Qiwi Group
ҚИWИ Гроуп (Киви) (ҚИWИ плc) — Россия ва МДҲ мамлакатларида тўлов ва молиявий хизматлар кўрсатувчи рус компанияси. Компаниялар гуруҳига ҚИWИ тўлов тизими, Қиwи Банк (ОАЖ), Cонтаcт пул ўтказмалари тизими, „Факторинг Плус“, Флоcкторй ва ҚПлатформ киради. Компаниянинг уч мамлакатда ваколатхоналари мавжуд.
| Тури | аксиядорлик жамияти |
|---|---|
| Қачон асос солинган | 1993-йил |
| Жойлашуви | Кипр, Никосия |
| Айланма даромади | 40,6 млрд ₽ (2020) |
| Соф фойдаси | 8,94 млрд ₽ (2020) |
| Вебсайти | қиwи.cом |
2021-йил 1-июл ҳолатига кўра, банк Россияда соф фойда (4 миллиард рубл) бўйича 22-ўринни ва соф активлари (42,3 миллиард рубл) бўйича 101-ўринни эгаллади[1]. Интерфакс-CЕА рейтингида ҚИWИ Банк энг самарали ва энг даромадли банк сифатида 1-ўринни эгаллайди[2].
Тарихи
- ҚИWИ ГРОУП Сергей Солонин, Борис Ким ва Андрей Романенко томонидан 2007-йилда иккита тўлов тизимлари — „э-порт“ ва „ОСМП“ бирлашганидан кейин ташкил этилган[3].
- Ўша йили ҚИWИ терминалларида „Шахсий ҳисоб“ хизмати ишга туширилди, кейинчалик у „ҚИWИ Wаллет“ деб номланди.
- 2008-йилда ҚИWИ бренди ва кечаю кундуз Ягона фойдаланувчиларни қўллаб-қувватлаш хизмати ишга туширилди[4].
- 2010-йилда „1-й Процессинговий“ банки ҚИWИ Гроупга қўшилди, 2011-йилда ҚИWИ Банк ЙАЖ номини олди[5].
- 2012-йил ноябр ойида Виса ва ҚИWИ глобал ҳамкорлик шартномасини имзоладилар, унга кўра ҚИWИ Wаллет Виса компаниясининг қўшма бренди ҚИWИ Wаллет маҳсулотига айлантирилди[6].
- 2013-йилда ҚИWИ ИПО билан оммага чиқди. Жойлаштириш Американинг НАСДАҚ фонд биржасида бўлиб ўтди, аксиялар ҳар бир аксия учун 17 доллардан сотилди[7].
- 2015-йил июл ойида ҚИWИ Гроуп Cонтаcт Паймент Сйстем компаниясининг 100 % аксиядорига айланди.
- 2016-йил апрел ойида блокчейн технологияси ҚИWИ процессингига киритилди[8].
- 2016-йил ноябр ойида ҚИWИ Россияда биринчи бўлиб „Совест“ тўлов картасини ишга туширди[9]. „Совест“ бизнес модели мижозларни жалб қилиш учун чакана сотувчилардан комиссия олишга асосланган. 2020-йилда ҚИWИ лойиҳани Совкомбанкга 6,5 миллиард рублга сотди[10].
- ҚИWИ тўлов хизмати асосчиси Андрей Романенко компания бошқарувини тарк этди ва ўз улушини сотди. Тадбиркор бошқа бизнес лойиҳаларига эътибор қаратишни режалаштирмоқда[11].
- 2017-йил октябр ойида ҚИWИ „Откритиэ“ Банкдан Роcкетбанк (300 000 мижоз, битим 700 миллион рубл) ва Точка банк хизматлари бренди ва дастурий таъминотига бўлган ҳуқуқларни сотиб олди. 2019-йилда Роcкетбанк 2,3 миллиард рубл миқдорида соф йўқотиш ҳақида хабар берди, 2020-йилда у йил охиригача ёпилиши эълон қилинди[12][13].
- 2018-йил июн ойида „Откритиэ“ Банк, ҚИWИ Гроуп ва Точка ҳамкорлик шартномаси имзолангани ва Россияда тадбиркорлар учун молиявий хизматлар бозорини ривожлантиришнинг янги босқичини бошлайдиган „Точка“ ОАЖ қўшма корхонаси ташкил этилишини эълон қилди. 2021-йилда ҚИWИ қўшма корхонадаги ўз улушини „Откритиэ“ банкига сотди, битим 4,95 миллиард рублни ташкил этди[14].
