Протон эмиссияси (протон радиоактивлиги) радиоактив парчаланишнинг ноёб тури бўлиб, унда протон ядродан чиқарилади. Протон эмиссияси бета-парчаланишдан сўнг ядродаги юқори қўзғалувчан ҳолатлардан келиб чиқиши мумкин, бу ҳолда жараён бета-кечиктирилган протон эмиссияси деб номланади ёки протоннинг асосий ҳолатидан (ёки паст ётган изомердан) содир бўлиши мумкин. протонга бой ядролар, бу ҳолда жараён алфа-парчаланишга жуда ўхшайди.Протон ядродан чиқиб кетиши учун протонни ажратиш энергияси манфий бўлиши керак (Сп < 0) - шунинг учун протон бог'ланмаган ва чекланган вақт ичида ядродан чиқиб кетади. Протон эмиссия тезлиги ядронинг ядровий, кулон ва марказдан қочма потенциаллари билан бошқарилади, бу ерда марказдан қочма потенциал протон эмиссия тезлигининг катта қисмига та'сир қилади.Протон эмиссиясининг ярим емирилиш даври протон энергияси ва унинг орбитал бурчак моментумига та'сир қилади. Протон эмиссияси табиий изотопларда ко'ринмайди; протон эмитентлари ядро реаксиялари орқали, одатда чизиқли заррача тезлатгичлари ёрдамида ишлаб чиқарилиши мумкин.

Тарихи

1969-йилда кобалт-53 изомеридан тез (я'ни бета-кечикмаган) протон эмиссияси кузатилган бо'лса-да, 1981-йилгача протоннинг бошқа протон чиқарадиган ҳолатлари топилмади, лутесий-151 ва тулий-147 протоннинг радиоактив асосий ҳолатлари. Г'арбий Германиядаги ГСИда о'тказилган тажрибаларда кузатилган.Ушбу ютуқдан со'нг соҳадаги тадқиқотлар гуллаб-яшнади ва ҳозирги кунга қадар 25 дан ортиқ изотоплар протон эмиссиясини намойиш этиши аниқланди. Протон эмиссиясини о'рганиш ядро деформацияси, массалари ва тузилишини тушунишга ёрдам берди ва бу квант туннелининг соф намунасидир.2002-йилда ГСИ ва ГАНИЛ (Гранд Аccелéратеур Натионал д'Ионс Лоурдс ат Cаэн) тажрибаларида темир-45 ядросидан бир вақтнинг о'зида иккита протоннинг чиқиши кузатилди. 2005-йилда синк-54 ҳам икки марта протон парчаланишига олиб келиши мумкинлиги экспериментал равишда аниқланди (о'ша об'эктда).

Манбалар

  1. Поэнару, Дорин Н.; Ребел, Ҳеинигерд; Wентз, Жüрген, эдс. (2001). Нуcлеи Фар фром Стабилитй анд Астропҳйсиcс. Дордречт: Спрингер Нетҳерландс. пп. 79–81. дои:10.1007/978-94-010-0708-5. ИСБН 978-0-7923-6937-0.
  2. С. Ҳофманн (1996). "Чаптер 3: Протон радиоаcтивитй". Ин Дорин Н. Посеру (эд.). Нуcлеар Деcай Модес. Бристол: Институте оф Пҳйсиcс Публишинг. пп. 143–203. ИСБН 0-7503-0338-7.
  3. Арманд, Доминиқуэ (Жуне 6, 2002). "А неw моде оф радиоаcтиве деcай". CНРС. CНРС. Арчивед фром тҳе оригинал он 4 Фебруарй 2005. Ретриэвед 2022-01-07.
  4. Бланк, Бертрам; Плосзажcзак, Марек (Деcембер 17, 2013). "Тwо-протон радиоаcтивитй". Репорц он Прогресс ин Пҳйсиcс. 71 (4): 046301. арХив:0709.3797. дои:10.1088/0034-4885/71/4/046301. С2CИД 119276805.