Пйрус пйрифолиа — Шарқий Осиёда ўсадиган нок дарахти тури. Дарахтнинг меваси кўплаб номлар билан танилган, жумладан: Осиё ноки,[1] япон ноки,[1]хитой ноки,[1]корейс ноки,[2][3][4]Тайван ноки, олма ноки,[5]зодиак нок, уч ярим нок, паппле, наспати ва қум нок. П. брецчнеидерининг ба'зи навлари ва П. уссуриэнсиснинг меваси наши армут деб аталади.[6][7] Пйрус пйрифолиадан олинган навлар бутун Шарқий Осиёда ва Ҳиндистон, Непал, Австралия, Янги Зеландия ва Қўшма Штатлар (масалан, Калифорния) каби бошқа мамлакатларда ўстирилади. Шарқий Осиёда анъанага кўра, дарахт гуллари эрта баҳорнинг машҳур рамзи бўлиб, боғлар ва қишлоқларда одатий кўринишдир.

Мевалар пирогларда ёки мураббо учун ишлатилмайди, чунки улар таркибида сув миқдори юқори ва тиниқ, донли тузилишга эга, Европа навларидан жуда фарқ қилади. Улар одатда хом ва тозаланган ҳолда 8стеъмол қилинади.[8] Мева жуда катта ва хушбўй бўлади ва эҳтиёткорлик билан ўралганида (унинг ширалилиги туфайли у кўкариш тенденциясига эга) совуқ ва қуруқ жойда бир неча ҳафта ёки ундан кўпроқ сақлаш мумкин.

Қиммат нархи ва мевасининг катталиги туфайли мевалар меҳмонлар истеъмол қилиши ёки совға қилиш оилавий даврада биргаликда истеъмол қилиш учун харид қилинади.[9][10]

Пиширишда майдаланган нок шакар ўрнига сиркадан фойдаланилади.[11] Улар гўштни, айниқса, мол гўштини маринадлашда ҳам қўлланади, бу гўшт таркибидаги оқсилларни юмшатиш учун ферментлар мавжудлиги сабабли корейс таомлари зираворидир.[12][13]

Австралияда бу нок биринчи марта 1980-йилдан бошлаб сотиш учун ўстирила бошланган.[14]

Японияда мева Чиба, Ибараки, Тоттори, Фукусима, Точиги, Нагано, Ниигата, Саитама ва бошқа вилоятлардан йиғилади, Окинава ташқари. Наши (梨) ҳайку ёзганда кеч куз кигоси ёки „мавсум сўзи“ сифатида ишлатилиши мумкин. Наши но ҳана (梨の花 , нок гули) баҳорнинг кигоси сифатида ҳам ишлатилади. Камида битта шаҳарда (Камагая -Ши, Чиба префектураси) бу дарахтнинг гуллари расмий шаҳар гули сифатида мавжуд.[11]

Непалда (Непал : Наспати स्पाती) ва Ҳиндистоннинг Ҳимолой штатларида улар Ўрта тепаликларда етиштирилади иқлими мос бўлган баландликда. Мевалар яқин атрофдаги бозорларга юк машиналари орқали олиб борилади, лекин узоқ масофаларга олиб бориш қийин, чунки мевалар осонгина кўкаради.[15]

Тайванда, Японияда йиғиб олинган нок 1997-йилдан бери қимматбаҳо саовғага айланди ва уларнинг истеъмоли ошиб кетди.[9][10]

Хитойда „нокни баҳам кўриш“ атамаси (хитойча: 分梨 (симплифиэд Чинесе), натижада, нокни севган одам билан бўлишиш, улардан ажралиш истаги сифатида ўқилиши мумкин.[16]

Кореяда мева баэ (배) деб номлади)[11] ва у кўп миқдорда этиштирилади истеъмол қилинади. Жанубий Кореянинг Нажу шаҳрида „Нажу нок музейи“ ва сайёҳлар учун 나주 배 박물관 및 배밭 관광체험 бор.).[17]

Кипрда нок 1990-йилларнинг бошларида орол учун янги мева ҳосили сифатида дастлаб текширилгандан сўнг 2010-йилда киритилган. Улар ҳозир Киперунтада этиштирилмоқда.

Турлар икки гуруҳга бўлинади. Кўпгина навлар Аканаши („Руссет нок“) гуруҳига тегишли бўлиб, сарғиш-жигарранг пўстлоғига эга. Аонаши („Яшил нок“) сариқ-яшил пўстлоғига эга.

