Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Privatgram (messenjer)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
ПРИВАТГРАМ
ПлатформаКорпоратив тармоқлар, ташкилот серверлари ва мижоз дастурлари
ЖанрКорпоратив мессенжер
Вебсайт:приватграм.cом

ПРИВАТГРАМ — банклар, давлат муассасалари, корхоналар ва муҳим ахборот инфратузилмаси обектлари ичидаги алоқа учун мўлжалланган корпоратив тезкор хабар алмашиш тизими.

Тизим шахсий ва гуруҳли ёзишмалар, каналлар, файл алмашиш, овозли ҳамда видео хабарлар билан ишлаш, фойдаланувчи ва қурилмаларни марказлаштирилган бошқариш имкониятларини назарда тутади.[1]

ПРИВАТГРАМ архитектураси хабар мазмунини фойдаланувчи қурилмаларида шифрлаш, сервер орқали шифрланган ма’лумотларни йўналтириш, қурилмалар бўйича сессияларни ажратиш ҳамда ташкилот инфратузилмасида жойлаштириш тамойилларига асосланади.[2]

Тавсифи

ПРИВАТГРАМ корпоратив алоқа учун мўлжалланган cлиэнт-сервер архитектурадаги тизимдир. Унинг асосий мақсади ташкилот ичидаги фойдаланувчилар ўртасида хабарлар, файллар ва бошқа ма’лумотларни бошқариладиган тармоқ муҳити орқали узатишдан иборат.

Тизимда фойдаланувчилар, гуруҳлар, каналлар, қурилмалар ва хавфсизлик созламалари ма’мурий бошқарув доирасида юритилиши мумкин. Ташкилот ўзининг алоҳида сервери, ма’лумотлар базаси, фойдаланувчилари ва ма’мурий тузилмасига эга бўлиши кўзда тутилган.[3]

Архитектураси

ПРИВАТГРАМ архитектураси бир нечта функсионал қатламдан иборат:

  • фойдаланувчи мижоз дастурлари;
  • марказий сервер қисми;
  • аутентификация ва сессияларни бошқариш механизмлари;
  • криптографик модул;
  • хабарлар ва файлларни етказиб бериш қисми;
  • ма’лумотлар базаси;
  • ма’мурий бошқарув воситалари.

Тизим ташкилотнинг ички тармоғида, корпоратив серверида ёки назорат қилинадиган инфратузилмасида жойлаштириш учун мўлжалланган.[3]

Сервер қисми

Сервер қисми фойдаланувчиларни аутентификация қилиш, хабарларни йўналтириш, чатлар ва каналларни бошқариш, қурилма сессияларини юритиш, файлларни сақлаш ҳамда ма’мурий созламаларни қўллаш учун хизмат қилади.

Архитектура тавсифига кўра, сервер шифрланган хабарлар ва бириктирилган файлларни узатади. Хабар матнининг очиқ шакли эса рухсат берилган фойдаланувчи қурилмаларида сақланиши назарда тутилади.[1]

Мижоз дастурлари

ПРИВАТГРАМ фойдаланувчи дастурлари орқали ишлашга мўлжалланган. Тизимнинг ташкилий жойлаштириш моделида шахсий компютер, Андроид ва иОС қурилмаларидаги мижоз иловалари кўзда тутилган.[3]

Мижоз дастури қуйидаги вазифаларни бажариши мумкин:

  • фойдаланувчи ҳисобига кириш;
  • чатлар ва каналлар рўйхатини кўрсатиш;
  • хабар юбориш ва қабул қилиш;
  • гуруҳли суҳбатларда иштирок этиш;
  • файл ва медиа ма’лумотларини бириктириш;
  • фойдаланувчи профилини бошқариш;
  • қурилма ва сессия ҳолатини текшириш;
  • хабарларни локал қурилмада шифрлаш ва очиш.

Ма’лумотлар базаси

ПРИВАТГРАМда фойдаланувчилар, чатлар, гуруҳлар, каналлар, қурилмалар, хизматга оид метадата ва ма’мурий созламаларни юритиш учун тузилмали ма’лумотлар базасидан фойдаланиш кўзда тутилган.

