Қала-Фатлар (шунингдек, Кучук-Мускомский Исар, Калафатлар) — Севастополнинг Балаклавский туманидаги ўрта аср феодал қал’а харобалари.

Қримнинг жануби-ғарбий қисмида, Балаклава ва Cапе Ая ўртасидаги қирғоқда, Қўриқхона қишлоғидан 4 км жануби-ғарбда[1] худди шу номдаги тоғнинг[2] Анжир қоясининг тепасида жойлашган[3]. Бу ном туркий тилидан таржима қилинган „калафат“ сўзидан олинган бўлиб, „Яничарнинг бош кийими“ ёки бошқа версияга кўра, „қала-фатлар“ — „босқинчилар қал’аси“[1] маъносини билдиради. Қал’анинг қирғоқ бўйлаб Балаклавадан назорат маршрути сифатида яратилганлиги ҳақидаги версия мавжуд. У 13-асрдан олдин пайдо бўлган деб ишонилади; тарихчи Евгений Неделкин истеҳком Теодоро князлигига тегишли деб ҳисоблайди. Қал’анинг Чембалода Генуя савдо пости ташкил этилишидан олдин бузилган деган версия мавжуд — у колонияга таҳдид сифатида генуяликлар томонидан вайрон қилинган[4].

Тахминларга кўра, қал’а 13-14-асрларга тўғри келади, ёдгорликда археологик қазишмалар ўтказилмаган, тадқиқот режасини визуал текшириш ва 10-11-асрларга оид кўтарувчи материалларни йиғиш билан чекланган. Кучук-Муском Исар ҳақида биринчи қисқача эслатма Н. И. Репников томонидан 1940-йилда нашр этилмаган Жанубий қирғоқ ёдгорликларига бағишланган[5][4] асарида келтирилган.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 „Крепость Кала-Фатлар (Кучук-Мускомский исар), Балаклава“. Аи-Петри.cом. Қаралди: 2021-йил 1-октябр.
  2. ↑ „Горный Крым.“. ЭтоМесто.ру (2010). 2024-йил 26-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-июн.
  3. ↑ Фирсов Лев Васильевич „Исар Кала-Фатлар на скале Инжир“, . Исары — Очерки истории средневековых крепостей Южного берега Крыма. Новосибирск: Наука. Сибирское отделение, 1990. ИСБН 5-02-029013-0. 
  4. ↑ 4,0 4,1 „Калафатлар или Кучук-Мускомский исар“. Ялта, путеводитель. Қаралди: 2021-йил 1-октябр.
  5. ↑ Мыц В.Л. „Укрепления Таврики Х - ХВ вв“, . . Киев: Наукова думка, 1991 — 140-бет. ИСБН 5-12-002114-Х.