрта ер денгизининг бадиий талқинида кечади. Филм Миязакининг авиацияга, Европа маконларига ва 20-аср бошлари тарихига узоқ йиллик қизиқишини акс эттиради.

Порcо Россо
Канжи 紅の豚
Литерал меанинг Cримсон Пиг
Ревисед Ҳепбурн Куренаи но Бута
Диреcтед бй Ҳаяо Миязаки
Сcреэнплай бй Ҳаяо Миязаки
Басед он Ҳикōтеи Жидаи
–Ҳаяо Миязаки
Продуcед бй Тошио Сузуки
Старринг
Cинематограпҳй Ацуши Окуи
Эдитед бй Такеши Сеяма
Мусиc бй Жоэ Ҳисаиши
Продуcтион
cомпанй
Дистрибутед бй Тоҳо
Релеасе дате
Руннинг тиме
94 минутес
Cоунтрй Жапан
Лангуаге Жапанесе
Бох оффиcе $44.6 миллион (эст.)

Ҳикоя Марко Пагот ҳақида. У италиялик, Биринчи жаҳон урушининг собиқ қирувчи учувчи аси. Ҳозир у мустақил ишлайдиган мукофот овчиси (боунтй ҳунтер) бўлиб, Адриатик денгизи устида ҳаракат қилувчи ҳаво қароқчилари гуруҳларини овлайди. Номаълум сабабларга кўра Марко одамсимон чўчқага айланган ва Порко Россо (сўзма-сўз таржимаси — „Ред Пиг“) номи билан яшайди. Уни енгиш учун жўрттага гапирадиган америкалик учувчи Доналд Кертис ёлланади. Шунда Порко ёш муҳандис Фио Пикколо ёрдамида самолётини қайта қуришга мажбур бўлади. Шу билан бирга, у ўз ўтмиши хотиралари ва урушдан кейинги ҳиссий ёлғизлик билан юзлашади.

«Порко Россо» ҳаво саргузаштларини фантастика ва романтик драма унсурлари билан уйғунлаштиради. Филм умидсизлик, шахсий ўзлик ва урушнинг руҳиятда қолдирган чуқур излари мавзуларини ёритади. Унда Миязакининг урушга қарши қараши ва урушлараро Италияда кучайиб бораётган фашизмга танқидий муносабати ҳам намоён бўлади. Шу билан бирга, режиссёр ижодига хос батафсил механик дизайн ва кенг қамровли парвоз саҳналари орқали илк авиациянинг ҳунармандчилиги ва романтикаси тараннум этилади.

Филм учун Жапан Аирлинес буюртмаси билан инглиз тилидаги дубляж варианти тайёрланган ва у фақат Японияда намойиш этилган. Кейинчалик филмни Wалт Дисней Ҳоме Энтертаинмент қайта дубляж қилди. У 2005-йил 22-февралда АҚШ ва Канадада ДВД ҳамда Блу-рай форматида чиқди. ГКИДС Студио Гҳибли билан тузилган янги келишувга кўра, филмни 2017-йил 21-ноябрда Блу-рай ва ДВД форматида қайта чиқарди.

Сюжет

1929-йилда италиялик қирувчи учувчи ас, Биринчи жаҳон уруши иштирокчиси ва мукофот овчиси Порко Россо океан лайнерига ёрдам чақируви келгач, йўлга чиқади. Лайнерга ҳаво қароқчилари ҳужум қилиб, болаларни гаровга олган ва қимматбаҳо буюмларни тортиб олган эди. Порко номаълум йўл билан чўчқа калласига айланиш ла’натига учраган. У қароқчиларни маҳорат билан алдаб ўтиб, гаровдагиларни қутқаради. Қароқчилар эса қимматбаҳо буюмларнинг ярми билан қочиб кетади. Кечқурун Порко болаликдаги дўсти Гина билан унинг «Адриано» меҳмонхонасида кечки овқат қилади.

Қароқчилар ҳужумларида ёрдам бериши учун америкалик ас Кертисни ёллайди. Кертис Гинага ошиқ бўлади, Гина эса Поркони севади. Порко қизил гидросамолётини таъмирлатиш учун Миланга учиб кетаётганда, Кертис уни уриб туширади. Порко омон қолади ва шикастланган самолёти билан сафарни қайиқда давом эттиради. Бу Гинанинг жаҳлини чиқаради. У Поркога Италияда уни ҳибсга олиш тўғрисида ордер борлигини эслатади.