Тизим тавсифида ПостгреСҚЛ асосидаги сақлаш модели қайд этилган. Бунда эксплуатацион ма’лумотлар ва шифрланган хабар мазмунини алоҳида юритиш назарда тутилади.[1][2]

Хабар алмашиш функсиялари

ПРИВАТГРАМ қуйидаги алоқа шаклларини қўллаб-қувватлаш учун мўлжалланган:

  • шахсий ёзишмалар;
  • гуруҳли чатлар;
  • корпоратив каналлар;
  • расм юбориш;
  • ҳужжат ва бошқа файлларни алмашиш;
  • овозли хабарлар;
  • видео хабарлар;
  • хабарларни етказиб бериш ҳолати;
  • фойдаланувчиларнинг тармоқдаги ҳолати;
  • қурилмалар ўртасида хабарларни йўналтириш.

Расм, файл, овозли ва видео хабарларни юбориш тизимнинг расмий тавсифида асосий функсиялар қаторида келтирилган.[1]

Чатлар, гуруҳлар ва каналлар

Шахсий чат икки фойдаланувчи ўртасидаги ёзишмалар учун ишлатилади.

Гуруҳли чат бир нечта фойдаланувчи ўртасида ма’лумот алмашиш учун мўлжалланган. Гуруҳ таркиби ташкилот қоидалари ёки ма’мурий рухсатлар асосида бошқарилиши мумкин.

Канал ма’лум бўлим, лойиҳа, хизмат жараёни ёки э’лонлар учун яратиладиган мулоқот майдони сифатида ишлатилиши мумкин. Каналга фойдаланувчиларни қўшиш, чиқариш ва айрим ҳолларда ёзиш ҳуқуқини чеклаш ма’мурий сиёсатга боғлиқ бўлади.

Файл ва медиа алмашинуви

ПРИВАТГРАМда ҳужжат, расм ва бошқа бириктирмаларни юбориш учун файл узатиш механизмлари назарда тутилган.

Катта файлларни узатишда ма’лумотни бўлакларга ажратиш, я’ни чунк-басед уплоад усулидан фойдаланиш мумкин. Бундай модел тармоқ узилиши юзага келганда узатиш жараёнини қайта тиклашни соддалаштириши мумкин.

Файл номи, тури ва бошқа техник ма’лумотлар шифрланган метадата шаклида юритилиши кўзда тутилган.[2]

Криптографик модел

ПРИВАТГРАМ архитектураси Сигнал туридаги криптографик моделга асосланган деб тавсифланади. Унда Х3ДҲ калитларни келишиш протоколи, Доубле Ратчет алгоритми, Cурве25519, ҲКДФ ва АЭС-ГCМ механизмлари қўлланиши назарда тутилган.[2]

Бу механизмлар дастлабки умумий махфий калитни ҳосил қилиш, хабарлар алмашинуви давомида калитларни янгилаш ҳамда хабар мазмунини аутентификацияланган шифрлаш учун ишлатилади.

Х3ДҲ

Х3ДҲ асинхрон калитларни келишиш протоколи бўлиб, қабул қилувчи фойдаланувчи вақтинча тармоқда бўлмаган ҳолатда ҳам дастлабки шифрланган сессияни яратишга имкон беради.

Х3ДҲда фойдаланувчининг очиқ идентификация калити, имзоланган олдиндан тайёрланган калити ва бир марталик калитлари ишлатилиши мумкин.[4]

ПРИВАТГРАМ архитектурасида серверга фойдаланувчининг очиқ криптографик ма’лумотлари жойлаштирилиши, ёпиқ калитлар эса фойдаланувчи қурилмасида сақланиши назарда тутилган.[2]

Доубле Ратчет

Доубле Ратчет алгоритми умумий махфий калит асосида хабарлар алмашинуви давомида янги калитларни ҳосил қилиш учун ишлатилади.

