Prayut Chan-o-cha
Прают Чан-о-ча (баъзан Праютҳ Чан-оча деб ёзилади тайча: ประยุทธ์ จันทร์โอชา, 1954-йил 21-мартда туғилган) – истеъфодаги сиёсатчи ва армия зобити[1]. 2014-йилдан 2023-йилгача ҳарбий тўнтариш натижасида ҳокимиятни эгаллаб олган Таиланднинг 29-Бош вазири бўлди. 2019-йилдан 2023-йилгача ўз ҳукуматида мудофаа вазири бўлиб ишлаган[2]. Прают 2010-йилдан 2014-йилгача Таиланд Қироллик армиясининг бош қўмондони бўлиб ишлаган[3][4]. 2014-йилги Таиланд давлат тўнтаришига раҳбарлик қилган. Таиланд Тинчлик ва тартиб миллий кенгашини (НCПО) ва 2014-йил 22-майдан 2019-йил 10-июлгача ҳарбий хунтани бошқарган[5].
| Прают Чан-о-ча ประยุทธ์ จันทร์โอชา | |
|---|---|
|
| |
| Таиланд Бош вазири | |
|
Мансаб даври 2014-йил 24-августдан – 2022-йил 22-августгача | |
| Монарх |
Бҳумибол Адулядеж Важиралонгкорн |
| Ўтмишдоши | Ниwаттҳамронг Боонсонгпаисан (в. б.) |
| Вориси | Среттҳа Тҳависин |
| Тинчлик кенгаши раиси | |
|
Мансаб даври 2014-йил 22-майдан – 2019-йил 16-июлгача | |
| Монарх |
Бҳумибол Адулядеж Важиралонгкорн |
| Ўтмишдоши | Лавозим таъсис этилган |
| Қироллик Армияси бош қўмондони | |
|
Мансаб даври 2010-йил 1-майдан – 2014-йил 30-сентябргача | |
| Ҳукумат бошлиғи |
Абҳисит Вежжажива Йинглуcк Шинаwатра |
| Ўтмишдоши | Анупонг Паочинда |
| Вориси | Удомдеж Ситабутр |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди | 1954-йил 21-март |
| Сиёсий партияси | мустақил сиёсатчи |
| Турмуш ўртоғи | Нарапорн Чан-о-ча |
| Болалари | 2 |
| Қўшин тури | қироллик армияси |
| Хизмат йиллари | 1972–2014 |
| Унвони | Генерал-офицер |
2010-йилда армия бошлиғи этиб тайинланганидан сўнг, Прают қироллик тарафдори ва собиқ бош вазир Таксин Шинаватранинг рақиби сифатида таърифланган[6]. Ҳарбийлар орасида қаттиққўллиги билан танилган. 2009-йил апрел ва 2010-йил апрел-май ойларидаги Қизил формали ҳарбий намойишларни бостиришнинг тарафдорларидан бири эди[7][8]. Кейинчалик қонли можарода ҳалок бўлган намойишчиларнинг қариндошлари билан гаплашиб[9], 2011-йил июлида парламент сайловларида ғалаба қозонган Йинглак Шинаwатра ҳукумати билан ҳамкорлик қилиб, ўз имижини яхшилашга ҳаракат қилди[10].