Порко Миланда ўз механиги Пикколо билан учрашади. Пикколонинг ўғиллари кўчиб кетгани учун ишни унинг ёш невараси Фио бажаради. Порконинг самолёти тайёр бўлгач, Фио унинг билан уйга қайтади. Агар махфий полиция уларни ҳибсга олса, бу уларга ниқоб бўлади. Улар Порко Пикколони ёрдам беришга мажбурлаш учун Фиони гаровга олган, деб даъво қилишлари мумкин эди. Янги фашистик ҳукумат қароқчиларни ўз мақсадларида ёлламоқда. Шу сабабли Порко ишсиз қолади.

Кертис Гинага турмуш қуришни таклиф қилади, лекин Гина Поркони кутаётганини айтади. Гина ҳар куни тушдан кейин боғида ўтириб, Порконинг келишини кутади. Бироқ Порко унга фақат кечаси, хира ёруғлик унинг қиёфасини яширган пайтда ташриф буюради. Қароқчилар Порко ва Фиога пистирма қўяди, Кертис эса Поркони дуэлга чорлайди. Фио шундай шарт қўяди: агар Порко ғалаба қозонса, Кертис Пикколо компаниясига қарзини тўлайди. Агар Кертис юца, Фиога уйланиши мумкин.

Порко снарядларни тайёрлаётганда Фио унинг ҳақиқий юзини бир лаҳза кўриб қолади. Порко Фиога Биринчи жаҳон урушидан бир воқеани айтиб беради. Гина Порконинг учувчи дўсти Беллини билан турмуш қургандан сўнг, уларнинг эскадронига ҳужум қилишган. Порко таъқибчиларидан қутулиш учун булут ичига кирган. У ҳушидан кетиб, булутлар устидаги мутлақ сукунатда уйғонган. Ҳаво жангида ҳалок бўлган учувчилар, жумладан Беллини ҳам, булутдан чиқиб, бирга учиб бораётган минглаб самолётлар оқими томон кўтарилган. Порко Гина йўли билан Беллини ўрнига ўлишни таклиф қилган, аммо беҳуда. Сўнг у яна уйғониб, денгиз устида паст баландликда ёлғиз учиб бораётганини кўрган. У ўз тақдири «ёлғиз учиш» эканлигини англаган. Фио уни койийди ва ёноғидан ўпади.

Иккала самолётнинг қуроллари тиқилиб қолгач, Кертис ва Порконинг ҳаво жанги бокс беллашувига айланади. Порко Кертисни хотинбозликда айблайди. Кертис эса Порконинг аҳволи баттарроқ, деб жавоб беради: Фио унга ошиқ, Гина эса бошқа ҳеч кимни кўрмай, уни кутмоқда, лекин Порко уларга жавоб қайтармайди. Жангчилар бир-бирини нокаут қилиб, саёз сувга йиқилади. Гина Поркони чақиради. Порко биринчи бўлиб ўрнидан туради ва ғолиб деб эълон қилинади. Гина Италия ҳарбий ҳаво кучлари йўлда эканини огоҳлантиради ва ҳаммани ўз меҳмонхонасига йиғилишга таклиф қилади. Порко Гинадан Фиога қарашини сўраб, ортига бурилиб кетади. Фио Поркони ўпади.

Порко ҳарбий ҳаво кучларини ўзидан чалғитишга ихтиёрий рози бўлади ва Кертисни ҳам ўзи билан чорлайди. Улар самолётлари томон бораётганда Кертис Порконинг юзини бир лаҳза кўриб қолади ва унинг ўзгарганини айтади. У яхшироқ қараб олишни сўрайди, аммо рад этилади. Фио реактив гидросамолётда учиб борар экан, эпилогни ҳикоя қилади. Порко Италия ҳарбий ҳаво кучларидан устун келиб, озод юришда давом этган. Фио Пикколо авиакомпаниясининг президенти бўлган. Кертис машҳур актёр бўлган. Қароқчилар эса кексайганларида ҳам «Адриано» меҳмонхонасига келиб турган. Фио айтишича, Гинанинг Порко Россога бўлган умиди рўёбга чиққан-чиқмагани уларнинг сирлигича қолган. Фио меҳмонхона устидан учиб ўтаётганда, Гина боғи ёнида қизил гидросамолёт лангар ташлаб турибди. Гина боғининг кадри эса унинг энди у ерда кутиб ўтирмаганини кўрсатади.

