Ziyosfera

Puli Xumri

Пули Хумри (дарийча: پل خمری) – Афғонистон шимолидаги шаҳар. Пули Хумри Бағлон вилоятининг маркази ва энг йирик шаҳри бўлиб, вилоят номи ҳудуддаги бошқа йирик шаҳар – Бағлондан келиб чиққан[3]. 2015-йил ҳолатига кўра, шаҳар нуфуси тахминан 221 274 нафар бўлиб, Афғонистоннинг 9-йирик шаҳри ва Афғонистоннинг шимоли-шарқидаги Қундуздан кейин иккинчи энг катта шаҳар саналади[2]. Пули Хумри йирик саноат шаҳри[4].

Пули Хумри

پل خمری
Шаҳар
Skyline of Puli Xumri
Мамлакат Афғонистон
Вилоят Бағлон вилояти
Туман Пули Хумри тумани
Ҳукумат
Майдон 37.52 км2 (14.49 кв ми)
Маркази баландлиги 920[1] м
Аҳолиси
 (2014-2015)
 221 274[2]
Вақт минтақаси УТC+4:30

Тарихи

2017-йилдан бошлаб Толибон исёнчилари Пули Хумрининг Данди Шаҳобиддин қисмида фаоллашди[5]. 2019-йил 5-май куни Толибон аъзолари шаҳар полиция штабига бостириб кириб, 13 нафар полициячини ўлдирди[6]. 2019-йил 1-сентябрда Толибон шаҳарга ҳужум қилди[7], аммо ҳужум афғон армияси томонидан қайтарилди. 2021-йил 16-январда Афғон Миллий армиясининг туман бўлими бошлиғи Фазал Вакилзода Толибон ҳужумида ҳалок бўлди[8].

2021-йил 10-августда Пули Хумри Толибоннинг умуммиллий ҳарбий ҳужуми доирасида босиб олинган саккизинчи вилоят марказига айланди[9][10].

Географияси

Пули Хумри Қундуздан тахминан 100 километр (60 ми) жанубда, Мозори-Шарифдан 200 километр (120 ми) жануби-шарқда ва Кобулдан 230 километр (140 ми) шимолда жойлашган, минтақадаги савдо ва транзит маркази[1].

Ерлардан фойдаланиш

Искала устида ишлаётган эркаклар, 1939-йил

2015-йил ҳолатига кўра, Пули Хумри 6 та туманга бўлинади, умумий ер майдони 3 752 гектарни ташкил этади. Шаҳардаги турар-жойларнинг умумий сони 24 586 та[1]. Пули Хумрида энг кўп ердан фойдаланиш қишлоқ хўжалиги ерларига (65%) тўғри келади, бу ерларнинг асосий қисми 3-, 5- ва 6-туманларда жойлашган. 1- ва 2-туманлар энг юқори турар-жой зичлигига эга, аммо 5-туманда энг кўп турар жой жойлашган. Пули Хумри оддий, тартибсиз ва тоғ ёнбағридаги уйлар ҳамда кўп қаватли уйлардан иборат турли хил уй-жой фондига (тахминий қиймати $120 млн) эга[1].

Иқлими

Маҳаллий чўл иқлими таъсирида Пули Хумри Кöппен иқлим таснифи бўйича совуқ чала чўл иқлимга (БСк) эга. Шаҳарда ўртача ҳарорат 15,9 °C, йиллик ёғингарчилик эса ўртача 282 ммни ташкил қилади.

Июл – йилнинг энг иссиқ ойи, ўртача ҳарорати 28,5 °C. Энг совуқ ой январнинг ўртача ҳарорати 3,0 °C.

Аҳолиси

Аҳолининг ўсиши
ЙилАҳоли±%
2002 (тах.)60,000[манба керак]—    
2006 (тах.)180,800[манба керак]—    
2007 (тах.)58,300[манба керак]—    

Иқтисодиёти

Пули Хумрида иккита тўғон мавжуд бўлиб, улар зарур электр энергиясини таъминлайди.

Афғонистоннинг биринчи семент заводи Ғори И семент заводи 1954-йилда Пули Хумрида Чехословакия молиявий кўмагида қурилган. Ҳозирда у Афгҳан Инвест Cо.га тегишли ва ушбу компания ҳамда Аҳмад Жавид Жаиҳоон томонидан бошқарилади[11]. Оҳактош завод орқасидаги тепаликдан қазиб олинади[12].

