Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Qora tuproqlar

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Қора тупроқлар - тупроқ типи. Асосан, лёссимон қумоқларда даштларнинг қуруқ мўътадил совуқ иқлимида ва даврий равишда ювиладиган ёки ювилмайдиган сув режимида, кўп йиллик ўт ўсимликлар остида шаклланган, гумусга бой. 1896-йилда рус тупроқшунос олими В.В. Докучаев тупроқ типи сифатида таърифлаб берган. Карбонатли она жинси, асосан, лёсс ва лёссимон қумоқлар, учламчи давр неоген ётқизиқлари, гилли жинслар, шўрланган жинслар, эллювиал жинслардан иборат. Қора тупроқлар органик моддалар, жумладан, чиринди (гумус) нинг кўплиги, донадор структураси, юқори унумдорлиги билан тавсифланади.

Ўсимликлари ўтмишда ўрмондашт зонасининг табиий ўсимликлари, ўрмонлар дашт ўтлоқлари билан алмашиб турган. Ҳозирги вақтда Қора тупроқлар майдонларининг асосий қисми ҳайдалиб, ўзлаштирилган. Даштлардаги табиий ўсимликлар ҳар йили кўплаб органик масса қолдиради (100—200 с/га), унинг 40—60% ўсимликларнинг илдизидан иборат; гумусли қатлам юпқа (25 см дан кам) — 120 см дан ортиқ, нор-донлиги — рН 5,6—8,0, нам сиғими 38—43%. Қора тупроқлар подзоллашган, ишқор-сизланган, типик, оддий, жан. каби 5 та типчага бўлинади.

Ер шарида Қора тупроқлар майдони 240 млн. га. Асосан, Евросиё, Шимолий ва Жанубий Американи эгаллаган Қора тупроқлар зонаси Евросиёда, Европанинг ғарби ва жануби-шарқи, Монголия ва Хитойгача давом этади. Шимолий Америкада Қора тупроқлар АҚСҲ нинг баъзи ғарбий штатлари ва Канаданинг жан. провинсияларини эгаллаган; Жанубий Америкада Жанубий Аргентина ва Чилининг жан. тоғ этаги раёнларида жойлашган. Молдавия, Украина, Россиянинг марказий вилоятлари, Шимолий Кавказ, Волгабўйи, Ғарбий Сибирда тарқалган. Қора тупроқларда кузги ва баҳорги буғдой, қанд лавлаги, кунгабоқар, наша, зиғир, боғдорчилик, сабзавотчилик ва токчилик, чорвачилик ривожланган. Қора тупроқлар унумдорлигини оширишда нам тўплаш ва ундан унумли фойдаланиш асосий аҳамиятга эга. Қора тупроқлар сув режимини яхшилаш учун суғориш ўтказилади, иҳота дарахтлари экилади ва бошқа

Ходимат Махсудов.