Psevdokod

`Псеудоcоде ҳақида қисқача`

Псеудоcоде^[1] — бу Информатика фанида ишлатиладиган алгоритм ёки бошқа тизим жараёнларининг оддий тилда тавсифи. Псеудоcоде кўпинча стандарт дастурлаш тили тузилма қоидаларидан фойдаланса-да, у машинада ўқиш учун эмас, балки инсон учун ёзилган. Одатда, алгоритм компютер томонидан тушунилиши учун зарур бўлган ўзгарувчан таърифлар ва тилга хос код каби маълумотларни қолдириб кетади. Тегишли ҳолларда дастурлаш тилига табиий тил тавсифи тафсилотлари ёки қисқача математик белгилар қўшилади. Псеудоcодедан фойдаланиш иккиламчи мақсадга хизмат қилади — стандарт дастурлаш тили кодига қараганда алгоритмнинг асосий ғояларини янада самаралироқ ва атроф-муҳитдан мустақилроқ тасвирлаш. У одатда алгоритмларни ҳужжатлаштириш, дастурий таъминот ва бошқа алгоритмларни режалаштиришда дарсликлар ва илмий нашр^[2]ларда қўлланади.

Псеудоcоде билан ёзилган дастур эхеcутабле^[3] (бажариладиган) дастур эмаслиги сабабли унинг синтаксиси учун умумий стандарт мавжуд эмас; шунга қарамай, баъзи ўзига хос, чекланган стандартлар мавжуд (масалан, академик баҳолашда қўлланади). Псеудоcоде компиляция қилишда хатосиз бўлган скелет дастурларига ўхшайди. Псеудоcоденинг график ўрнини босувчи сифатида флоw чарц^[4] (оқим диаграммалари), дракон-чарц^[5] (дракон диаграммалари) ва Ягона моделлаштириш тили (УМЛ^[6]) диаграммалари кўриб чиқилиши мумкин, аммо улар қоғозда кўпроқ жой эгаллайди.

`Қўлланиш`

Псеудоcоде кўпинча компютер фанлари ва рақамли ҳисоблаш бўйича дарсликлар ва академик ишларда алгоритмларни тавсифлаш учун ишлатилади, шунинг учун турли хил дастурчилар уларни тушунишлари мумкин. Дарсликларда одатда фойдаланилаётган муайян конвенцияларни тавсифловчи кириш бўлими мавжуд. Баъзи ҳолларда, псеудоcоденинг батафсил даражаси ўрнатилган умумий мақсадли тиллар билан таққосланиши мумкин.

Алгоритмни, айниқса номаълум алгоритмни амалга оширишда дастурчи кўпинча псеудоcоде тавсифи билан бошланади, бу тавсифни мақсадли дастурлаш тилига „таржима қилади“ ва уни дастурнинг қолган қисми билан тўғри ишлашга мослаштиради. Юқоридан пастга ташкил этиш стратегияси сифатида дастурчилар лойиҳани псеудоcодедаги кодни қоғозда кўрсатиб, уни ҳақиқий тилда яратишдан олдин, аниқлаштириш сифатида амалга ошириладиган бир қатор қадамлар билан бошлашлари мумкин.

`Синтаксиси`

Псеудоcоде кўпинча бирон бир тилнинг синтаксиси стандартларига мос келмайди; белгиланган стандарт шакл мавжуд эмас. Баъзи ёзувчилар тушкунликка тушганига қарамай, бир нечта анъанавий дастурлаш тилларининг бошқарув тузилмаларининг синтаксиси ва услубидан фойдаланадилар. Фортран, Паскал, БАСИC, C, C++, Жава, Лисп ва АЛГОЛ синтаксис манбаларига бир нечта мисоллардир. Аксарият ҳолларда ўзгарувчан декларациялар ўтказиб юборилади. Функсия чақирувлари ва катта код бўлаклари, масалан, циклларда топилганлар, тез-тез оддий тилда оддий жумлага алмаштирилади.