Кар-кар қишлоғида, шаҳар ташқарисида кўмир кони бор, аммо ишлаб чиқариш тизими эскирган.

Ёмғир ва ҳарорат туфайли қишлоқ хўжалиги жуда муҳим, буғдой, зираворлар ва шоли асосий экинлардир.

Вилоятни қайта қуриш гуруҳи

Маҳаллий қайта қуриш гуруҳининг (ПРТ) етакчи давлати Венгрия бўлиб, у шаҳарда 2006-йилдан 2013-йил мартигача ишлаган[манба керак]. 2006-йилгача Нидерландия етакчи давлат эди[13].

Пули Хумри—Кобул электр узатиш линиялари ҳозир пойтахтга доимий электр энергиясини етказиб бермоқда.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 „Стате оф Афгҳан Cитиэс репорт 2015 (Волуме-ИИ)“ (эн, прс). УН-Ҳабитат (2015). 2021-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 21-октябр.„Стате оф Афгҳан Cитиэс репорт 2015 (Волуме-ИИ)“. УН-Ҳабитат (ин Энглиш анд Дари). 2015. Арчивед фром тҳе оригинал он 26 Оcтобер 2021. Ретриэвед 21 Оcтобер 2015.
  2. ↑ 2,0 2,1 „Стате оф Афгҳан Cитиэс репорт 2015 (Волуме-И Энглиш)“ (эн). УН-Ҳабитат (2015). 2021-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 21-октябр.
  3. ↑ Дупреэ, Нанcй Ҳатч. Ан Ҳисториcал Гуиде то Афгҳанистан, 2нд Эдитион, Ревисед анд Энларгед, Афгҳан Тоурист Организатион [1ст Эдитион: 1970], 1977. 
  4. ↑ „Нортҳерн револт қуэллед“ (эн). гулфнеwс.cом. Реутерс (2001-йил 16-декабр). 2021-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 24-август.
  5. ↑ Амирй. „Пул-э-Кҳумри Ресиденц Спеак Оут Абоут Онгоинг Баттлес“. ТОЛОнеwс (2017-йил 3-август). 2021-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 7-июн.
  6. ↑ „Афгҳан оффиcиалс: Талибан лаунч cомплех аттаcк он полиcе“. Таиwан Неwс. Ассоcиатед Пресс (2019-йил 5-май). 2021-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 7-июн.
  7. ↑ „Северал cивилианс деад ас Талибан аттаcкс нортҳерн cитй“ (эн). www.алжазеэра.cом (2019-йил 2-сентябр). 2021-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 7-июн.
  8. ↑ „НДС дистриcт чиэф Фазал Wакилзада анд ҳис бодйгуард wере киллед ин тодай'с ИЭД бласт ин Пул-э-Кҳумри, Багҳлан“ (эн). афгҳанистан.ливеуамап.cом (2021-йил 16-январ). 2021-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 17-январ.
  9. ↑ Макоии. „Талибан фигҳтерс cаптуре Афгҳан cитй ат стратегиc жунcтион нортҳ оф Кабул“. Тҳе Гуардиан (2021-йил 10-август). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  10. ↑ „Талибан сеизес эигҳтҳ провинcиал cапитал, Пул-э-Кҳумри ин Багҳлан“ (АВ Медиа). ЁуТубе. Ал Жазеэра Энглиш (2021-йил 10-август). 2021-йил 10-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 10-август.
  11. ↑ „Афгҳан Cемент анд Афгҳан Cоал ЛЛC - Абоут“. 2018-йил 27-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 3-сентябр.
  12. ↑ Магяр, Ҳонведсег. „Багҳлан таромáнй CИМИC кéзикöнйве“. Магяр Ҳонвéдсéг ÖҲП. 2013-йил 13-декабрда асл нусхадан архивланган.
  13. ↑ МcМаҳон, Роберт. „Афгҳанистан: ПРЦ Спреадинг, Тҳоугҳ Импаcт Ремаинс Унcлеар“. Радио Фреэ Эуропе / Радио Либертй (2005-йил 20-октябр). 2021-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 19-декабр. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Puli_Xumri" dan olindi