Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi: Versiyalar orasidagi farq

	1936–1991
Maqom	Sovet Ittifoqi respublikasi (1936–91)
Hukumat boshchisi
• 1936–1937 (ilk)	Uraz Isayev
• 1989–1991 (songgi)	Uzakbay Karamanov
Tarixiy era	XX asr
Avvalgi davlat	Keyingi davlat
	Qozogʻiston ASSR
Qozogʻiston

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi, Qozogʻiston SSR (qozoqcha: Қазақ Советтік Социалистік Республикасы; ruscha: Казахская Советская Социалистическая Республика) — Sovet Ittifoqi tarkibiga kirgan respublikalarning biri. Ayrim manbalarda Sovet Qozogʻistoni deb yuritiladi.

1920-yilning 26-avgustida Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi tarkibida Qirgʻiziston Avtonom Sotsialistik Sovet Respublikasi (ruscha: Киргизская Автономная Социалистическая Советская Республика) tuzilgan. Respublika 1925-yilning 19-aprelida Qozogʻiston Avtonom Sotsialistik Sovet Respublikasi (ruscha: Казахская Автономная Социалистическая Советская Республика) deb qayta nomlangan. 1936-yilning 5-dekabrida Qozogʻiston SSR deb yana qayta nomlangan va toʻliq ittifoqdosh respublikaga aylangan.

Qozogʻiston SSR poytaxti Olmaota shahri boʻlgan. Respublika 222 rayonga boʻlingan, 83 shahar, 206 shahar tipidagi posyolkasi boʻlgan.^[1]

Qozogʻiston SSR 1991-yilning 10-dekabrida Qozogʻiston Respublikasi deb qayta nomlandi. 16-dekabr kuni esa respublika Sovet Ittifoqidan oʻz mustaqilligini eʼlon qilgan soʻnggi ittifoqdosh respublika boʻldi. Qozogʻiston mustaqilligi 1991-yilning 26-dekabrida Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan keyin tan olindi

Tarixi

Qozogʻistonda sinfiy jamiyat miloddan avvalgi II—I asrlarda shakllangan. VI asr oʻrtasi — VIII asrda Turk xoqonligi, qarluqlar davlati, IX—XII asrlarda oʻgʻuzlar, Qoraxoniylar davlati boʻlgan. XI asr — XIII asr boshida saljuqiylar, kidonlar, moʻgʻullar hujum qilgan. XV asr oxirida Qozoq xonligi tuzilib, oʻz navbatida juzlarga boʻlingan. XVI asr boshiga kelib qozoq elati shakllangan.

XIX asrning 60-yillarida Ulugʻ juzning Rossiyaga qoʻshilishi bilan butun qozoq yerlari (Semipalatinsk, Aqmolinsk, Toʻrgʻay, Uralsk, Yettisuv va Sirdaryo oblastlarining bir qismi) Rossiya tarkibiga oʻtdi.

Qozogʻistonda XIX—XX asrlarda dastlabki sotsialist-demokratik toʻgaraklar tuzilgan. Qozogʻistonda Sovet hokimiyati 1917-yil noyabr — 1918-yil fevralda oʻrnatilgan. 1920-yilning 26-avgustida Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi tarkibida Qirgʻiziston Avtonom Sotsialistik Sovet Respublikasi (ruscha: Киргизская Автономная Социалистическая Советская Республика) tuzilgan. 1921-1922-yillarda yer-suv islohoti amalga oshirilgan.

Qirgʻiziston ASSR 1925-yilning 19-aprelida Qozogʻiston Avtonom Sotsialistik Sovet Respublikasi (ruscha: Казахская Автономная Социалистическая Советская Республика) deb qayta nomlangan. 1924–1925-yillarda Oʻrta Osiyoning milliy-davlat chegaralanishi natijasida barcha qozoq yerlari birlashgan.

1936-yilning 5-dekabrida Qozogʻiston SSR tuzilgan va toʻliq ittifoqdosh respublikaga aylangan. 1937-yil Qozogʻiston SSR Kommunistik partiyasi tashkil topgan.

