Ziyosfera

Qosim Bobo

Qosim Bobo, shuningdek Qazim Bobo, (albancha: Qazim Bobo, Kasëm Bobo; turkcha: Kasım Baba, yunoncha: Κασίμ Μπαμπά) oʻn beshinchi asr Bektoshiy diniy arbobi va missioner boʻlgan[1]. Albaniyada u musulmon avliyo sifatida eʼzozlanadi[2].

Qosim Bobo
Unvoni Bobo
Shaxsiy maʼlumotlar
Tavalludi Oʻn beshinchi asr
Kesriye (hozirgi Kastoriya, Gretsiya); yoki Kuç yoki Kapshticë, Albaniya
Dini Islom

Hayoti

Qosim Bobo Usmonli sultoni Mehmed II (1451–1481) hukmronligi davrida yashagan. Bolqonga kelib, u yerda Kastoriya mintaqasida yashagan[3][4][5]. Bektoshiy nuqtai nazaridan yozilgan, yigirmanchi asr boshlariga oid tarixiy asarda Qosim Boboning Bolqonga kelgan sanasi 1378-yil deb koʻrsatiladi[1]. U hayotligida moʻjiza koʻrsatuvchi sifatida shuhrat qozongan[4][6]. Qosim Bobo Kastoriyada, tepadan pastdagi ibodat qilayotgan sherkovdagilar tomonga katta tosh uloqtirish kabi gʻayrioddiy usullar orqali koʻplab nasroniylarni islomga kiritgan[4][6]. Qosim Bobo bilan bogʻliq afsonalarga koʻra, u Kuçga tashrif buyurib, sarv daraxtlari yonidagi joyda darvishlarga taom bergan va keyin Kastoriyaga qaytgan, shuningdek, oʻz qoʻlini Elbasan shahrida qoldirganligi aytiladi[7].

Merosi

Qosim Boboga bagʻishlangan turbe (maqbara) va Bektoshiy tekke Kastoriyada joylashgan[8]. Usmonli daftari tekkega oid maʼlumotni (oʻn oltinchi asr oxiri) qayd etgan[8]. Usmonli sayyohi Avliyo Chalabiy 1661-yilda Kastoriyaga tashrif buyurib, „bir necha butalar“ orasida, Kastoriya koʻli boʻyida joylashgan turbe va tekkeni koʻrgan[9][8]. Keyinchalik, yigirmanchi asr boshlarida olim Frederick William Hasluck Kastoriyaga tashrif buyurib, tekkeni „kichik, ahamiyatsiz“ ekanligini aytgan. 1915-yilda u yerda bitta bosh ruhoniy (abbot) bor edi, 1921-yilga kelib esa u ham ketgan edi[8]. Qosim Boboning turbesi Kastoriya ustidagi tepalikda joylashgan boʻlib, keyinchalik vayron qilingan[10]. Kastoriyadagi Bektoshi tekke ham vayron qilingan[10].

Albaniyada qurilgan eng dastlabki (Bektoshiy) tekkelardan biri – Kuçdagi, Devolldagi Bobo Kasëm tekkesi – uning nomi bilan bogʻlanib, uning haqiqiy qabri aynan shu qishloqda joylashgan, deb hisoblaniladi[4][11]. Kuç tekkesi Usmonlilar tomonidan vayron qilingan (1826), qayta tiklangan (1878), kengaytirilgan (1906–1907), Albaniya kommunistik davridagi dinlarga qarshi kampaniya chogʻida qishloq aholisi tomonidan yana vayron qilingan (1967) va kommunizm qulaganidan soʻng 1990-yillarda qayta qurilgan[12]. Yaqin atrofdagi Kapshticë, Devollda Qazim Bobo maqbarasi ziyoratgoh boʻlib, u yerga borish, ayniqsa, dushanba va juma kunlari alohida ahamiyatga ega edi[4][13].

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 Elsie 2019, ss. 297, 325.
  2. ↑ Elsie, Robert (2000). "The Christian Saints of Albania". Balkanistica 13 (36): 53. http://home.olemiss.edu/~mldyer/balk/article2.html.  „Among the main Muslim saints of Albania are:… Qazim Baba from the northern Greek town of Kastoria“
  3. ↑ Norris 1993, s. 128.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Elsie, Robert. A Dictionary of Albanian Religion, Mythology and Folk Culture. NYU Press, 2001 — 213-bet. ISBN 9781850655701. 
  5. ↑ Elsie 2019, s. 94, 262-263, 297.
  6. ↑ 6,0 6,1 Elsie 2019, ss. 262–263, 297.
  7. ↑ Elsie 2019, s. 297.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 Elsie 2019, ss. 262–263.
  9. ↑ Norris, Harry Thirlwall. Islam in the Balkans: Religion and Society Between Europe and the Arab World. University of South Carolina Press, 1993 — 132-bet. ISBN 9780872499775. 
  10. ↑ 10,0 10,1 Stavridopoulos, Ioannis (2015). Μνημεία του άλλου: η διαχείριση της οθωμανικής πολιτιστική κληρονομιάς της Μακεδονίας από το 1912 έως σήμερα [Monuments of the other: The management of the Ottoman cultural heritage of Macedonia from 1912 until present] (Ph.D.). University of Ioannina. 264-bet. Qaraldi: 9 March 2024.
  11. ↑ Elsie 2019, ss. 210, 297.
  12. ↑ Elsie 2019, s. 210, 298.
  13. ↑ Elsie, Robert. The Albanian Bektashi: History and Culture of a Dervish Order in the Balkans. Bloomsbury Publishing, 2019 — 298-bet. ISBN 9781788315708.  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Qosim_Bobo" dan olindi