Psixogigiyena

Психогигиена, Руҳий гигиэна — бу руҳий саломатликни сақлаш ва унга эришиш ҳақидаги фан, гигиэнанинг ажралмас қисми.

Тарихи

Бу атама 1900-йилда немис психиатри Робертом Зоммером (1864—1937), 1896-йилда Гиссен шаҳрида психиатрия клиникасига асос солган. Бироқ, бу атама фақат Клиффорд Уиттингем Беэрснинг руҳий касалларнинг аҳволини яхшилашга қаратилган саъй-ҳаракатлари туфайли кўпроқ эътирофга сазовор бўлди: " Замонавий руҳий гигиэнанинг бошланиши У. Клиффорднинг пайдо бўлиши билан адабиётда ўрин олди. Бирс (АҚШ) „Ўзини топган ақл“ ". Биэрснинг китоби бемор сифатидаги ўз тажрибасига асосланган эди.

1908-йилда C. В. Беэрс ва Адолф Меер томонидан илгари сурилган руҳий гигиэнанинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

1. руҳий саломатликни сақлаш, руҳий ва асаб касалликлари ва нуқсонли ҳолатларнинг олдини олиш учун ғамхўрлик қилиш;
2. руҳий касалларни даволаш ва парвариш қилишни такомиллаштириш;
3. руҳий аномалияларнинг таълим, иқтисодий ҳаёт, жиноятчилик ва умуман инсон хатти-ҳаракатлари муаммолари учун аҳамиятини тушунтириш.

Бу вазифалар ижтимоий таъминот ва давлат ва хусусий хайрия ташкилотлари билан ўзаро ҳамкорлик орқали амалга оширилиши керак.

1909-йилда Бирс руҳий касалларни даволаш ислоҳотини давом эттириш учун Миллий руҳий гигиэна қўмитасини тузди. 1913-йилда у В. Клиффордга асос солган.

1924-йилда немис психиатри Р.Зоммер томонидан Германия психиатрия ассоциацияси ташкил этилган. 1928-йил 20-сентябрда Гамбургда немис руҳий гигиэна ассоциациясининг биринчи конгресси бўлиб ўтди.

Руҳий гигиэна бўйича биринчи Халқаро конгресс 1930-йил май ойида Вашингтонда бўлиб ўтди.

Руҳий гигиэна ғояси, шунингдек, руҳий гигиэна деб аталади, (Тересенштадт геттоси)/ Тересенштадт концлагерида рол ўйнади, у ерда Вена шифокори ва экзистенсиал таҳлил асосчиси Виктор Франкл „Руҳий гигиэна бўлими“ ни яратди. инқирозли вазиятларга аралашиш тури. Келганларнинг аксарияти тайёргарлик кўрмаган ва шунинг учун Тересенштадтда дуч келган нарсадан ҳайратда қолишган. Франкл тегишли ёрдам билан омон қолиш эҳтимоли юқори бўлишидан келиб чиқди ва Регина Жонасдан ҳамкорлик қилишни сўради. Унинг вазифаси янги келганларни қабул қилиш эди. Бундан ташқари, бу шароитда у ўз таълим ва ваъзгўйлик фаолиятини давом эттирди.

Файласуф Эмил Утитз қамоққа олинган ҳам бу тушунчадан фойдаланган; 1942-йил 24-ноябрда у у ерда „Терезенштадтда руҳ гигиэнаси“ номли маъруза ўқиди.

1929-йилда Швейсария таълим муассасаси таклифи билан институт тугатилгандан сўнг 1933-йилда Франкфурт психоаналитик институтининг асосчиларидан бири бўлган Гейнрих Менг ўз малакасини ошириш учун Базелга борди, педагогика ва психогигиэна йўналишлари. 4 йилдан сўнг у Базел университетида ўқитувчи бўлди ва 1945-йилда Европада ўзи учун махсус яратилган биринчи руҳий гигиэна кафедрасига таклиф қилинди.

Бу ерда Менг урушдан кейинги йилларда тадқиқот марказини яратди, унга бутун дунё олимлари ташриф буюришди. Швейсария нашриётларининг саховатли ёрдами билан у руҳий гигиэна илмий кутубхонасини яратди. Шу билан бирга, Швейсарияда ва бошқа мамлакатларда руҳий гигиэна жамиятлари ташкил этилган бўлиб, улар ўзларини руҳий саломатликни сақлашнинг турли, асосан амалий муаммоларига бағишладилар.

Руҳий гигиэна вазифалари

К. Мирке руҳий гигиэнанинг учта даражасини кўради :

• профилактик руҳий гигиэна инсон ва жамият саломатлигини сақлашга қаратилган;
• тиклаш руҳий гигиэна ҳаётий инқирозлар ёки зиддиятли вазиятларда олдиндан тиклаш ва тузатиш чораларини кўришга ҳаракат қилади;
• терапевтик руҳий гигиэна уларни клиник ёки психотерапевтик усуллар билан даволаш учун аллақачон мавжуд чекловларни олади.

Э. Шомбург ҳаётнинг қуйидаги асосий эҳтиёжларини шакллантиради :

1. севги,
2. хавфсизлик,
3. тан олиш, тасдиқлаш, муваффақият ҳисси,
4. бепул, ижодий фаолият учун жой,
5. ижобий хотиралар тажрибаси,
6. ўзини ҳурмат қилиш.

Руҳий гигиэна ушбу асосий эҳтиёжларни қондиришга қаратилган.

Яна қаранг

• руҳий саломатлик
• Психопрофилактика
• Психологик ёрдам
• Медитация