Qozogʻiston SSR 1991-yilning 10-dekabrida Qozogʻiston Respublikasi deb qayta nomlandi. 16-dekabr kuni esa respublika Sovet Ittifoqidan oʻz mustaqilligini eʼlon qilgan soʻnggi ittifoqdosh respublika boʻldi. Qozogʻiston mustaqilligi 1991-yilning 26-dekabrida Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan keyin tan olindi.

Manbalar

↑ "Qozogʻiston SSR" (oʻzbekcha). Ensiklopedik lugʻat. 2. Toshkent: Oʻzbek sovet ensiklopediyasi. 1988. p. 491. 5-89890-018-7.

Havolalar

Qozogʻiston SSR Katta sovet ensiklopediyasida ^(rus.)

[1] "Qozogʻiston SSR" (oʻzbekcha). Ensiklopedik lugʻat. 2. Toshkent: Oʻzbek sovet ensiklopediyasi. 1988. p. 491. 5-89890-018-7.

[1]

-#YOʻNALTIRISH [[Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi]]
+{{Infobox former country
+|conventional_long_name= Qozogiston Sovet Sotsialistik Respublikasi
+|native_name= {{lang|ru|Қазақ Советтік Социалистік Республикасы}} <br /> {{lang|ru|Казахская Советская Социалистическая Республика}}
+|common_name= Qozogʻiston SSR
+|status = {{nowrap|[[Sovet Ittifoqi respublikalari|Sovet Ittifoqi respublikasi]] (1936–91)}}
+|life_span = 1936–1991
+|national_motto = Barliq elderdің proletarlari, bіrіgіңder! {{small|([[Qozoq tili|Qozoqcha]])}} <br /> [[Butun dunyo proletarlari, birlashingiz!|Barlıq elderdiñ proletarları, birigiñder!]] {{small|([[transliteratsiya]])}} <br /> {{small|„Butun dunyo proletarlari, birlashingiz!“}}
+|national_anthem = [[Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi gimni|Qazaq Sovettіk Sotsialistіk Respublikasіnің memlekettіk gimnі]] <br /> ''Qazaq Sovettik Socïalïstik Respwblïkasiniñ memlekettik gïmni'' <br /> {{small|„Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi gimni“}} <br /><br /><center>[[Fayl:Anthem of the Kazakh Soviet Socialist Republic.ogg]]</center>
+|image_flag = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic.svg
+|flag_type = Bayroq
+|image_coat = Emblem of Kazakh SSR.svg
+|symbol_type = Gerb
+|image_map = Soviet Union — Kazakh SSR.svg
+|image_map_caption = Qozogʻiston SSRning (qizil) [[Sovet Ittifoqi]]da joylashuvi
+|common_languages  = '''Rasmiy tillar:''' <br /> [[Qozoq tili|Qozoq]] {{·}} [[Rus tili|Rus]] <br /> '''Ozchiliklar tillari:''' <br /> [[Oʻzbek tili|Oʻzbek]]
+|capital = [[Olmaota]]
+| demonym = [[Qozoqlar|Qozoq]] <br /> [[Sovet xalqlari|Sovet]]
+|currency = Sovet rubli (SUR)
+|stat_year1 = 1990-yil
+|stat_pop1 = 16711900
+|stat_area1 = 2717300
+|calling_code = 7 31/32/330/33622
+|government_type = [[Stalinizm|Stalinist]] [[Bir partiyali tizim|bir partiyali]] [[Totalitarizm|totalitar]] [[diktatura]] (1936-1953)<br />[[Unitar davlat|Unitar]] [[Marksizm-Leninizm|Marksist-Leninist]] [[bir partiyali davlat|bir partiyali]] [[Sovet respublikasi|sovet]] [[sotsialistik davlatlar|sotsialistik respublika]] (1953-1991)
+|title_leader = Birinchi kotib
+|leader1 = Levon Mirzoyan
+|leader2 = [[Nursultan Nazarbayev]]