Роллар

Порcо wас воиcед бй Морияма ин Жапанесе анд Кеатон ин тҳе 2005 Энглиш дуб
Чараcтер наме Воиcе аcтор
Оригинал Энглиш дуб Жапанесе Энглиш
Оригинал, 1992 Жапан Аирлинес, 1992 Wалт Дисней Пиcтурес, 2005
Порcо Россо / Марcо Пагот Порcо Россо / Марcо Россолини Шūичирō Морияма Wард Сехтон[2][3] Мичаэл Кеатон
Доналд Cуртис Акио Оцука Ункноwн Cарй Элwес
Фио Пиccоло Акеми Окамура Лйнн Эве Ҳаррис[2][3] Кимберлй Wиллиамс-Паислей
Мадаме Гина Токико Като Ункноwн Сусан Эган
Мр. Пиccоло Санши Кацура Давид Огден Стиэрс
Феррарин Феррари Маҳито Цужимура Том Кеннй
Cапо Босс Цунеҳико Камижō Брад Гарретт
Мамма Аиуто Ганг Мемберс Реизō Номото Билл Фагербакке
Осаму Сака Кевин Мичаэл Ричардсон
Юу Шимака Баррй Гжерде[2][3][4] Франк Wелкер

Филмнинг француз тилидаги дубляжида Порко ролини Жан Рено ижро этган.[5]

Ишлаб чиқариш

Филм дастлаб Жапан Аирлинес учун учиш вақтида намойиш этиладиган қисқа филм сифатида режалаштирилган эди. У Хаяо Миязакининг мангаси «Учар қайиқлар даври» асосида яратилиши керак эди. Бироқ кейинчалик у тўлиқ метражли филмга айланди. «Кикининг етказиб бериш хизмати» филмининг муваффақияти Миязакининг кейинги филмига босим ўтказди. Шу сабабли у «Порко Россо»ни қисқароқ, бевосита видеога чиқариладиган оралиқ лойиҳа сифатида яратишга қарор қилди.

Ишлаб чиқариш 1989-йил ёзида бошланди, аммо юқори харажатлар туфайли тез орада тўхтаб қолди. Кейинги қишда продуcер Тосио Сузуки филмда самолётлар кўп бўлгани учун уни авиакомпанияларга тарқатишни таклиф қилди. Ғоя Жапан Аирлинесга тақдим этилди ва лойиҳа Япониянинг учиш вақтида намойиш этиладиган биринчи бадиий филмига айланди. У фақат халқаро рейсларда кўрсатилиши керак эди.[6]

1990-йил ноябрида ишлаб чиқариш ¥200 000 000 бошланғич бюджет ва ярим соатлик давомийлик билан давом эттирилди. Миязакининг сюжет тахталари (сторйбоард) кенгайгани сабабли, 1991-йил августида давомийлик 45 минутгача, кейинроқ эса бир соатгача узайтирилди. Шу билан лойиҳа тўлиқ метражли филм мақомига эга бўлди. Кинотеатрларда намойиш этиш келишилгунга қадар иш тўхтатилди. Келишувга кўра, учишдаги намойиш энди бир ой олдин бўлиши керак эди.[6]

Миязаки Сузуки билан ишлаб, сюжет тахталарини тайёрлаш жараёнида катта қийинчиликларга дуч келди. Бу муаммолар Гина образи ва унинг Порко билан муносабатини, Порконинг ла’натини ҳамда туш саҳнасини киритиш орқали ҳал этилди. Туш саҳнаси Роалд Далнинг «Тҳей Шалл Нот Гроw Олд» қиссасидан илҳомланган.[6]

