Файл:Рдрдрдрдр.жпг
О'рта асрлар минатураси

Поэна cуллеи ( лат. — "қопда ижро этиш") — Рим жиноят ҳуқуқига маълум бўлган ўлим жазосининги тури. Қатл пайтида қурбон турли ҳайвонлар (илон, маймун, ит ёки хўроз) солинган қопга (халтага) солинган ва сувга ташланган.

Рим давлатида

Бу қатл қилинган шахсни тирик илон, маймун, хўроз ва ит билан бирга чарм халтага тикиб, сўнгра халтани ҳовузга чўктиришдан иборат эди. У қариндошларни, айниқса отани (патриcидиум) ўлдириш учун ишлатилган [1]. У муқаддас ва рамзий хусусиятга эга эди, чунки поэна cуллеи га дучор бўлган жиноятчи тегишли ҳайвонларга ўхшатилган.

Цицероннинг сўзларига кўра, куфр келтирганлар ҳам худди шундай жазога тортилган . Рим империяси томонидан насронийликнинг қабул қилиниши билан бу қатл Буюк Константин қонунлари билан тасдиқланган бўлиб, у бу қатлни болалар қотилларига нисбатан қўллашни кўпайтирган .

Поэна cуллеи Византияда сақланиб қолган, хусусан, Юстиниан кодексида кўрсатилган . Шу билан бирга, ушбу қатлни бажаришнинг баъзи процессуал хусусиятлари Дигестларда кўрсатилган: қатл қилинган шахс аввал таёқ билан калтакланган ва у денгиз яқинида бўлган тақдирдагина ҳайвонлар солинган қопда денгизга ташлашган; денгиз яқин бўлмаса, жиноятчини ёввойи ҳайвонлар парчалаб ташлашга берилган .

Ўрта асрларда

Ўрта асрларда Рим ҳуқуқининг қабул қилиниши таъсири остида бир қатор Европа мамлакатларида қатл ўзгартирилган шаклда қабул қилинган. Франсиянинг Ливрес де Жостиcе эт де Плет (1260) одатий ҳуқуқ кодексида, Юстинианнинг Дигестига асосланган ҳолда, хўроз, ит ва илон билан қопда қатл ҳақида сўз юритилган.

Бироз вақт ўтгач, Германияда поэна cуллеи асосидаги қатл пайдо бўлди, у ерда ўғрини дорга тескари осиб қўйиш, шунингдек, қатл қилинганларнинг ўнг ва чап томонига бир ёки иккита ит билан бирга осилган.

Ўрта аср глоссаторлари Рим ҳуқуқининг тегишли қоидаларини шарҳлаб, поэна cуллеи рамзийлигини шундай изоҳладилар:

  • Ит дегани, жиноятчи ота-онасига ҳурмат билан муносабатда бўлмаганлигини англатади, чунки ит ҳаётининг дастлабки тўққиз кунида кўр бўлади;
  • Хўроз жиноятнинг ўзини англатади;
  • Илон қатл қилинганларнинг ота-онасининг қайғусини англатади;
  • Маймун жиноятчининг ўзини рамзий қилади (ташқи одамга ўхшашлик, лекин содир этилган жиноятнинг оғирлиги туфайли одам деб номланиш ҳуқуқининг йўқлиги).

Ит аниқ „яҳудийларнинг қатл этилиши“ контекстида қўшимча рамзий маънога эга бўлди, чунки яҳудий ва насроний анъаналарида ит ҳасад гуноҳини ифодаловчи нопок ҳайвон ҳисобланган [2] . Бундан ташқари, ит, эшак, мушук ва чўчқа билан бир қаторда, ўрта аср илоҳиётчилари томонидан "шайтоннинг ҳайвонлари " деб номланган, яъни ердаги дунёда шайтоннинг ёрдамчилари бўлган тирик мавжудотлар рўйхатига киритилган.

Яна қаранг

  • Энг зўр лаънатлар

Эслатмалар

Манбалар