- 2019-йил апрел ойида ҚИWИ Россияда ўз-ўзини иш билан таъминловчилар учун биринчи универсал платформани ишга туширишни режалаштираётгани маълум бўлди, унинг ёрдамида Федерал Солиқ Хизматида мустақил рўйхатдан ўтиш мумкин бўлади[15].
- 2020-йил 7-декабрда Россия Федерацияси Марказий банки[16] ҚИWИ’га хорижий хизматлар ва аноним карталарга пул ўтказмаларини амалга оширишни тақиқлади ва 11 миллион рубл миқдорида жаримага тортилди, бу эса биржадаги аксияларнинг 20 фоизга тушишига олиб келди. 2021-йил март ойида айрим чекловлар бекор қилинди [17], июн ойида ҚИWИ хорижий компаниялар билан ишлашни тўлиқ тиклади[18].
- 2021-йил 30-март куни ҚИWИ Гроуп раҳбариятини ўзгартириши маълум бўлди. ҚИWИ директорлар кенгаши Андрей Протопоповни Борис Кимнинг ўрнига гуруҳнинг бош директори лавозимига тайинлашни тавсия қилди. Бунгача Андрей гуруҳнинг тўловлар сегменти бош директори лавозимида ишлаган[19].
- 2021-йил август ойида Президент қарори билан тариф ўтказмаларини қайта ишлаш бўйича эксклюзив марказ сифатида Қиwи эмас, балки Мобиле Cард нобанк кредит ташкилоти танланди. Мобил картанинг миноритар акциядорлари орасида Лига Ставок букмекерлик консернининг ҳаммуаллифининг рафиқаси Олга Журавская (16,5 %) ва Игор Авдеэв (11,25 %) бор. Ягона Россия қимор регулятори 2020-йил декабр ойида яратилган. Тариф бўйича ўтказмаларни қайта ишлашни марказлаштириш жараёни 2021-йил 1-октабргача якунланиши керак. Ушбу процедура ва натижада Қиwи компаниясининг даромаднинг пасайиши прогнози натижасида охирги аксиялар деярли 8 фоизга арзонлашди.[20]
- 2021-йил сентабр ойи охирида Қиwи бош директори Андрей Протопопов компания икки оператор — Қиwи Банк ва Мобил картанинг бирлашиши натижасида яратилган янги Ягона тариф ўтказмаси ҳисоби маркази орқали букмекерлар билан ишлашни давом эттиришини айтди[21].
Бизнес хизматлари
ҚИWИ нинг асосий фаолияти бизнес учун тўлов ечимларини ишлаб чиқиш ҳисобланади. 2021-йилда бизнес маҳсулотлари алоҳида линияга бирлаштирилди — ҚИWИ Бусинесс[22]. У ишлаётган асосий тармоқлар: такси бозори, туризм, электрон тижорат, банклар, МФИ, рақамли кўнгилочар, уй-жой коммунал хизматлари ва бошқалар[23].
Ҳамкорлар учун молиявий ечимлар орасида:
- б2б мижозлари учун Интернет-эквайринг хизматлари ва Интернет-банкинг.
- Очиқ АПИ асосидаги тўлов хизматлари, бу оммавий тўловларни, шу жумладан якка тартибдаги тадбиркорлар учун ҳам тўловларни ўрнатиш имконини беради.
- Мижозлар ва ҳамкорларга оммавий тўловларни ўрнатиш имкониятига эга жисмоний ва виртуал карталарни чиқариш.
- Баъзи махсус ечимлар: такси компаниялари учун „Таксиагрегатор“ хизмати; ҳисоб-китобларни нақд пулсиз шаклга ўтказиш имкониятини яратган чиқиндиларни йиғувчилар учун хизмат [24] .
Тўлов хизмати
ҚИWИ тўлов тармоғида 20 миллиондан ортиқ ҳамён ва виртуал карталар, шунингдек, деярли 150 000 терминал ва тўловларни қабул қилиш пунктлари мавжуд.
