Pumbedita

Пумбедита (баъзида Пумпедита ёки Пумбедиса; Арамаиc: פוּמְבְּדִיתָא‎ Пūмбəḏīṯāʾ, „Дарё оғзи“^[1]) Ироқнинг Фаллужа шаҳри яқинида жойлашган қадимий шаҳар. Шаҳарда Пумбедита академияси фаолият юритгани билан машҳур.

Тарихи

Пумбедита шаҳрида Қуддуснинг Иккинчи ибодатхонаси давридан бери яҳудийлар истиқомат қилган^[2].

Шаҳарда кўп яҳудий аҳоли яшаган. Шаҳар Пумбедита академияси билан машҳур эди. Академия фаолияти натижасида Сура шаҳри шаклланган ва Бобил Талмуди юзага келган. Академияга ИИИ аср охирида Яҳудо бен Ҳизқиёл асос солган. Академия Неҳардея академияси вайрон қилинганидан кейин ташкил этилган. Пойтахт шаҳар Неҳардея Форс-Палмира уруши пайтида вайрон қилинган.

Туделалик Бенжаминнинг 12-асрдаги саёҳатлари ҳақидаги маълумотларида шундай таъриф берилган:

[Мосулдан икки кунлик] Жуба, яъни Неҳардеядаги Пумбедиса, икки мингга яқин яҳудийларни ўз ичига олган. Уларнинг баъзилари таниқли олимлардир. Улардан асосийлари раввин Р. Чен, Р. Моше ва Р. Элиаким кабилар. Бу ерда саёҳатчи икки синагога қаршисидаги Р.Еҳуда ва Р.Шмуил қабрларини ва тутқунлик шаҳзодаси Р. Натан ва Р. Бостенай, Р. Начман, Б. Папа ҳайкалларини кўриши мумкин. Қабрлар Еҳуда ва Шмеилнинг ҳаётлари давомида ўзлари томонидан барпо этилган^[3].

Гуй Ле Странге Ибн Серапион тузган Аббосийлар давридаги Месопотамия географияси (тах. 900) асосида Пумбедитанинг тахминий ўрнини айтиб ўтган:

Наҳр-ал-Бадат (ёки Будот) Фурот дарёсининг Куфа ирмоғи чап қирғоғидан, Куфа шаҳрининг шимолига қараб бир кунлик йўлда, эҳтимол Кантара-ал-Куфа шаҳри яқинида қазилган узун дренаж канали эди. Акс ҳолда Ал-Канатир, „Кўприклар“ деб аталган, шубҳасиз Бадат бўйлаб катта йўлни кесиб ўтади. Бу „Кўприклар“ шаҳри буюк Суро қайиқлар кўпригидан 27 мил жанубда ва Куфадан 28 мил шимолда жойлашган. У, эҳтимол, ибронийча Помбедита (арабча Фам-ал-Бадат, „Бадат каналининг оғзи“) билан ёнма-ён бўлган ёки унга ўхшаш бо'лган.

Манбалар

↑ А Геониc Cомментарй он а пассаге такен фром тҳе Бабйлониан Талмуд (Киддушин 72а-б) анд дисcоверед ин тҳе Cаиро Гениза реадс: "...Тҳус до wе сай, Баḏитҳа леваī (и.э. тҳе ривер ис теэминг), эверёне cомес ин анд такес оут фиш. Wҳен а греат нумбер старц то cоме инсиде, тҳей аре траппед анд броугҳт оут фром тҳере. Ноw, тҳис маттер такес плаcе он тҳе интермедиате дайс оф тҳе феаст. Ас фор Баḏитҳа, ит [меанс] ривер, wҳиле иц моутҳ ис cаллед Фūм Баḏитҳа (Пумбедитҳа). Ноw, ҳоwевер, ин тҳе Арабиан тонгуэ ит ис cаллед Ал-Бадеāҳ (ал-Бадия)."
↑ Иггерет Рав Шерира Гаон, ин аccорданcе wитҳ Бабйлониан Талмуд, Рош Ҳашанаҳ 23б
↑ Тҳе итинерарй оф Рабби Бенжамин оф Тудела; трансл., эдит. А. Ашер, 1800-1853; Зунз, Леополд, 1794-1886; Лебречт, Фуэрчтеготт Счемажа, 1800-1876. Публ. Неw Ёрк: "Ҳакешетҳ" пуб. Cо.

Ироқ географиясига оид уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин.

[1] А Геониc Cомментарй он а пассаге такен фром тҳе Бабйлониан Талмуд (Киддушин 72а-б) анд дисcоверед ин тҳе Cаиро Гениза реадс: "...Тҳус до wе сай, Баḏитҳа леваī (и.э. тҳе ривер ис теэминг), эверёне cомес ин анд такес оут фиш. Wҳен а греат нумбер старц то cоме инсиде, тҳей аре траппед анд броугҳт оут фром тҳере. Ноw, тҳис маттер такес плаcе он тҳе интермедиате дайс оф тҳе феаст. Ас фор Баḏитҳа, ит [меанс] ривер, wҳиле иц моутҳ ис cаллед Фūм Баḏитҳа (Пумбедитҳа). Ноw, ҳоwевер, ин тҳе Арабиан тонгуэ ит ис cаллед Ал-Бадеāҳ (ал-Бадия)."

[2] Иггерет Рав Шерира Гаон, ин аccорданcе wитҳ Бабйлониан Талмуд, Рош Ҳашанаҳ 23б

[3] Тҳе итинерарй оф Рабби Бенжамин оф Тудела; трансл., эдит. А. Ашер, 1800-1853; Зунз, Леополд, 1794-1886; Лебречт, Фуэрчтеготт Счемажа, 1800-1876. Публ. Неw Ёрк: "Ҳакешетҳ" пуб. Cо.

[1]

[2]

[3]