Югославиядаги уруш ишлаб чиқаришга соя солди ва филмнинг оҳангини жиддийроқ қилишга ундади. Филм дастлаб Далмацияда содир бўладиган қилиб мўлжалланган эди. Авиакомпания филмнинг асосий сармоядорларидан бири бўлиб қолди ва уни кинотеатрларда намойиш этишдан анча олдин учиш вақтида кўрсатди.[7] Шу сабабли филмни таништирувчи очилиш матни бир вақтнинг ўзида япон, италян, корейс, инглиз, хитой, испан, араб, рус, француз ва немис тилларида кўрсатилади. Филмни анимациялашда Телеcом Аниматион Филм Cо., Лтд. ҳам ёрдам берди.

Тарих, география ва сиёсат

Stiniva Beach
Стинива Беач анд Порcо Россо'с ҳидден беач

Марко — Биринчи жаҳон уруши (Фирст Wорлд Wар) қаҳрамони бўлган италиялик. Флашбаcк саҳнасида у Австрия-Венгрия қирувчи самолётларига қарши курашаётгани кўрсатилади. Воқеалар Шимолий Италияда, жумладан Миланда, шунингдек, Италия ва Хорватиянинг Адриатик денгизи шарқий соҳилида кечади. Айрим жойлар Италия кўлларидаги баъзи оролларга ўхшайди. Порко яширинадиган беркитма пляж Хорватиянинг Вис ороли жанубий қисмидаги Стинива пляжига кучли ўхшайди.[8]

Миязаки филмнинг яратилишидаги сиёсий вазият ҳақида «Эмпире» журналига берган интервюсида гапирди. У филм устида ишлаш даврида бошланган можаролар («Дубровник» қамали ва бошқалар) «Порко Россо»ни анча мураккаб ва қийин филмга айлантирганини айтди.[9]

Яққол тарихий ва сиёсий воқеликдан ташқари, камида бир тадқиқотчи филмдаги очиқ тарихий ишораларни «вакон ёсай» (Жп; «япон руҳи, ғарб илми») тушунчасининг ифодаси сифатида талқин қилиш мумкинлигини таъкидлаган. Бу — Мейдзи давридан бери япон рассомларида кузатиладиган мойиллик. Улар Европани ажойиб қилиб тасвирлайди, шу билан бирга япон ўзлигини сақлаш учун зарур масофани ҳам ушлаб туради. Академик Крис Вуд шундай дейди: «„Порко Россо“да Европа рам этилган, завқли истемол маскани сифатида тасвирланган, узоқлаштирилган ва туристик нигоҳ орқали кўрсатилган».[10]

Илк авиацияга эҳтиром

Аэрмаcчи гидросамолётлари Италиан Аир Форcе Мусеум

Филмда тасвирланган хаёлий «Пикколо» авиакомпанияси италиялик самолёцозлик компаниялари Cапрони ва Пиаггио асосида яратилган. Охирги саҳнадаги реактив самолёт ғоясига кўра Cапрони C-22Жга жуда ўхшайди. Уни Cапрони конструктори Карло Феррарин лойиҳалаган. Унинг исми филмда Марконинг ҳарбий ҳаво кучларидаги учувчи дўстига берилган. Реактив амфибия В шаклидаги думга ҳам эга. У Магистер реактив ўқув самолётини бироз эслатади. Филмда Савоиа-Марчетти С.55, Фиат C.Р.20 ва Маcчи М.39 самолётлари ҳам кўрсатилган.[11]

Порконинг ҳарбий ҳаво кучларидаги дўсти Феррарин Италия ҳарбий ҳаво кучлари учувчиси Артуро Феррариндан илҳомланган. У 1920-йилда Ансалдо СВА.9 самолётида Римдан Токиогача учган.[12] Бундан ташқари, «Гибли» номи билан машҳур Cапрони Cа.309 енгил разведка самолёти Миязаки ва Такахатанининг анимация студиясига ном бўлган.

Порконинг самолёти Савоиа С.21 номи билан аталади, аммо Маcчи М.33 асосида яратилган.[13] Пикколонинг двигател устахонасида Порконинг қайта қурилган Савоиа С.21 самолётига ўрнатиладиган двигателнинг клапан қопқоқларида ҳам «Гҳибли» сўзи кўриниб туради. Дизайни жиҳатидан у тор бурчакли В-12 двигател бўлиб, ўша даврдаги пойга двигателларига ўхшайди. Пикколо унинг бир йил олдин Шнайдер кубоги пойгасидаги пойга самолётида ишлатилганини айтади.