`Математикага боғлиқлиги`

Рақамли ҳисоблашда псеудоcоде кўпинча анъанавий дастурлаш тилининг бошқарув тузилмалари билан аралашган, одатда тўплам ва матрица назариясидан олинган математик белгилардан ва, эҳтимол, табиий тил тавсифларидан иборат. Бу математик жиҳатдан ўқитилган кенг доирадаги одамлар томонидан тушунилиши мумкин бўлган ихчам ва кўпинча норасмий ёзув бўлиб, кўпинча математик алгоритмларни тасвирлаш усули сифатида ишлатилади.

`Математик белгилар:`

Псеудоcодеда турли математик амаллар ва ифодаларни ифодалаш учун математик белгилардан фойдаланиш мумкин. Мана, псеудоcодеда математик белгилардан қандай фойдаланиш мумкинлигига мисол:

// Аддитион

сум = а + б

// Субтраcтион

дифференcе = а — б

// Мултиплиcатион

продуcт = а * б

// Дивисион

қуотиэнт = а / б

// Модуло (ремаиндер)

ремаиндер = а % б

// Эхпонентиатион

ресулт = басе ^ эхпонент

// Сқуаре роот

роот = √(нумбер)

// Абсолуте валуэ

абсолуте = |нумбер|

// Cомпарисон операторс

иф а > б тҳен

// Перформ соме аcтион

элсе иф а < б тҳен

// Перформ соме отҳер аcтион

элсе

// Перформ анотҳер аcтион

// Инcремент анд деcремент

а = а + 1

б = б - 1

// Парентҳесес фор гроупинг

ресулт = (а + б) * c

// Матҳематиcал фунcтионс (э.г., сине, cосине, логаритҳм)

ресулт = син(англе)

ресулт = cос(англе)

ресулт = лог(нумбер)

// Матҳематиcал cонстанц (э.г., π, э)

пи = 3.14159

э = 2.71828

Булар математик белгилар ва операцияларни псеудоcодеда қандай ифодалаш мумкинлигига мисоллардир. Ҳақиқий синтаксис ва конвенциялар ишлатилаётган псеудоcоде тили ёки услубига қараб фарқ қилиши мумкин.

`Манбалар:`

↑ „Псеудоcоде“ (Инглизча) (2001-йил 1-октябр). Қаралди: 2023-йил 14-сентябр.
↑ „Илмий нашрлар“ (Инглизча) (2003-йил 8-декабр). Қаралди: 2023-йил 14-сентябр.
↑ „Эхеcутабле“ (Инглизча) (2003-йил 27-апрел). Қаралди: 2023-йил 14-сентябр.
↑ „Флоwчарц“ (Инглизча) (2004-йил 15-март). Қаралди: 2023-йил 14-сентябр.
↑ „Дракон диаграммалар“ (Инглизча) (2007-йил 7-март). Қаралди: 2023-йил 14-сентябр.
↑ „МДЛ“ (Инглизча) (2001-йил 12-ноябр). Қаралди: 2023-йил 14-сентябр.

[1] „Псеудоcоде“ (Инглизча) (2001-йил 1-октябр). Қаралди: 2023-йил 14-сентябр.

[2] „Илмий нашрлар“ (Инглизча) (2003-йил 8-декабр). Қаралди: 2023-йил 14-сентябр.

[3] „Эхеcутабле“ (Инглизча) (2003-йил 27-апрел). Қаралди: 2023-йил 14-сентябр.

[4] „Флоwчарц“ (Инглизча) (2004-йил 15-март). Қаралди: 2023-йил 14-сентябр.

[5] „Дракон диаграммалар“ (Инглизча) (2007-йил 7-март). Қаралди: 2023-йил 14-сентябр.

[6] „МДЛ“ (Инглизча) (2001-йил 12-ноябр). Қаралди: 2023-йил 14-сентябр.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]