Сигнал спецификациясига кўра, Доубле Ратчет хабарлар юборилиши ва қабул қилиниши давомида калитларни янгилаб боради. Бу олдинги ва кейинги хабарларни калитларнинг қисман ошкор бўлишидан ҳимоялашга қаратилган хусусиятларни та’минлайди.[5]

ПРИВАТГРАМ тавсифида Доубле Ратчет сессияси ҳолатини доимий сақлаш ҳамда мижоз дастури қайта ишга туширилганда сессияни тиклаш механизмлари кўзда тутилган.[2]

Шифрлаш ва калит ҳосил қилиш

Архитектурада хабар мазмунини шифрлаш учун АЭС-ГCМ механизми, калит материалидан ҳосила калитларни яратиш учун эса ҲКДФ функсияси қўлланилиши қайд этилган.[2]

АЭС-ГCМ шифрлаш ва ма’лумот яхлитлигини текширишни бирлаштирувчи аутентификацияланган шифрлаш усулларидан биридир. ҲКДФ эса бошланғич махфий материалдан криптографик калитларни ҳосил қилиш учун ишлатилади.

Қурилмалар ва сессияларни бошқариш

ПРИВАТГРАМ архитектурасида фойдаланувчининг ҳар бир қурилмаси алоҳида сессия сифатида юритилиши кўзда тутилган.

Бир фойдаланувчи бир нечта қурилмадан фойдаланганда, ушбу қурилмалар учун алоҳида криптографик сессиялар ва калитлар яратилиши мумкин. Бу қурилмалар бўйича рухсатларни ажратиш, йўқолган ёки ишдан чиқарилган қурилмага тегишли сессияни бекор қилиш ҳамда қурилмалар рўйхатини бошқаришга ёрдам беради.[2]

Қурилма даражасидаги сессияларни юритиш қуйидаги ҳолатларда муҳим бўлиши мумкин:

  • янги қурилма қўшилиши;
  • қурилма йўқолиши;
  • ходимнинг иш жойини ўзгартириши;
  • ҳисобга рухсациз кириш хавфи;
  • сессияни мажбурий якунлаш;
  • парол ёки хавфсизлик сиёсати ўзгариши.

Ма’мурий бошқарув

ПРИВАТГРАМда фойдаланувчилар, гуруҳлар, каналлар, қурилмалар, рухсатлар ва хавфсизлик созламаларини марказлаштирилган тартибда бошқариш назарда тутилган.[1]

Ролларга асосланган кириш назорати

Ролларга асосланган кириш назорати ёки РБАC моделида фойдаланувчининг имкониятлари унга бириктирилган ролга боғлиқ бўлади.

Масалан, тизимда қуйидаги роллар бўлиши мумкин:

  • оддий фойдаланувчи;
  • гуруҳ ёки канал модератори;
  • ташкилот ма’мури;
  • хавфсизлик ма’мури;
  • тизим ма’мури.

Роллар фойдаланувчининг канал яратиши, гуруҳ таркибини ўзгартириши, бошқа фойдаланувчини таклиф қилиши, қурилмаларни бошқариши ёки ма’мурий созламаларга кириши мумкинлигини белгилайди.[2]

Ҳисоблар ҳаётий даври

Корпоратив муҳитда фойдаланувчи ҳисоблари ишга қабул қилиш, бошқа бўлимга ўтказиш, вақтинчалик рухсат бериш ва ишдан бўшаш каби жараёнлар билан боғлиқ бўлиши мумкин.