1930-йиллар бошида италиялик гидросамолёт конструкторлари жаҳон тезлик рекордларини ўрнатди (масалан, италиялик самолёт конструктори Марио Кастолди лойиҳалаган Маcчи М.C.72). Тезлик рекордини ўрнатишга уриниш чоғида ҳалок бўлган синов учувчиларидан бирининг исми Беллини эди. Филмда Порконинг учувчи дўстига ҳам шу исм берилган. Италиянинг етакчи қирувчи асларı Фраческо Баракка ва Адриано Висконти ҳам филмда кўринади.[11]

Бош қаҳрамоннинг асл исми Марко Пагот Италия анимацияси кашшофлари — Пагот ака-укаларига ҳам эҳтиромдир. Нино ва Тони Пагот Италиянинг биринчи тўлиқ метражли анимацион филми «Динамит ака-укалар»нинг муаллифлари бўлган. Нинонинг ўғли Марко ва қизи Жи Пагот[14] эса «Шерлок Хаунд» ишлаб чиқарилишида Миязакининг ҳамкорлари бўлган.

Айни пайтда Кертис образи америкалик авиация кашшофи Гленн Ҳаммонд Кертисс номи билан аталган бўлиши мумкин. У ака-ука Райтлар билан бирга Cуртисс-Wригҳт корпорациясига асос солган. Кертиснинг самолёти — Cуртисс Р3C. У 1925-йилги Шнейдер кубоги пойгаси учун яратилган (Порко Кертис билан биринчи марта учрашганда шу пойгани эслайди). Бу образ Роналд Рейганга ҳам билвосита ишора қилади: Кертиснинг орзулари фақат Голливуд билан чекланмай, президентликка ҳам қаратилган. Кертис характерининг қолган қисми эса ўша даврда Эррол Флинн ижро этган саргузашт филмлари қаҳрамонларидан олингандек кўринади. Ҳатто уларнинг жаг чизиғи ҳам ўхшаш. Кертис ҳам денгиз қароқчиларига хос жасоратли, урушга тайёр ва умуман хулқ-атвори жиҳатидан уларга яқин, шу билан бирга ишқий эҳтиросга ҳам бой.

Сетоучи Сеаплане компаниясининг Кодиак 100 самолёти, Л’ала Росса рангида

2017-йилда Миязаки ва продюсер Тошио Сузуки Сетоучи Сеапланес компанияси билан ҳамкорлик қилди. Бу япон компанияси Япониянинг Сето ички денгизи ҳудудида Кодиак 100 гидросамолётларида парвоз қилади. Ҳамкорликда Кодиак 100-0143 самолёти учун Л'ала Росса рангидаги махсус нашр безаги ишлаб чиқилди.[15][16][17]

Миязаки авиация тарихи мавзусига 2013-йилда чиққан Шамол қўзғалди филмида яна мурожаат қилди.

Чиқарилиши

Филм Японияда 1992-йил 18-июлда Тоҳо томонидан намойиш этилди. Токума Шотен уни 1993-йилда ВҲС форматида чиқарди. Кейинроқ филм Буэна Виста Ҳоме Энтертаинмент Жапан (ҳозирги Wалт Дисней Студиос Жапан) томонидан 1999-йил 23-апрелда ВҲС форматида қайта чиқарилди. ДВД нашри 2002-йил 18-декабрда чиқди. Филм Блу-рай форматида 2013-йил 6-ноябрда, ДВД нашрининг қайта чиқарилиши эса 2014-йил 16-июлда амалга оширилди.

Жапан Аирлинес халқаро рейсларда кўрсатиш учун инглизча дубляж буюртма қилди. У 1992-йилда Японияда тайёрланди. Дубляж устидан Уорд Секстон назорат олиб борди ва Порко ролини ҳам ўзи ижро этди.[2][3] Секстон лойиҳани Япониядаги инглиз тилли актёрлар учун жуда катта деб ҳисоблаган. Шунга қарамай, Студио Гҳибли раҳбарлик унга топширилишини талаб қилди.[2] Бу дубляж 1996-йилги Гҳибли га Иппаи Ласердисc Бох Сет тўпламига ва филмнинг 2002-йилги япон ДВД нашрига киритилган. Иккала нашр ҳам ҳозир сотувда йўқ.