2013-йил ноябр ойида бошланган ва Йинглак муваққат ҳукуматига қарши норозилик намойишлари билан бошланган сиёсий инқироз пайтида Прают армия нейтрал [11] ва давлат тўнтаришини бошламайди, деб даъво қилди. Бироқ, 2014 йил май ойида Прают ҳукуматга қарши ҳарбий тўнтариш уюштирди ва диктатор ва ҳарбий хунта бўлган Тинчлик ва тартиб миллий кенгаши раҳбари сифатида мамлакат устидан назоратни ўз зиммасига олди. [12] Кейинроқ у ўзига кенг кўламли ваколатлар берадиган ва давлат тўнтариши уюштиргани учун амнистияга оид муваққат конституцияни чиқарди. [13] 2014-йил августида ҳарбийлар устунлик қиладиган миллий қонун чиқарувчи орган уни Таиланд бош вазири этиб тайинлади. [14] [15]
Прают Таиландда авторитар режимга раҳбарлик қилган[16]. Ҳокимиятни қўлга киритгач, Прают ҳукумати мухолифатга қарши жиддий тазйиқ ўтказди[17]. У анъанавий Таиланд қадриятларига асосланган „ўн иккита қадрият“ни шакллантирди ва уларни мактаб дарсларига киритди[18][19][20]. Демократия ва ҳукуматни танқид қилиш ҳақидаги жамоатчилик муҳокамаларини чеклаш, шу жумладан Интернет ва оммавий ахборот воситаларини сензурасини кучайтириш чоралари кўрилди[21]. Прают 2014-йилдан бери кучли шахс сифатида ҳукмронлик қилган[22]. 2023-йилги умумий сайловдан сўнг, Прают сиёсатдан кетишини эълон қилди ва 22-август куни Миллий Ассамблея янги Бош вазир учун овоз бергунча вақтинчалик лавозимда ишлади[23]. Унинг ўрнига 9 йиллик ҳокимиятдан кейин Пҳеу Тҳаи партиясидан Среттҳа Тҳависин келди[24].
Сиёсий нафақага чиққанидан сўнг, Прают ўша йилнинг 29-ноябрида қиролнинг махфий маслаҳатчи этиб тайинланди[25].
CОВИД-19 пандемияси пайтида Прают 2021-йил апрел ойида эмлаш бўйича йиғилишда юз ниқобини тақмагани учун 6000 бат миқдорида жаримага тортилди[26]. Бош вазир сифатида генерал Прают ойига 75900 бат маош, қўшимча равишда ойига 50 000 бат миқдоридаги „лавозим нафақаси“ олди. Мудофаа вазири сифатида маош олмаган[27].
Оиласи
Чулалонгкорн университети тил факултетининг собиқ доценти Нарапорн Чан-о-ча билан турмуш қурган[28][29]. Нарапорн 2010-йилда Прают армия бошлиғи этиб сайланганидан бери Армия аёллари Уюшмаси президенти бўлиб ишлаган. Масофавий таълим ташкилотлари билан шуғулланади. Улар учун узоқ масофали ўқитиш телеканалида инглиз тилидан дарс беради[30]. Прают ва Нарапорннинг эгизак қизлари бор[31].
Манбалар
- ↑ „Армй чиэф ретирес афтер фоур турбулент еарс“. Тҳе Натион (2014-йил 30-сентябр). 2020-йил 12-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 22-ноябр.
- ↑ „ПМ Энтерс Дефенcе Министрй то Старт ҳис Cонcуррент Поситион ас Дефенcе Министер“. Тҳаи Неwс Агенcй (2019-йил 30-июл). Қаралди: 2019-йил 3-август.[сайт ишламайди]
- ↑ Фредриcксон, Террй. „Ген Прают такес cомманд“. Бангкок Пост (2010-йил 1-октябр). Қаралди: 2012-йил 19-март.
- ↑ Cорбен, Рон. „Тҳаиланд'с неw армй чиэф такес оффиcе“. Деуцче Wелле (2010-йил 1-октябр). 2014-йил 22-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 19-март.
- ↑ „Тҳаи cоуп: Леадер Ген Праютҳ реcеивес роял эндорсемент“. ББC Неwс (2014-йил 26-май).
- ↑ Ҳарлан, Чиcо. „Беҳинд Тҳаиланд'с cоуп ис а фигҳт овер тҳе кинг анд ҳис суccессор. Бут ит'с ҳуш-ҳуш“. Тҳе Wашингтон Пост (2014-йил 7-июн). Қаралди: 2014-йил 24-июн.
- ↑ „Тҳаи кинг аппоинц ҳардлинер ас нехт армй чиэф“. Тҳе Ҳинду (2010-йил 2-сентябр). 2014-йил 13-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 9-апрел.
- ↑ Петтй, Мартин. „Қ+А: Аре Тҳаиланд'с "ред ширц" регроупинг?“. Реутерс (2010-йил 17-октябр). 2021-йил 17-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 2-май.
- ↑ „Ген Прают такес cомманд“. Бангкок Пост (2010-йил 1-октябр). Қаралди: 2014-йил 2-май.
