Прунус доместиcа, Европа олхўриси — раънодошлар оиласига мансуб гулли ўсимлик тури. У инглиз тилида олхўри деб номланувчи мевали дарахтларнинг кўп навларини ўз ичига олади, аммо ҳамма олхўри навлари ҳам бу турга тегишли эмас.

Тавсиф

Одатда бута ёки кичик дарахт шаклида ўсади. Бу ўсимлик эрта баҳорда оқ рангда гуллайди. Овал ёки шарсимон меванинг ўлчами ҳар хил, лекин диаметри 8 cентиметр (3 инчес) бўлиши мумкин. Мева эти одатда ширин[1], лекин баъзи навлари нордон таъмга эга. Барча Прунус мевалари ичида битта катта уруғи бор. Уруғи данак деб аталади ва истеъмол қилиш пайтида олиб ташланади.

Таксономия

Кичик турлар

Cуллен ва бошқалар. (1995) илмий тадқиқотларга қарамай, учта кичик турни тан оладилар[2]:

  • П. доместиcа ссп. доместиcа – олхўри
  • П. доместиcа ссп. инсититиа – дамсонс ва буллаcес, криэче, кроосжес, пердригон ва бошқа Европа навлари
  • П. доместиcа ссп. интермедиа – тухумли олхўри (шу жумладан Виктория олхўри)
  • П. доместиcа ссп. италиcа – ўлчовлар (кўкатлар, думалоқ олхўри ва бошқалар; шу жумладан сспп. cлаудиана ва ротунда)
  • П. доместиcа ссп. помариорум – тўкиш
  • П. доместиcа ссп. приска – зибарте
  • П. доместиcа ссп. сйриаcа – мирабелле олхўри

Кичик турлар осонгина чатиштирилади, шунинг учун кўплаб оралиқ шаклларни топиш мумкин: уларнинг ширинлиги ва аччиқлиги ҳар хил бўлиши мумкин. Гулларининг ранглари кўк-бинафша рангдан қизил, тўқ сариқ, сариқ ёки оч яшил ранггача ўзгаради.

Турлари

Рақамли ёрлиқли олхўрининг турли навлари — Империал Гаге (1), Дамсон (2), Ломбард (3), Майнард (4) ва Сариқ тухум (5)

Боғда фойдаланиш учун кўплаб навлар танланган. Қуйидаги навлар Қироллик боғдорчилик жамиятининг боғдаги хизматлари учун мукофотига муносиб кўрилган:

  • „Мовий тош“[3]
  • „Мовий бошоқ“[4]
  • „Чор“[5]
  • „Империал Гаге“[6]
  • „Жефферсон“[7]
  • „Лакстоннинг завқи“[8]
  • „Маллард“[9]
  • „Маржори кўчати“[10]
  • „Опал“[11]
  • „Оуллинс Гейж“[12]
  • „Першоре“[13]
  • „Виктория“[14]

Фойдаланиш

Мева этини ейиш мумкин[15] ва одатда мазаси ширин, лекин баъзи навлари нордон мевалар беради. Уларни мазали қилиш учун шакар билан пишириш керак.

Олхўри мевали боғларда тижорат мақсадида ўстирилади. Аммо замонавий тадқиқотлар орқали ўз-ўзидан кўпаядиган унумдор штаммлар, нисбатан кичик жойларда битта олхўри етиштиришга имкон берадиган навлар яратилган. Уларнинг эрта гуллаши ва мева бериши сабабли совуқ шамоллардан ҳимояланган жойни талаб қилишини англатади[1].

Кўпчилик ўрик (қуритилган олхўри) бу турнинг меваларидан тайёрланади.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Клеин, Cарол. Гроw Ёур Оwн Фруит. Унитед Кингдом: Митчелл Беазлей, 2009 — 96–97-бет. ИСБН 978-1-84533-4345. 
  2. ↑ Cуллен, Ж. эт ал. (1995).
  3. ↑ „РҲС Плант Селеcтор – Прунус доместиcа 'Блуэ Роcк'“. 2013-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-май 2013-йил.
  4. ↑ „РҲС Плант Селеcтор – Прунус доместиcа 'Блуэ Тит'“. 2013-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-май 2013-йил.
  5. ↑ „РҲС Плант Селеcтор – Прунус доместиcа 'Cзар'“. 2013-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-май 2013-йил.
  6. ↑ „РҲС Плант Селеcтор – Прунус доместиcа 'Империал Гаге'“. 2013-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-май 2013-йил.
  7. ↑ „РҲС Плант Селеcтор – Прунус доместиcа 'Жефферсон'“. 2013-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-май 2013-йил.
  8. ↑ „РҲС Плант Селеcтор – Прунус доместиcа 'Лахтон'с Делигҳт'“. 2013-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-май 2013-йил.
  9. ↑ „РҲС Плант Селеcтор – Прунус доместиcа 'Маллард'“. 2013-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-май 2013-йил.
  10. ↑ „РҲС Плант Селеcтор – Прунус доместиcа 'Маржорй'с Сеэдлинг'“. 2013-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-май 2013-йил.
  11. ↑ „РҲС Плант Селеcтор – Прунус доместиcа 'Опал'“. 2013-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-май 2013-йил.
  12. ↑ „РҲС Плант Селеcтор – Прунус доместиcа 'Оуллинс Гаге'“. 2013-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-май 2013-йил.
  13. ↑ „РҲС Плант Селеcтор – Прунус доместиcа 'Першоре'“. 2013-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-май 2013-йил.
  14. ↑ „РҲС Плант Селеcтор – Прунус доместиcа 'Виcториа'“. 2013-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-май 2013-йил.
  15. ↑ Литтле, Элберт Л.. Тҳе Аудубон Соcиэтй Фиэлд Гуиде то Нортҳ Америcан Треэс: Эастерн Регион. Неw Ёрк: Кнопф, 1980 — 498-бет. ИСБН 0-394-50760-6.