Wалт Дисней Ҳоме Энтертаинмент филмни 2005-йил 22-февралда ДВД форматида, 2015-йил 3-февралда эса Блу-рай форматида чиқарди. Иккала нашрда ҳам Майкл Китон, Кери Элвис, Сюзан Иган ва Кимберли Уилямс-Пейсли овозлари янги инглизча дубляжда иштирок этган. Бу дубляж кўпчилик халқаро нашрларга, шунингдек, 2014-йилги япон ДВД нашрига ҳам киритилган. Дубляж устидан Тони Банкрофт назорат олиб борди. Матнини Гҳибли филмларининг дубляж ссенарийларини тез-тез ёзадиган Дон ва Синди Ҳюитт ёзди. ГКИДС Студио Гҳибли билан тузилган янги келишувга кўра, филмни 2017-йил 21-ноябрда Блу-рай ва ДВД форматларида қайта чиқарди.[18]

Саундтрек

Порcо Россо саундтрекини Жоэ Хисаиши басталаган. У 1992-йил 25-июлда чиқди. Мусиқа 70 нафар мусиқачидан иборат тўлиқ оркестр иштирокида ёзилган.[19]

Саундтрекда Токико Като ижро этган иккита вокал қўшиғи бор. У Жина образига япон тилида овоз ҳам берган. Миязаки Катонинг узоқ йиллик мухлиси бўлиб, уни бу ролга айнан шу сабабли танлаган.

Бошланиш куйи — «Ле темпс дес cерисес» («Гилос пишган пайт»). Бу франсуз қўшиғининг матнини Жан-Батист Клемент 1866-йилда ёзган, мусиқасини Антуан Ренар басталаган. Қўшиқ дастлаб ишқ ҳақида бўлган. Бироқ у 1871-йилги Париж коммунаси ва Франсиядаги чап сиёсий анъана билан мустаҳкам боғланиб қолган. Якунловчи куй — «Токи ни wа Мукаши но Ҳанаши wо» («Гоҳида эски кунлар ҳақида гаплашайлик»). Унинг сўзи ва мусиқасини Катонинг ўзи ёзган.

Қабул қилиниши

Касса даромади

Порcо Россо 1992-йилда Япония бозорида биринчи ўринни эгаллади. Унинг прокат тушуми ¥2,8 биллион[20] бўлди, умумий касса даромади эса ¥5,4 биллион,[21][22] эди. Бу ўша пайтда $43,000,000Унехпеcтед < оператор га тенг эди.

Франсияда филм 167 793 та чиптага сотилди.[23] Бошқа Европа давлатларида у 573 719 доллар даромад келтирди.[24] Япония ва Европада йиғилган умумий даромад тахминан $44 580 477 ни ташкил этди.

Танқидчилар фикри

Филм 1993-йилда Аннеси халқаро анимацион филмлар фестивалида «Cристал ду лонг мéтраге» («Энг яхши тўлиқ метражли филм мукофоти»)ни қўлга киритди. Шунингдек, у Тиме Оут'нинг энг яхши 50 анимацион филм рўйхатига кирди.[25] Роттен Томатоэс сайтида 25 танқидчи шарҳининг 96 фоизи ижобий, ўртача баҳо 10 баллдан 8,2 ни ташкил этади.[26] Метаcритиc шарҳ агрегаторида филм 11 танқидчи шарҳи асосида 100 баллдан 83 балл олган. Бу «умумий эътироф»ни билдиради.[27]

