Прасковия Наумовна Ариан (русча: Прасковья Наумовна Ариян (Ариан))[1], қизлик фамилияси Беленкая (русча: Беленькая; тахм. 1864 — 28-март 1949) — рус ёзувчиси, таржимон, феминист ва педагог эди.

Прасковия Наумовна Беленкая Ариан
Таваллуди 12-апрелл 1864 ёки 1865
Вафоти 28-март 1949
Москва, Совет Иттифоқи
Тахаллуси "Ар." (Ар. (рус тили))
Касби ёзувчи, таржимон, феминист ва педагог
Фуқаролиги Рус
Фаолият йиллари 1884–1930-йиллар
Танланган асарлари Фирст Wоменъс Cалендар

У Россияда аёллар масалаларига бағишланган йиллик нашр — Биринчи аёллар тақвими (Первйи Зҳенскии Календар − русча: Первый женский календарь)ни ташкил этган, шунингдек кейинчалик Биринчи аёллар техника институти (Первйи Зҳенскии Политекҳническии Институт − русча: Первый женский политехнический институт)га ҳам асос солган. У мақолаларини „Ар.“ (русча: Ар.) тахаллуси билан ёзган[2] .1930-йилларда у Ленинграддаги Киров Плант ишчилари учун курсларда ўқитган.

Ҳаёти

Ариан яҳудий оиласида 1864 ёки 1865-йилда Санкт Петербург шаҳрида, Россия империяси пойтахтида туғилган. У Санкт-Петербургдаги Бестужев аёллар олий курсларининг физика-математика бўлимида ўқиётган пайтида радикал қарашларга эга бўла бошлаган. У ўқишни тугатган бўлса-да, якуний имтиҳонларни топширмаган.

Унинг технолог муҳандис Мирон Исаевич Ариан (русча: Мирон Исаевич Ариян) билан қачон турмуш қургани номаълум[3].

Фаолияти

Ариан таржимон ва журналист бўлиб, турли нашрларда, жумладан Биржа хабарлари (Бирзҳеве Ведомости русча: Биржевые ведомости) ва Санъат ва ҳаёт (Искусство и Зҳизнъ) каби журналларда ишлаган.

Ариан 1884-йилда Санкт-Петербургда ишчилар учун болалар боғчасини ташкил этган ва кейинги ўн йил давомида у ерда фаолият юритган. 1889-йилда у аёллар учун муҳим масалаларни ёритувчи Биринчи аёллар тақвимини ташкил этади. Унда йирик феминистик ташкилотлар ва уларнинг конгресслари ҳақида ҳам маълумотлар берилган.

Бу нашр 1915-йилгача ҳар йили чоп этилган бўлиб, Ариан унинг ношири, муҳаррири ва тузувчиси бўлган. Ёзувчи Максим Горкий, радикал фаол Вера Фигнер, рассом Иля Репин ва психолог Владимир Бехтерев ҳам ушбу тақвимга ўз ҳиссаларини қўшган[4].

Биринчи аёллар тақвими

Таржималари

  • Вотель, Клеман. «Я - заядлый буржуй» («Же суис ун аффреух боургеоис» (франсуз тили)): Роман / Клеман Вотель ; Пер. с франц. П. Н. Ариян. - Ленинград : Книжные новинки, [1926]. - 218, [2] с.;
  • Маргерит, Виктор. «Молодые девушки» («Жеунес Филлес» (франсуз тили)): Роман / Виктор Маргерит ; Пер. с франц. П. Н. Ариян. - Ленинград ; Москва : Петроград, [1927]. - 173 с.;
  • Шеро, Гастон. «Капризы судьбы» = «Ле Вент ду дестин» : [Рассказы] / Гастон Шеро ; Пер. с франц. П. Ариян, В. Нибиэри. - Ленинград ; Москва : Книга, [1927] (М. : тип. М.К.Х. им. Ф. Я. Лаврова). - 111 с.;

Манбалар

Адабиётлар