Protez

Протез (юнонча: протҳесис — қўшиш, улаш) — қўл-оёқларнинг йўқ қисмлари ёки гавда ва аъзоларнинг бошқа майиб қисмлари ўрнида вақтинча ёки доимий ишлатиладиган механик мослама. Косметик нуқсонни яшириш (масалан, кўз протеззи) ёки ўзгарган функсияни тиклаш (масалам, панжа протези, тишпротези) учун хизмат қилади.

Косметик, ишчи ҳамда даво протезлари фарқ қилинади. Актив, ҳаракатланувчан ва ушлаш функсиясини бажарадиган ишчи протезлар корхоналарда ишлаш имконини беради. Одатда, бу хил протезнинг ичига ишлаш мосламалари жойлаштирилади. Косметик (анатомик) протез йўқотилган аъзо (масалан, қўл-оёқ, кўз, тиш, қулоқ чиғаноғи, кўкрак бези ва бошқалар) шакли ва қисман функсиясини тиклаш учун ишлатилади. Даво протези бирор аъзо функсиясини тиклаш мақсадида вақтинча қўлланади (мас, ортопедик поябзал, сколиозда танага кийдириладиган корсет, бандаж, ортопедик аппаратлар ва ҳоказо). Қўл ва оёқ протезлари бир неча хил бўлади. Оёқ панжаси кесилганда панжа, тўпикдан тиззагача кесилганда болдир, болдирдан чаноқ бўғимигача кесилганда сон ва умуман оёқ бўлмаганида чаноқ сон протезидан фойдаланилади. Қўл протезининг эса панжа, билак, елка ва бошқа хиллари бўлиб, бу кўпроқ ампутация қилинган соҳа чўлтоғига мосланади. Протез полиэтилен, хлорвинил, термопласт ва бошқа материаллардан енгил, қулай ва чидамли, гигиеник талабларга жавоб берадиган қилиб тайёрланади. Ўзбекистонда протезлар очиқ турдаги "Ортопедия" аксиядорлик жамияти заводида тайёрланиб, ногиронларга бепул берилади ва вақт-вақти билан алмаштириб турилади.