+|year_leader1 = 1936–1938 <small>(ilk)</small>
+|year_leader2 = 1989–1991 <small>(songgi)</small>
+|title_representative = Hukumat boshchisi
+|representative1 = [[Uraz Isayev]]
+|representative2 = Uzakbay Karamanov
+|year_representative1 = 1936–1937 <small>(ilk)</small>
+|year_representative2 = 1989–1991 <small>(songgi)</small>
+|era = [[XX asr]]
+|event_pre =
+|date_pre=
+|event_start = Sovet respublikasi eʼlon qilingan
+|date_start = 5-dekabr
+|year_start = 1936-yil
+|event1 = Jeltoʻqsan koʻtarilishi
+|date_event1 = 16-dekabr 1986-yil
+|event2 = Suverenitet eʼlon qilingan
+|date_event2 = 25-oktabr 1990-yil
+|event3 = Qozogʻiston Respublikasi deb qayta nomlangan
+|date_event3 = 10-dekabr 1991-yil
+|event4 = Mustaqillik eʼlon qilingan
+|date_event4 = 16-dekabr 1991-yil
+|event_end = Mustaqillik yakunlangan
+|date_end = 25-dekabr
+|year_end = 1991-yil
+|p1 = Qozogʻiston Avtonom Sotsialistik Sovet Respublikasi {{!}} Qozogʻiston ASSR
+|flag_p1 = Kazak 1920.jpg
+|s1 = Qozogʻiston
+|flag_s1 = Flag of Kazakhstan.svg
+}}
+'''Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi''', '''Qozogʻiston SSR''' ({{lang-kk|Қазақ Советтік Социалистік Республикасы}}; {{lang-ru|Казахская Советская Социалистическая Республика}}) — [[Sovet Ittifoqi]] tarkibiga kirgan respublikalarning biri. Ayrim manbalarda ''Sovet Qozogʻistoni'' deb yuritiladi.
+-yilning 26-avgustida [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi]] tarkibida [[Qirgʻiziston Avtonom Sotsialistik Sovet Respublikasi]] ({{lang-ru|Киргизская Автономная Социалистическая Советская Республика}}) tuzilgan. Respublika 1925-yilning 19-aprelida [[Qozogʻiston Avtonom Sotsialistik Sovet Respublikasi]] ({{lang-ru|Казахская Автономная Социалистическая Советская Республика}}) deb qayta nomlangan. 1936-yilning 5-dekabrida Qozogʻiston SSR deb yana qayta nomlangan va toʻliq ittifoqdosh respublikaga aylangan.
+Qozogʻiston SSR poytaxti [[Olmaota]] shahri boʻlgan. Respublika 222 rayonga boʻlingan, 83 shahar, 206 shahar tipidagi posyolkasi boʻlgan.<ref>{{ensiklopediya manbasi | year = 1988 | title = Qozogʻiston SSR | encyclopedia = Ensiklopedik lugʻat | publisher = [[Oʻzbek sovet ensiklopediyasi]] | location = Toshkent | language = oʻzbekcha | id = 5-89890-018-7 | page = 491 | volume = 2}}</ref>
+Qozogʻiston SSR 1991-yilning 10-dekabrida [[Qozogʻiston Respublikasi]] deb qayta nomlandi. 16-dekabr kuni esa respublika Sovet Ittifoqidan oʻz mustaqilligini eʼlon qilgan soʻnggi ittifoqdosh respublika boʻldi. Qozogʻiston mustaqilligi 1991-yilning 26-dekabrida Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan keyin tan olindi
+== Tarixi ==
+Qozogʻistonda sinfiy jamiyat miloddan avvalgi <nowiki>II—I</nowiki> asrlarda shakllangan. <nowiki>VI</nowiki> asr oʻrtasi — <nowiki>VIII</nowiki> asrda [[Turk xoqonligi]], [[qarluqlar]] davlati, <nowiki>IX—XII</nowiki> asrlarda [[oʻgʻuzlar]], [[Qoraxoniylar davlati]] boʻlgan. <nowiki>XI</nowiki> asr — <nowiki>XIII</nowiki> asr boshida [[saljuqiylar]], [[kidonlar]], [[moʻgʻullar]] hujum qilgan. <nowiki>XV</nowiki> asr oxirida [[Qozoq xonligi]] tuzilib, oʻz navbatida [[juz]]larga boʻlingan. <nowiki>XVI</nowiki> asr boshiga kelib [[qozoqlar|qozoq elati]] shakllangan.