Лефт Фиэлд Cинема нашрининг муаллифи Уилсон Маклаклан филмни «Студио Гҳибли филмлари орасида энг кам баҳолангани» деб ҳисоблаган. Тҳе Неw Ёрк Тимес шарҳловчиси Жеаннетте Cацоулис шундай ёзган: «Жаноб Миязаки хаёл ва тарихни пастел рангларга бой, феминизми каби қаршилик кўрсатиб бўлмайдиган ҳикояга уйғунлаштирган.»[26] ТВ Гуиде шарҳловчиси Роберт Парди филмга 5 юлдуздан 4 тасини берган ва шундай деган: «Миязаки Голливуднинг уруш давридаги саргузашт филмларига ҳурмат билдирган. Бу дурдона баланд учувчи чўчқанинг саргузаштларига асосланган ... Анимацион филмнинг кўркам тасвири уни қаҳрамонликка чўчқахона нуқтайи назаридан қарайдиган кулгили ссенарий билан уйғунлашган ... Доналд Ҳ. Девис ва Синди Ҳюитт Девис филмни америкалик томошабинлар учун мукаммал мослаштирган. Эски филмлардаги қолипли ҳолатларни кулгига олган бу пародия ва пастиш дўстлик ва садоқатнинг қутқарувчи кучини улуғловчи мадҳия сифатида ҳам юксалади.»[28]

Маданий таъсири

Порко Россо ва унинг «Фашистдан кўра чўчқа яхши» деган машҳур жумласи испаниялик баъзи санъаткорлар даврасида рамзий шиорга айланди. Бу шиор одамларни Испаниянинг 2023-йилги умумий сайловларида консерватив ва иттифоқчи ўта ўнг партияларга қарши овоз беришга чақирди.[29]

Эҳтимолий давоми

2011-йилда Миязаки Понёдан кейинги бир неча филми муваффақиятли чиқса, Порcо Россо давомини суратга олишни исташини айтган. Филмнинг ишчи номи Порcо Россо: Тҳе Ласт Сортиэ эди. Воқеалар Испания фуқаролар уруши даврида кечиши, Порко эса тажрибали учувчи сифатида пайдо бўлиши керак эди.[30] Давомни Миязакининг ўзи яратиши керак эди. Бироқ студия кейинчалик бу давом ҳозирги режаларида йўқлигини билдирди.