Бутун Россия бўйлаб исталган ҚИWИ терминали орқали тизим имкониятларидан фойдаланиш мумкин. ҚИWИ фойдаланувчилари тўловлар ва пул ўтказмаларини амалга оширишлари, жарималар тўлашлари, телефон хизматлари ва интернет провайдерлари билан ишлашлари мумкин. ВИСА тизимининг виртуал ва пластик дебет тўлов карталарини чиқариш мумкин, улар орқали ҳам ВИСА карталарини қабул қиладиган ҳар қандай дўконларда ҳам, Интернетда ҳам товарлар ва хизматлар учун тўлаш мумкин[25].
Россиядан ташқари, ҚИWИ тўлов хизмати яна олтита давлат бозорларида ишлайди. Украина фуқаролари ҳамён очишлари, уни маблағлар билан тўлдиришлари мумкин, аммо, келажакда улар аслида ўз маблағларидан фойдалана олмайдилар, чунки улар текширувдан ўта олмайди ва ҳамён ёпиқ бўлса ҳам картага пул маблағларини қайтариб олмайди.
Бугунги кунда ҚИWИ тўлов хизматидан фойдаланиб, турли хил тўловларни амалга ошириш мумкин:
- уяли алоқа операторлари;
- Интернет-провайдерлар, ИП-телефония хизматлари операторлари, тижорат телевидениеси;
- электрон тўлов тизимлари;
- МЛМ компаниялари;
- онлайн-ўйинлар;
- контент провайдерлари ва агрегаторлар;
- уй-жой коммунал хизматлари ва стационар алоқа хизматларини кўрсатувчи компаниялар;
- онлайн дўконлар ва бошқалар.
2009-йилда қабул қилинган „Тўлов агентлари томонидан жисмоний шахслардан тўловларни қабул қилиш фаолияти тўғрисида“ги қонун[26] операторлар доирасини сезиларли даражада кенгайтириш, истеъмол кредитларини тўлаш, тўловларни амалга ошириш каби фундаментал бозорларга йўл очиш имконини берди. авиа ва темир йўл чипталари, уй-жой коммунал хизматлари ва Интернетга кириш, бу уяли бўлмаган тўловлар улушининг ошишига ёрдам берди. Шунингдек, у сайёҳлик операторлари хизматлари учун ҳақ тўлаш, хайрия жамғармаларига хайрия қилиш, CОНТАCТ пул ўтказмаларини амалга ошириш ва виртуал Виса карталарини харид қилиш имкониятига эга бўлди.
ҚИWИ — бу „Букмекерлар ассоциацияси“ ўзини ўзи тартибга солувчи ташкилот билан ҳамкорликда ишлайдиган Киwи Банк Интерактив тарифларни ўтказиш бўйича бухгалтерия маркази тариф оператори.[27] .
Аксиядорлар
ҚИWИ нинг энг йирик акциядорлари[28]:
- „Откритиэ“ банки — 11,3 % (Б тоифали аксиялар)
- Сергей Солонин — 66,4 % (А тоифали аксиялар)
- Мелқарт Ассет Манагемент (Буюк Британия), ЛТД — 1,7 % (Б синфидаги аксиялар)
- Платинум Ассет Манагемент — 2,4 % (Б синфидаги аксиялар)
- Борис Ким — 0,02 % (А тоифасидаги аксиялар)
2013-йил 3-май куни ҚИWИ плc НАСДАҚ биржасида ўзининг дастлабки оммавий таклифини амалга оширди. Йирик аксиядорлар томонидан акцияларни сотиш натижасида уларнинг аксиялари пасайди: Маил.ру Гроуп 15,5 фоизга, Мицуи & Cо 11,3 фоизга, Қиwи раиси Андрей Романенко ва унинг отаси Николай Романенко 7,3 фоизга. Ўз улушини ва бошқа бир қатор менежерларни сотиш орқали камайтирди. Энг йирик аксиядор Қиwи бош директори Сергей Солонин (аксияларнинг 25,4 %), у ИПОда иштирок этмади[29].
2013-йил 8-октабрда компаниянинг Америка депозитарий акциялари (АДС) Москва биржасида Инновациялар ва инвестиция бозори секторида савдони бошлади[30].