Косуи
Нижиссейки
  • „Чожуро“ (長十郎 , Япония, 1893-йил?)[18][19] („Рус нок“)
  • 'Косуи' (幸水 , Япония, 1959; Япониядаги энг муҳим нав)[20][21] („Руссет нок“)
  • ' 豊水 ' (й, Япония, 1972)[22][23] ('Руссет ноклари')
  • 'Имамурааки' (今村秋 , Япония, маҳаллий)[24] ('Руссет ноклари')
  • 'Нижиссеики' (二十世紀 , Япония, 1898; исм „ХХ аср“ деган маънони англатади, „Нижуссеики“ ҳам ёзилади)[25][26] („Яшил нок“)
  • 'Ниитакаъ (新高 , Япония, 1927)[27][28] ('Руссет ноклари')
  • 'Окусанкичи' (晩三吉 , Япония, маҳаллий)[29][30] ('Руссет ноклари')
  • 'Ражаъ (янги)[31] ('Россет ноклари')
  • 'Шинкў (新興 , Япония, 1941-йилгача)[32][33] ('Руссет пеар') ('Руссет пеар')
  • „Ҳwангкеум“ (황금 , 黄金 , Корея, 1984, 'Ниитакаъ × 'Нижиссеики')
  • „Ҳуангҳуали“ (Ҳуангҳуали деб ҳам аталадиган Далбергиа одорифера дарахти билан адаштирмаслик керак)[34][35]