ПРИВАТГРАМ архитектураси фойдаланувчи ҳисобини яратиш, фаоллаштириш, чеклаш ёки ўчириш, шунингдек боғланган қурилмалар сессияларини бекор қилиш каби амалларни марказлаштирилган бошқарув доирасида бажаришга мўлжалланган.[2]

Тармоқ хавфсизлиги

Фойдаланувчи дастури ва сервер ўртасидаги ма’лумот алмашуви ТЛС билан ҳимояланган тармоқ канали орқали амалга оширилиши кўзда тутилган.[1]

ТЛС транспорт даражасида фойдаланувчи қурилмаси ва сервер ўртасидаги ма’лумот узатилишини ҳимоялайди. Бироқ ТЛС учдан учгача шифрлашнинг ўрнини босмайди. ПРИВАТГРАМ тавсифида ТЛС ҳимояси хабар мазмунини қурилма даражасида шифрлаш механизмлари билан бирга қўлланилиши назарда тутилган.[2]

Жойлаштириш модели

ПРИВАТГРАМ ташкилотнинг назоратидаги инфратузилмада жойлаштириш учун мўлжалланган.

Бундай жойлаштириш қуйидаги муҳитларда амалга оширилиши мумкин:

  • ички корпоратив тармоқ;
  • ташкилотнинг ма’лумотлар маркази;
  • ажратилган сервер;
  • хусусий булут инфратузилмаси;
  • ёпиқ ёки чекланган тармоқ сегменти.

Ҳар бир ташкилот учун алоҳида сервер, ма’лумотлар базаси, фойдаланувчилар, ма’мурлар ва ички мулоқот тузилмасини юритиш мумкинлиги расмий жойлаштириш моделида кўрсатилган.[3]

Қўлланилиши

ПРИВАТГРАМ қуйидаги соҳаларда ички алоқа учун мўлжалланган:

  • банк ва молия муассасалари;
  • давлат ташкилотлари;
  • саноат корхоналари;
  • телекоммуникация компаниялари;
  • корпоратив хавфсизлик бўлимлари;
  • муҳим ахборот инфратузилмаси обектлари;
  • махфий хизмат ма’лумотлари билан ишлайдиган ташкилотлар.[1]

Чекловлари

Тизимнинг амалдаги хавфсизлик даражаси уни жойлаштириш усули, сервер созламалари, фойдаланувчи қурилмаларининг ҳимояланганлиги, калитларни сақлаш, ма’мурий рухсатлар ва ташқи интеграцияларга боғлиқ бўлади.

Учдан учгача шифрлаш мавжуд бўлган тақдирда ҳам, қуйидаги ҳолатлар хавф туғдириши мумкин:

  • фойдаланувчи қурилмасининг зарарли дастур билан зарарланиши;
  • ҳисоб ма’лумотларининг ошкор бўлиши;
  • хабарни нотўғри қабул қилувчига юбориш;
  • экран тасвирини олиш;
  • ма’мурий рухсатларни нотўғри созлаш;
  • захира нусхаларини етарли даражада ҳимоя қилмаслик;
  • ташқи тизимлар билан интеграцияни нотўғри созлаш.

Шунингдек қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 „ПРИВАТГРАМ — Сеcуре Cорпорате Мессагинг Сйстем“. ПРИВАТГРАМ. Қаралди: 2026-йил 25-июн.
  2. ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 Валиулин, Артур (2026-05-31). "Арчитеcтуре оф Тҳе ПРИВАТГРАМ Сеcуре Cорпорате Мессенгер фор Cритиcал Инфраструcтуре Басед он Х3ДҲ Анд Доубле Ратчет Протоcолс". Тҳе Америcан Жоурнал оф Энгинеэринг анд Течнологй 8 (5): 159–164. дои:10.37547/тажет/Волуме08Иссуэ05-15. ҳттпс://www.тҳеамериcанжоурналс.cом/индех.пҳп/тажет/артиcле/виэw/8077. Қаралди: 2026-06-25. Приватграм (мессенжер)]]
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 „Фор Организатионс“. ПРИВАТГРАМ. Қаралди: 2026-йил 25-июн.
  4. ↑ „Тҳе Х3ДҲ Кей Агреэмент Протоcол“. Сигнал. Қаралди: 2026-йил 25-июн.
  5. ↑ „Тҳе Доубле Ратчет Алгоритҳм“. Сигнал. Қаралди: 2026-йил 25-июн.

Ташқи ҳаволалар