Манбалар

  1. ↑ „Куренаи Но Бута (Порcо Россо, Тҳе Cримсон Пиг) (1992) Феатуре Ленгтҳ Тҳеатриcал Аниматед Филм“. Бcдб.cом. 2013-йил 18-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 19-октябр.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Реэд, Пҳилип Ж „Ин тҳе Моутҳ оф Маднесс“, . Ресидент Эвил, Фирст (Энглиш), Босс Фигҳт Боокс, 2020. ИСБН 978-1-940535-25-8. Қаралди: 2023-йил 19-март. 
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Реэд, Пҳилип Ж. „РЕаcторс“. Ноиселесс Чаттер (2020-йил 18-май). 2024-йил 19-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 19-январ.
  4. ↑ Гжерде, Баррй „Нарратион Профиле“. Тҳе Баррй Гжерде Ҳомепаге. 2005-йил 9-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 19-январ.
  5. ↑ Тояма, Рёко „ФАҚ // Порcо Россо“. Наусиcаа.нет. 2012-йил 27-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 19-январ.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Миязаки, Ҳаяо. Тҳе Арт оф Порcо Россо, 6тҳ (Энглиш), Жапан: Токума Шотен, Фебруарй 2005. ИСБН 978-1591167044. 
  7. ↑ „Порcо Россо Ревиэw“. Омоҳиде. 2014-йил 26-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 13-май.
  8. ↑ Синке „Дисcовер Стинива, Оне оф CНН'с Фаворите Беачес“ (эн-УС). Cроатиа Тимес (2019-йил 12-феврал). 2023-йил 13-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 4-октябр.
  9. ↑ Жолин, Дан (Септембер 2009). "Миязаки он Миязаки". Эмпире (243): 119. ҳттпс://www.эмпиреонлине.cом/мовиэс/феатурес/ҳаяо-миязаки/. 
  10. ↑ Wоод, Чрис (Wинтер–Спринг 2009). "Тҳе Эуропеан фантасй спаcе анд идентитй cонструcтион ин Порcо Россо". Пост Сcрипт 28 (2): 112. ҳттп://cоннеcтион.эбсcоҳост.cом/c/артиcлес/39660078/эуропеан-фантасй-спаcе-идентитй-cонструcтион-порcо-россо. Қаралди: Жулй 31, 2019. Порcо Россо]]
  11. ↑ 11,0 11,1 „Ил Порcо Россо: ил воло ди Миязаки нелл'авиазионе италиана“ (Италиан). Фанаcеа (2016-йил 21-сентябр). 2021-йил 7-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 6-феврал.
  12. ↑ Бендаззи, Гианналберто (2015). Аниматион: А Wорлд Ҳисторй (Wайбаcк Мачине сайтида Жуне 12, 2018, санасида архивланган), Вол. ИИИ, п. 221. CРC Пресс. ИСБН 1-31751988-4
  13. ↑ МcCартҳй, Ҳелен. Ҳаяо Миязаки: Мастер оф Жапанесе Аниматион: Филмс, Тҳемес, Артистрй (эн). Стоне Бридге Пресс, 1999 — 164-бет. ИСБН 978-1-880656-41-9. 
  14. ↑ Эриc Ж. Лйман. „Cартоонс ҳонор Италиан аниматион бротҳерс“. Тҳе Ҳоллйwоод Репортер, Април 17, 2017 (2007-йил 17-апрел). 2019-йил 3-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 27-март.
  15. ↑ Чордас, Петер. „А Оне-оф-а-Кинд Виэw оф Жапан'с Инланд Сеа“. Сетоучи Финдер (2018-йил 28-март). 2023-йил 23-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 8-июн.
  16. ↑ {{Янгиликлар манбаси}} андозасидан фойдаланишда титле= параметри белгиланиши керак.
  17. ↑ „жа:特別塗装機(ラーラ ロッサ)“ (Жапанесе). Сетоучи Сеапланес. 2023-йил 23-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 8-июн.
  18. ↑ Cаролйн Гиардина. „Гкидс, Студио Гҳибли Инк Ҳоме Энтертаинмент Деал“. Тҳе Ҳоллйwоод Репортер (2017-йил 17-июл). 2017-йил 22-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 3-август.
  19. ↑ Жоэ Ҳисаиши. „Порcо Россо: Соундтраcк“. Лигҳт ин тҳе Аттиc Реcордс. Қаралди: 2026-йил 14-апрел.
  20. ↑ „Како ҳаикйū шūнйū жōи сакуҳин 1992-нен“ (жа). Мотион Пиcтуре Продуcерс Ассоcиатион оф Жапан. 2011-йил 11-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 6-феврал.
  21. ↑ Канō, Сеижи. 宮崎駿全書 (Cомплете Миязаки Ҳаяо), Шоҳан, フィルムアート社 (Филм Арт Cомпанй), Марч 1, 2006 — 173-бет. ИСБН 4845906872. 
  22. ↑ {{Янгиликлар манбаси}} андозасидан фойдаланишда титле= параметри белгиланиши керак.
  23. ↑ „ПОРCО РОССО – Куренаи но бута (1995)“. ЖП'с Бох-Оффиcе. 2022-йил 8-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 2-март.
  24. ↑ „Куренаи но бута (Порcо россо) (2008)“. Бох Оффиcе Можо. 2018-йил 18-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 16-декабр.
  25. ↑ „Тиме Оут'с 50 Греатест Аниматед Филмс – Парт 3 wитҳ Тиме Оут Филм – Тиме Оут Лондон“. www.тимеоут.cом. 2009-йил 8-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 17-январ.
  26. ↑ 26,0 26,1 „Порcо Россо“. Роттен Томатоэс. 2015-йил 19-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 28-апрел.
  27. ↑ „Порcо Россо Ревиэwс“. Метаcритиc. 2020-йил 30-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 28-апрел.
  28. ↑ „Порcо Россо ревиэw“. ТВГуиде. 2020-йил 25-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 15-март.
  29. ↑ „¿Пор қуé се ҳан вирализадо эстос дибужос де 'Порcо Россо' антес де лас элеccионес?“ (эс). Cинеманíа (2023-йил 18-июл). 2023-йил 20-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 20-июл.
  30. ↑ „Латест Неwс“. Гҳибли Wики. 2017-йил 27-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 19-октябр.

Ташқи ҳаволалар