Қозоннинг собиқ шаҳар менежери Марат Загидуллов 2013-йилда Қиwи Индианинг 25 % аксияларига эгалик қилган[31].
Манбалар
- ↑ „Киви Банк: рейтинг, справка, адреса головного офиса и официального сайта, телефоны, горячая линия“ (ру). Банки.ру. 2021-йил 29-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-июл.
- ↑ „Ставка надежды“ (ру). Коммерсантъ (2021-йил 30-июн).
- ↑ „История“. 2014-йил 17-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-июл.
- ↑ „м3м.ру — Компания ОСМП виводит на ринок новий розничний бренд — ҚИWИ“. 2014-йил 17-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-июл.
- ↑ „1-й Процессинговый Банк переименован в Киви Банк“ (ру). Банки.ру.
- ↑ „ҚИWИ и Виса заключили стратегическое партнёрство, Газета.ру.“.
- ↑ „ҲеадҲунтер и еще 5 российских компаний, которые провели ИПО за границей“ (ру). РБК Инвестиции.
- ↑ „ҚИWИ внедрила технологию блочных цепей“.
- ↑ „ҚИWИ выпустила кредитную карту «Совесть»“ (ру). РБК.
- ↑ „ҚИWИ продала карту рассрочки «Совесть»“ (ру). РБК.
- ↑ „Основатель ҚИWИ продал акции и покинул компанию“. РБК. 2017-йил 6-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 10-июн.
- ↑ „ҚИWИ выкупила права на Рокетбанк и «Точку»“ (ру). Медуза. 2017-йил 5-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 5-октябр.
- ↑ „«Не выгорели. Уперлись в потолок». Сооснователь «Рокетбанка» Алексей Колесников о его взлете и падении“. Тҳе Белл (2021-йил 23-апрел). 2021-йил 3-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 3-декабр.
- ↑ „Группа Қиwи продаст 40% в "Точке" банку "Открытие"“. ТАСС.
- ↑ „Компания ҚИWИ запускает свою платформу для самозанятых в РФ“.
- ↑ „ЦБ запретил ҚИWИ переводить деньги иностранным магазинам“ (ру). РБК.
- ↑ „ҚИWИ заявила о снятии части ограничений ЦБ по переводам за рубеж“ (ру). РБК.
- ↑ Наталья Ильина. „Безграничные траты: «ЮМоней» возобновила работу с зарубежными компаниями“ (ру). Известия (2021-йил 13-июл).
- ↑ „Группа Қиwи анонсировала смену руководства“ (ру). Коммерсантъ (2021-йил 30-март).
- ↑ „Акции Қиwи потеряли почти 8% на новости о выборе другого оператора ставок букмекеров“. Форбес (Россия) (2021-йил 25-август).
- ↑ „Қиwи продолжит работать с букмекерами через ЕЦУП“. www.траид24.cом (2021-йил 27-сентябр). 2021-йил 29-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-июл.
- ↑ „ҚИWИ запускает бренд ҚИWИ Бусинесс для Б2Б-аудитории“ (ру). неw-ретаил.ру.
- ↑ Евгения Хрисанфова. „От терминалов к таксистам и электронной коммерции: опыт ҚИWИ в региональном Б2Б-бизнесе“ (ру). Русбасе.
- ↑ „Платежи специального назначения | Инструменти на РБК+“ (ру). РБК+. 2021-йил 20-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 30-июл.
- ↑ „424(Б)(4)“.
- ↑ „Федеральный закон Российской Федерации от 3 июня 2009 года номер 103-ФЗ «О деятельности по приёму платежей физических лиц, осуществляемой платёжными агентами»“.
- ↑ Дмитрий Богданов. „Букмекерский ЦУПИС: что это и зачем он нужен в ставках на спорт“ (ру). www.чампионат.cом. 2021-йил 30-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 30-июл.
- ↑ „структура и состав акционеров КИВИ (ҚИWИ)“. смарт-лаб.ру.
- ↑ „Қиwи провела биржевой платёж“.
- ↑ „Қиwи“. 2014-йил 16-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-июл.
- ↑ „Қиwи попала под "Смерч" — Газета Коммерсантъ № 95 (5127) от 05.06.2013“. арчиве.ис (2018-йил 13-феврал). Қаралди: 2018-йил 13-феврал.