+<nowiki>XIX</nowiki> asrning 60-yillarida Ulugʻ juzning [[Rossiya]]ga qoʻshilishi bilan butun qozoq yerlari (Semipalatinsk, Aqmolinsk, Toʻrgʻay, Uralsk, Yettisuv va Sirdaryo oblastlarining bir qismi) Rossiya tarkibiga oʻtdi.
+Qozogʻistonda <nowiki>XIX—XX</nowiki> asrlarda dastlabki [[sotsialist-demokratik]] toʻgaraklar tuzilgan. Qozogʻistonda Sovet hokimiyati 1917-yil noyabr — 1918-yil fevralda oʻrnatilgan. 1920-yilning 26-avgustida [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi]] tarkibida [[Qirgʻiziston Avtonom Sotsialistik Sovet Respublikasi]] ({{lang-ru|Киргизская Автономная Социалистическая Советская Республика}}) tuzilgan. 1921-1922-yillarda yer-suv islohoti amalga oshirilgan.
+[[Fayl:Карта КАССР.png|thumb|left|Qozogʻiston Avtonom Sotsialistik Sovet Respublikasi xaritasi]]
+Qirgʻiziston ASSR 1925-yilning 19-aprelida [[Qozogʻiston Avtonom Sotsialistik Sovet Respublikasi]] ({{lang-ru|Казахская Автономная Социалистическая Советская Республика}}) deb qayta nomlangan. 1924–1925-yillarda [[Oʻrta Osiyo]]ning milliy-davlat chegaralanishi natijasida barcha qozoq yerlari birlashgan.
+-yilning 5-dekabrida Qozogʻiston SSR tuzilgan va toʻliq ittifoqdosh respublikaga aylangan. 1937-yil Qozogʻiston SSR Kommunistik partiyasi tashkil topgan.
+Qozogʻiston SSR 1991-yilning 10-dekabrida [[Qozogʻiston Respublikasi]] deb qayta nomlandi. 16-dekabr kuni esa respublika Sovet Ittifoqidan oʻz mustaqilligini eʼlon qilgan soʻnggi ittifoqdosh respublika boʻldi. Qozogʻiston mustaqilligi 1991-yilning 26-dekabrida Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan keyin tan olindi.
+== Manbalar ==
+{{manbalar}}
+== Havolalar ==
+{{commonscat|Kazakh Soviet Socialist Republic|Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi}}
+* [https://rus-bse.slovaronline.com/31492-%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0 Qozogʻiston SSR Katta sovet ensiklopediyasida] {{ref-ru}}
+{{Sovet Ittifoqi Respublikalari}}
+[[Turkum:Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi]]
+[[Turkum:Sovet Ittifoqi respublikalari]]
+[[Turkum:Sobiq sotsialistik respublikalar]]

k m t Sovet Ittifoqi respublikalari (1922–1991)
Asosiy	Armaniston SSR Belorussiya SSR Estoniya SSR Gruziya SSR Latviya SSR Litva SSR Moldaviya SSR Ozarbayjon SSR Qozogʻiston SSR Qirgʻiziston SSR Rossiya SFSR Tojikiston SSR Turkmaniston SSR Ukraina SSR Oʻzbekiston SSR
Qisqa yashagan	Karel-Fin SSR (1940–1956) Zakavkazye SFSR (1922–1936)
Ittifoq aʼzosi boʻlmagan respublikalar	Abxaziya SSR (1921–1931) Buxoro XSSR (1920–1925) Xorazm XSSR (1920–1925) Naxichevan ASSR (1920–1923) Pridnestroviya Moldaviya SSR (1990–1991) Janubiy Osetiya SR (1990–1991)