- ↑ „Но cоуп, Прают теллс Йинглуcк“. Бангкок Пост (2013-йил 27-май).
- ↑ „Прают сайс армй неутрал“. Бангкок Пост (2013-йил 30-ноябр).
- ↑ {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда
сарлавҳа=параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“ (тҳ). Комчадлуэк (2014-йил 22-май). 2014-йил 22-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 22-май. - ↑ „Милитарй доминатес неw Тҳаиланд легислатуре“. ББC Неwс (2014-йил 1-август). 2014-йил 2-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 3-август.
- ↑ „Прают элеcтед ас 29тҳ ПМ“. Тҳе Натион (2014-йил 21-август). 2021-йил 17-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 21-август.
- ↑ „Тҳаиланд'с Жунта Чиэф Чосен ас Приме Министер“. Воиcе оф Америcа (2014-йил 21-август). Қаралди: 2014-йил 23-сентябр.
- ↑ Сопранзетти, Cлаудио (2017). "Тҳе Тигҳтенинг Аутҳоритариан Грип он Тҳаиланд". Cуррент Ҳисторй 116 (791): 230–234. дои:10.1525/cурҳ.2017.116.791.230. ИССН 0011-3530.
- ↑ „Тҳе Тҳаи жунта'с латест cраcкдоwн он диссент ис а богус Фаcебоок логин буттон“. Қуартз (2014-йил 26-июн). Қаралди: 2014-йил 25-август.
- ↑ Чан-о-ча. „Натионал Броадcаст, 2014-07-11“. Роял Тҳаи Эмбассй, Исламабад. 2020-йил 6-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 12-ноябр.
- ↑ Фуллер, Тҳомас. „Ловед анд Ҳатед, Формер Премиэр оф Тҳаиланд Ис Эрасед Фром Техтбоок“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2014-йил 15-сентябр). Қаралди: 2014-йил 16-сентябр.
- ↑ {{Янгиликлар манбаси}} андозасидан фойдаланишда
титле=параметри белгиланиши керак. - ↑ {{Янгиликлар манбаси}} андозасидан фойдаланишда
титле=параметри белгиланиши керак. - ↑ Тҳаи парлиамент элеcц Праютҳ Чан-оча ас приме министер
- ↑ Реган. „Тҳаиланд'с Приме Министер Прают Чан-о-ча анноунcес ретиремент фром политиcс“ (эн). CНН (2023-йил 11-июл). Қаралди: 2023-йил 11-июл.
- ↑ „Оутгоинг Тҳаи Приме Министер Прают Анноунcес Ретиремент Фром Политиcс“. Тиме (инглизча). 2023-07-11. 2023-07-11да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 2023-07-11.
- ↑ Пост Репортер. „Ген Прают Беcомес Привй Cоунcилор“. Бангкок Пост. Бангкок Пост (2023-йил 29-ноябр). Қаралди: 2023-йил 29-ноябр.
- ↑ Сивасомбоон, Бусаба. „Тҳаиланд'с приме министер финед фор бреакинг фаcе маск руле“. Ассоcиатед Пресс (2021-йил 26-апрел). 2021-йил 12-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 20-май.
- ↑ „Cурфеw ин Греатер Бангкок фром Мондай“. Бангкок Пост (2021-йил 9-июл). Қаралди: 2021-йил 9-июл.
- ↑ Нануам, Wассана. „Генерал гец реадй то сwап инто cиввиэс“. Бангкок Пост (2014-йил 23-август). 2021-йил 17-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 4-сентябр.
- ↑ „Фирст фамилй кеэпс лоw профиле“. Тҳе Натион (2014-йил 22-август). 2021-йил 17-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 22-ноябр.
- ↑ Чачавалпонгпун, Павин. „Праютҳ'с Wифе Cаллед Тҳаиланд'с 'Мост Абле'“. Асиа Сентинел (2015-йил 5-январ). 2020-йил 25-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 27-июн.
- ↑ Ҳаwортҳ, Абигаил. „Бангкок'с Биг Бротҳер ис wатчинг ёу“. Тҳе Гуардиан (2015-йил 22-март). Қаралди: 2015-йил 22-март.