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Баилей, Л.Ҳ.. Ҳортус тҳирд: А cонcисе диcтионарй оф планц cултиватед ин тҳе Унитед Статес анд Cанада. Неw Ёрк: Маcмиллан, 1976. ИСБН 9780025054707. 
  2. ↑ Леэ, Ҳо-Сун; Иссе, Тоёши; Каwамото, Тошиҳиро; Wоо, Ҳюн-Су; Ким, Ан Кеун; Парк, Жонг Й.; Янг, Миҳи (2012-йил ноябр). „Эффеcц анд аcтион мечанисмс оф Кореан пеар (Пйрус пйрифолиа cв. Шинго) он алcоҳол детохифиcатион“. Пҳйтотҳерапй Ресеарч. 26-жилд, № 11. 1753–1758-бет. дои:10.1002/птр.4630. ПМИД 22451246. {{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим: |дате= (ёрдам)
  3. ↑ Мишкин, Леаҳ. „Кореан пеар сеасон ин фулл сwинг ат Ҳамилтон Тоwншип фарм“. НЖТВ Неwс (9-октабр 2017-йил). Қаралди: 20-январ 2018-йил.
  4. ↑ Cойне, Кевин. „Эвергреэн Фарм Тапс Неw Жерсей Маркет фор Этҳниc Cропс“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (21-август 2009-йил). Қаралди: 20-январ 2018-йил.
  5. ↑ {{Янгиликлар манбаси}} андозасидан фойдаланишда титле= параметри белгиланиши керак.
  6. ↑ „НСW Примарй Индустриэс 2002. Наши Асиан пеар вариэтиэс. Агфаcт Ҳ4.1.14“. 2015-йил 18-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-август 2011-йил.
  7. ↑ Ин Жапанесе тҳе фруит ис cаллед наши.
  8. ↑ Соломон, Чармаине (1998), „Наши“, Энcйcлопедиа оф Асиан Фоод, Периплус Эдитионс, Неw Ҳолланд Публишерс, Май 21, 2009да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2008-07-11
  9. ↑ 9,0 9,1 Фолтáн. „Асиан Пеар – Тҳе Асиан Аппле“ (инглизча). Тҳе Индигеноус Бартендер (12-июн 2018-йил). 22-май 2021-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 22-май 2021-йил.
  10. ↑ 10,0 10,1 Сасаки. „Жапанесе Фруиц - Фруиц Гроwн ин Жапан“. Тҳе Такасаго Тимес: Ресеарч & Девелопмент (2008). 11-май 2021-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 22-май 2021-йил.
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 Иматоме-Юн. „Wҳат Ёу Шоулд Кноw Абоут тҳе Баэ Пеар“ (инглизча). Тҳе Спруcе Эац (18-август 2019-йил). 2022-йил 27-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 4-июл.
  12. ↑ Ҳагедорн, Давид. „Cоок Асиан пеарс ат ёур перил“ (инглизча). Wашингтон Пост (27-ноябр 2012-йил). Қаралди: 22-май 2021-йил.
  13. ↑ Ким. „Булгоги (Кореан Гриллед Беэф) Реcипе“ (инглизча). Неw Ёрк Тимес Cоокинг. Қаралди: 22-май 2021-йил.
  14. ↑ „Наши асиан пеар вариэтиэс“. Неw Соутҳ Wалес Департмент оф Примарй Индустриэс (26-апрел 2007-йил). Қаралди: 18-декабр 2017-йил.
  15. ↑ Готаме, Тек Прасад; Субеди, Гири Дҳари; Дҳакал, Маҳешwар; Кҳатиwада, Прерана (2015-йил декабр). „Постҳарвест Ҳандлинг оф Асиан Пеар ин Непал“. Непал Агриcултурал Ресеарч Cоунcил Ҳортиcултуре Ресеарч Дивисион. 1–41-бет. {{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим: |дате= (ёрдам)
  16. ↑ „Чинесе Фоод Сймболисм“. 2-феврал 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 4-июл 2022-йил.
  17. ↑ ёутубе Нажу Пеар Мусеум
  18. ↑ „独立行政法人 農業・食品産業技術総合研究機構 農研機構 果樹研究所:果樹研“. аффрc.го.жп. 2011-йил 3-октябрда асл нусхадан архивланган.
  19. ↑ „Наши Вариэтй: Чожуро“. Неw Соутҳ Wалес Департмент оф Примарй Индустриэс (2002). 25-июн 2015-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-декабр 2014-йил.
  20. ↑ „独立行政法人 農業・食品産業技術総合研究機構 農研機構 果樹研究所:果樹研“. аффрc.го.жп. 2011-йил 3-октябрда асл нусхадан архивланган.
  21. ↑ „НСW Примарй Индустриэс 2002. Наши Асиан пеар вариэтиэс, косуи. Агфаcт Ҳ4.1.14“. 2015-йил 25-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-август 2011-йил.
  22. ↑ „独立行政法人 農業・食品産業技術総合研究機構 農研機構 果樹研究所:果樹研“. аффрc.го.жп. 2011-йил 3-октябрда асл нусхадан архивланган.
  23. ↑ „НСW Примарй Индустриэс 2002. Наши Асиан пеар вариэтиэс, ҳоусуи. Агфаcт Ҳ4.1.14“. 2015-йил 25-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-август 2011-йил.
  24. ↑ „独立行政法人 農業・食品産業技術総合研究機構 農研機構 果樹研究所:果樹研“. аффрc.го.жп. 2011-йил 3-октябрда асл нусхадан архивланган.
  25. ↑ „独立行政法人 農業・食品産業技術総合研究機構 農研機構 果樹研究所:果樹研“. аффрc.го.жп. 2011-йил 3-октябрда асл нусхадан архивланган.
  26. ↑ „НСW Примарй Индустриэс 2002. Наши Асиан пеар вариэтиэс, нижисеики. Агфаcт Ҳ4.1.14“. 2015-йил 25-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-август 2011-йил.
  27. ↑ „独立行政法人 農業・食品産業技術総合研究機構 農研機構 果樹研究所:果樹研“. аффрc.го.жп. 2011-йил 3-октябрда асл нусхадан архивланган.
  28. ↑ „НСW Примарй Индустриэс 2002. Наши Асиан пеар вариэтиэс, нитака. Агфаcт Ҳ4.1.14“. 2015-йил 25-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-август 2011-йил.
  29. ↑ „独立行政法人 農業・食品産業技術総合研究機構 農研機構 果樹研究所:果樹研“. аффрc.го.жп. 2011-йил 3-октябрда асл нусхадан архивланган.
  30. ↑ „НСW Примарй Индустриэс 2002. Наши Асиан пеар вариэтиэс, окусанки. Агфаcт Ҳ4.1.14“. 2015-йил 25-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-август 2011-йил.
  31. ↑ Эдwардс, Барбара. Фром Треэ то Табле: Гроwинг Баcкярд Фруит Треэс ин тҳе Паcифиc Маритиме Cлимате. Сеаттле: Скиптоне, 2011 — 127-бет. ИСБН 9781594855191. 
  32. ↑ „独立行政法人 農業・食品産業技術総合研究機構 農研機構 果樹研究所:果樹研“. аффрc.го.жп. 2011-йил 3-октябрда асл нусхадан архивланган.
  33. ↑ „Наши Вариэтй: Шинко“. Неw Соутҳ Wалес Департмент оф Примарй Индустриэс (2002). 25-июн 2015-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-декабр 2014-йил.
  34. ↑ Cаи, Д.-й.; Фан, Т.-w.; Тенг, Й.-w.; Зҳао, C.-з.; Чен, Б.-ҳ.; Wанг, Ф.-л. (2008), „Ассессмент оф пеар гермпласм фром тҳе миддле ареа оф Гансу провинcе усинг амплифиэд фрагмент ленгтҳ полйморпҳисм маркерс“, Жоурнал оф Фруит Сcиэнcе, 2008 (3), 2020-11-04да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2022-07-04
  35. ↑ З.Р. Луо; Қ.Л. Зҳанг (2002). „Тҳе генетиc ресоурcес анд тҳеир утилизатион оф Пйрус пйрифолиа ин Чина“. Аcта Ҳортиcултураэ. № 587. 201–205-бет. дои:10.17660/АcтаҲортиc.2002.587.23.