Qoçəhmədli masjidi (ozarbayjoncha: Qoçəhmədli məscidi) – sobiq shia islom masjidi, tarixiy meʼmoriy yodgorlik, hozirda vayrona holatda, Ozarbayjonning Fuzuliy tumani Qoçəhmədli qishlogʻida joylashgan.

Masjid
Qoçəhmədli masjidi
ozarbayjoncha: Qoçəhmədli məscidi
Mamlakat  Ozarbayjon
Joylashuvi Qoçəhmədli qishlogʻi, Fuzuliy tumani
Koordinatalar 39°32′18.2″N 47°7′26.4″E / 39.538389°N 47.124000°E / 39.538389; 47.124000
Meʼmoriy uslub Islom arxitekturasi
Meʼmor Kerbalayi Sefixon Karabogi
Binokorlik 1905—1906
Qurilish materiali tosh

Tarixi

Fuzuliy tumanidagi Qoçəhmədli qishlogʻida joylashgan Qoçəhmədli masjidi 1905–1906-yillarda[1] Kerbalayi Sefixon Karabogi tomonidan qurdirilgan[2]. Bino tepalik bagʻrida joylashgan. Kirish darvozasi ustidagi bitik masjid aynan shu yillarda bunyod etilganini koʻrsatadi. Oʻlchamlarda ozgina farqlar boʻlsa-da, uning meʼmoriy uslubi, bezagi va qurilish rejasi Hoji Alakbar masjidiga oʻxshaydi.

Sobiq masjid ikki qavatdan iborat boʻlib, ikkinchi qavati ayollar uchun moʻljallangan edi[2].

Sovet bosqini

Sovet bosqinidan soʻng, 1928-yilda rasmiy ravishda dinga qarshi kurash boshlandi. Oʻsha yil dekabr oyida Ozarbayjon Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi koʻplab masjidlar, cherkovlar va sinagogalarni maʼrifiy maqsadlarda taʼlim klublari ixtiyoriga oʻtkazdi. Agar 1917-yilda Ozarbayjonda qariyb 3000 ta masjid mavjud boʻlgan boʻlsa, 1927-yilga kelib ularning soni 1700 ta, 1933-yilga kelib esa 17 tani tashkil qilgan[3]. Shundan soʻng masjidlar yopilgan va ulardan foydalanilmagan

Mustaqillikdan soʻng

Qoçəhmədli qishlogʻi 1993-yilda Arman qurolli kuchlari tomonidan bosib olindi[4].

Ozarbayjon mustaqilligini tiklagach, sobiq masjid 2001-yil 2-avgustdagi Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 132-sonli qarori bilan mahalliy ahamiyatga ega koʻchmas tarixiy va madaniy yodgorliklar roʻyxatiga kiritildi[5].

Qishloq 2020-yil 17-oktyabr kuni Ozarbayjon armiyasi tomonidan ozod qilindi[6]. Okupatsiya davrida masjid qisman vayron qilingan va armanlar tomonidan molxona sifatida foydalanilgan[7].

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ „Mosque in the Gochahmadli village (Gochahmadli Mosque) of Fuzuli“ (en). Religions in Today's Azerbaijan. 2023-yil 22-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 22-noyabr.
  2. ↑ 2,0 2,1 Garabaghli, Rizvan (2019). "Monuments of Architecture in Fizuli (Mosques)". Problems of Arts and Culture: International Scientific Journal 67 (1): 68–69. 
  3. ↑ Yunusov, Arif. Ислам в Азербайджане. Bakı: Zaman, 2004 — 78-bet. ISBN 9952-8052-0-9. Qaraldi: 2022-yil 30-dekabr (2023-yil 5-iyulda asl nusxadan arxivlangan). 
  4. ↑ „Füzuli rayonunun Qoçəhmədli kəndi“ (az). Azərtac (2022-yil 5-sentyabr). Qaraldi: 2023-yil 22-noyabr.
  5. ↑ „Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 2 avqust Tarixli 132 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir“ (az). mct.gov.az (2001-yil 2-avgust). 2021-yil 7-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 2-noyabr.
  6. ↑ „Bu gün Füzuli şəhərinin işğaldan azad olunmasından 1 il ötür“ (az). Report İnformasiya Agentliyi (2021-yil 14-oktyabr). 2023-yil 22-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 22-noyabr.
  7. ↑ „Армянские вандалы разрушили мечеть XVIII века в Физулинском районе и превратили ее в хлев – ФОТО“ (ru). 1news.az. 2021-yil 30-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 23-yanvar.

Havolalar