Pushtu tili: Versiyalar orasidagi farq
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Pushtu tili | Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | ||
{{Til | |||
| milliy nom = پښتو | |||
| xarita = Map of Pashto-speaking areas in Afghanistan and Pakistan.svg | |||
| mamlakatlar = [[Afgʻoniston]] | |||
| o'rin = 50 milion | |||
| til oilasi = :[[hind-yevropa tillari|hind-yevropa]] | |||
::[[hind-eroniy tillari|hind-eroniy]] | |||
:::[[eroniy tillar|eroniy]] | |||
::::[[sharqiy eroniy tillari|sharqiy eroniy]] | |||
:::::'''pashtucha''' | |||
| turkumlanishi = Turkumlanishi | |||
|nomi=Pashtu tili}} | |||
'''Pashtu tili''', afgʻon tili, pashtu — [[eroniy tillar]]<nowiki/>ning sharqiy guruhiga mansub tillardan biri; [[Afgʻoniston]]<nowiki/>dagi ikki rasmiy tildan ([[Dariy tili|dariy]] tili bilan birga) biri. Afgʻonistonning [[Qandahor]], Jalolobod, [[Gʻazna]], [[Xost viloyati|Xost]], Farax viloyatlari va [[Kobul (shahar)|Kobul]] shahrida, [[Pokiston]]<nowiki/>ning [[Vaziriston]], [[Balujiston]] va boshqa hududlarida, [[Peshovar]] shahrida tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 25 mln. kishidan ortiq boʻlib, ularning uchdan ikki qismi Pokistonda yashaydi. Koʻp sonli hududiy va qabilaviy lahjalar asosan 2 guruhni tashkil etadi: sharqiy yoki peshovar-jalolobod lahjasi va gʻarbiy yoki qandahor lahjasi; shuningdek, janubiy lahja ham (Afgʻonistonning [[Paktia viloyati|Paktiya viloyati]]) farqlanadi. Pashtu tilida [[Undosh tovushlar|undosh]]<nowiki/>lar 30 ta; boshqa eroniy tillardan farqlanuvchi undosh tovushlarga ega; urgʻu dinamik xususiyatli, urgʻularning oʻzgaruvchanligiga qarab soʻzlarning maʼnolari farqlanadi; grammatik qurilishi uchun otlarning flektivligi kuchlidir. | |||
Adabiy pashtu tili 2 [[lahja]]<nowiki/>li asosga ega boʻlib, Afgʻonistonda oʻziga nisbatan qadimiyroq va boyroq yozma anʼanalarga ega boʻlgan dariy tili bilan yonma-yon qoʻllanish sharoitida rivojlanmoqda. Adabiy pashtu tili avval nisbatan kam meʼyorlangan va rasmiy hujjatlar doirasida, ijtimoiy-siyosiy amaliyotda kam qoʻllangan, lekin uning qoʻllanish doirasi tobora kengayib bormoqda: tilni meʼyorlashtirish choralari koʻrilmoqda, izohli va ikki tilli lugʻatlar, soʻz va grammatik shakllarni meʼyoriy qoʻllashga doir maxsus ishlar chop etilmoqda, [[terminologiya]] shakllantirilmoqda va boshqalar. Pashtu tili arab-fors yozuvidan unga pashtu tiliga xos boʻlgan tovushlarni ifodalovchi harflarni qoʻshish yoʻli bilan foydalanadi. Dastlabki yozma manbalari XVI asrga taalluqli. | |||
{{OʻzME}} | |||
{{lang-stub}} | |||
[[Turkum:Tillar]] | |||
<references /> | |||
[[Turkum:Arab tili]] | |||
[[Turkum:Fors tili]] | |||
{{DEFAULTSORT:Pashtu_tili}} | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
| Pashtu tili | |
|---|---|
 | |
| Milliy nomi | پښتو |
| Mamlakatlar | Afgʻoniston |
| Turkumlanishi | |
| Til oilasi |
|
| Til kodlari | |
Pashtu tili, afgʻon tili, pashtu — eroniy tillarning sharqiy guruhiga mansub tillardan biri; Afgʻonistondagi ikki rasmiy tildan (dariy tili bilan birga) biri. Afgʻonistonning Qandahor, Jalolobod, Gʻazna, Xost, Farax viloyatlari va Kobul shahrida, Pokistonning Vaziriston, Balujiston va boshqa hududlarida, Peshovar shahrida tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 25 mln. kishidan ortiq boʻlib, ularning uchdan ikki qismi Pokistonda yashaydi. Koʻp sonli hududiy va qabilaviy lahjalar asosan 2 guruhni tashkil etadi: sharqiy yoki peshovar-jalolobod lahjasi va gʻarbiy yoki qandahor lahjasi; shuningdek, janubiy lahja ham (Afgʻonistonning Paktiya viloyati) farqlanadi. Pashtu tilida undoshlar 30 ta; boshqa eroniy tillardan farqlanuvchi undosh tovushlarga ega; urgʻu dinamik xususiyatli, urgʻularning oʻzgaruvchanligiga qarab soʻzlarning maʼnolari farqlanadi; grammatik qurilishi uchun otlarning flektivligi kuchlidir.
Adabiy pashtu tili 2 lahjali asosga ega boʻlib, Afgʻonistonda oʻziga nisbatan qadimiyroq va boyroq yozma anʼanalarga ega boʻlgan dariy tili bilan yonma-yon qoʻllanish sharoitida rivojlanmoqda. Adabiy pashtu tili avval nisbatan kam meʼyorlangan va rasmiy hujjatlar doirasida, ijtimoiy-siyosiy amaliyotda kam qoʻllangan, lekin uning qoʻllanish doirasi tobora kengayib bormoqda: tilni meʼyorlashtirish choralari koʻrilmoqda, izohli va ikki tilli lugʻatlar, soʻz va grammatik shakllarni meʼyoriy qoʻllashga doir maxsus ishlar chop etilmoqda, terminologiya shakllantirilmoqda va boshqalar. Pashtu tili arab-fors yozuvidan unga pashtu tiliga xos boʻlgan tovushlarni ifodalovchi harflarni qoʻshish yoʻli bilan foydalanadi. Dastlabki yozma manbalari XVI asrga taalluqli.
 | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
 | Jahon tillaridan biri haqidagi uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |