Primula carniolica
Примула cарниолиcа(лот.)- наврўзгулдошлар оиласига мансуб, кўп йиллик гуллайдиган ўсимлик тури, музлик даврида пайдо бўлган, словенияда эндемик тур ва энг машҳур маҳаллий ўсимликлардан бири ҳисобланади.
| Примула cарниолиcа | |
|---|---|
| Илмий таснифлаш | |
| Олам: | Эукариотлар |
| Тип: | Гулли ўсимликлар |
| Синф: | Икки уруғпаллалилар |
| Туркум: | Примула |
| Оила: | Навро'згулдошлар |
| Бинар номи | |
| Примула cарниолиcа | |
Бу ўсимлик Идрижадаги Диве кўли атрофида ўсади. Бу турни биринчи марта доктор Жанеš Антон Скополи топган, аммо, янги тур сифатида тан олмаган. Фақат Балтасар Хак уни қазиб олиб, Вена шаҳрига жўнатган, у ерда ўша пайтдаги етакчи ботаниклардан бири Николаус Жозеф фон Жаккен уни янги тур деб таърифлаган. Турга ўша пайтда Австрия империясига тегишли бўлган Карниола ҳудуди номи берилган.
Тавсиф

Узунлиги 3-12 сантиметр (1,2-4,7 дюйм), кенглиги 1-4 сантиметр (0,39-1,57 дюйм). Пояси, асоси ва барглари оч яшил тусда, этли ва туксиз. Гулларининг узунлиги 20-25 миллиметр (0,79-0,98 дюйм), гултожибарглари юмшоқ қизил, пушти ёки бинафша пушти тусда[1][2].
Ўсимлик апрел ва май ойларида гуллайди, қизил-бинафша гуллари кўп рангли тўпгулларда ривожланади. Чангдонларида оқ кукун кўринишидаги чанглар ривожланади. Ҳашаротлар ёрдамида чангланади.
Бу тур Словениянинг Юқори, Қуйи ва Ички Карниола[1] ҳудудларида, шунингдек , Словения Литоралида[3], Трнов ўрмони ва Иска дарёси дарасида ўсади[1]. Ўз диапазони доирасида ўсимлик 900-1000 метр (3000-3300 фут) баландликдаги нам оҳактош қоялар, жарликлар ва шимолга қараган ўтлоқларда учрайди[2].
Бу тур 1922-йилдан бери ҳимоя остига олинган, шунинг учун ўсиш жойларга зарар етказиш ва гулларни йиғиш тақиқланади[1]. Примула cарниолиcа маданий ўсимлик сифатида камдан-кам экилади[2].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 „CАРНИОЛАН ПРИМРОСЕ (ПРИМУЛА CАРНИОЛИCА)“. Говернмент оф Словениа. 2012-йил 5-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 24-июл.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 „Примула cарниолиcа“. Алпине гарден соcиэтй плант энcйcлопедиа. Қаралди: 2016-йил 24-июл.
- ↑ „Примула cарниолиcа“. УНИВЕРСИТЙ БОТАНИC ГАРДЕНС ЛЖУБЛЖАНА (СЛОВЕНИА), ДЕПАРТМЕНТ ОФ БИОЛОГЙ БИОТЕCҲНИCАЛ ФАCУЛТЙ. 2021-йил 12-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 24-июл.