Qrim platformasi

Қрим платформаси эмблемаси

Қрим платформаси — Украинанинг узоқ муддатга мўлжаллангам дипломатик ташаббуси — Қрим масаласини халқаро кун тартибига қайтариш ва Қрим устидан назоратни Украинага қайтаришга кўмаклашиш учун халқаро мувофиқлаштириш механизми. Тахмин қилинишича, Қрим платформаси доимий ишлайди, унинг офиси Киэвда ўз фаолиятини олиб боради. Украина Ташқи ишлар вазирининг биринчи ўринбосари Эмине Жапарованинг сўзларига кўра, „Қрим платформаси-бу Қримни деокупация қилиш учун миллий ва халқаро саъй-ҳаракатларни бирлаштирган рамкали сиёсий форматдир“.

Қрим платформасининг саммити

2021-йил 23 -августда Киэвда Қрим платформасининг таъсис саммити бўлиб ўтди. Саммит Платформанинг юқори сиёсий даражадаги биринчи тадбири бўлиб, ўз фаолиятини расман бошлади. Қрим платформасининг ўзига хослиги ушбу мувофиқлаштириш ва маслаҳат форматининг инновацион архитектурасида, яъни унинг учта йўналиши — ҳукуматлараро, парламентлараро ва экспертда.^{[манба керак]}

Қрим платформасининг таъсис саммитида 46 мамлакат ва халқаро ташкилотлар иштирок этди. Улар орасида:

• ¾ тҳе Европа қитъасининг мамлакатлари — Европа Иттифоқи ва НАТО ташкилот сифатида
• „Катта еттилик“ нинг 7/7 мамлакатлари (Г7)
• 27/27 Европа Иттифоқи давлатлари
• 30/30 НАТО
• Люблин учбурчаги (Украина, Полша, Литва) Ассоcиатед трио (Украина, Грузия, Молдова)
• барча давлатлар Украинанинг қўшнилари (Беларусия ва Россия Федерациясидан ташқари)
• 4/7 қитъа^{[манба керак]}

Саммит ярим орол Украина ҳукумати назорати остига қайтгунча давом этадиган Қрим платформасининг барча даражадаги (ҳукуматлараро, парламентлараро ва эксперт) фаолиятига расман асос солган.^{[манба керак]}

Саммит давомида қуйидаги мавзуларда 4 та панел мунозара ўтказилди:

1. Тан олмаслик сиёсати ва санкциялар
2. Хавфсизлик муаммолари
3. Вақтинчалик босиб олинган Қримда инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш
4. Қрим -татар халқининг ҳуқуқларини тиклаш ^{[манба керак]}

Ҳамма делегация раҳбарлари, даражасидан қатъи назар, ўз давлатларини расман Қрим платформасига қўшилиш ва Декларацияни қабул қилиш ҳуқуқига эга эдилар. Халқаро Қрим платформаси иштирокчиларининг қўшма декларацияси „Қрим-бу Украина“ формуласининг ўзгармаслигини тасдиқлади, Россия Федерациясининг Қрим ва унинг атрофидаги жиноятларини қоралади, Украина ярим оролини босиб олиш бўйича халқаро сиёсатнинг параметрларини белгилаб берди.^{[манба керак]}

Қрим платформаси декларацияси саммитдан кейин қўшилиш учун очиқ қолади, шунинг учун Платформа иштирокчилари сони ўсишда давом этади. ^{[манба керак]}

Украина барча мамлакатларни Қрим платформаси ишида иштирок этишга ва ташқи сиёсатининг устувор йўналишларига эътибор қаратишга таклиф қилади: инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, навигация эркинлиги, халқаро ҳуқуқ ва халқаро гуманитар ҳуқуқ, атроф -муҳитни муҳофаза қилиш, маданий, одамларнинг таълим, диний ҳуқуқлари.^{[манба керак]}

Қрим платформасининг фаолияти тугамайди, фақат саммитдан кейин бошланади. Бу параллел равишда бир неча даражаларда ўтказилади:

1. Ҳукуматлараро
2. Парламент
3. Мутахассис ^{[манба керак]}

Ушбу махсус тузилиш туфайли Қрим платформасидаги трекларнинг ҳар бири бир -бирини кучайтириши ва тўлдириши мумкин. Бу Украина тарихида дипломатларнинг саъй -ҳаракатларидан ташқари, парламент ва эксперт дипломатиясининг ўта муҳим компонентларини ўз ичига олган биринчи халқаро формат.^{[манба керак]}

Қрим платформаси саммити Украина ва жаҳон оммавий ахборот воситаларининг катта эътиборини тортди. Тадбирда 370 журналист аккредитациядан ўтган, улардан 170 таси хорижий. ^{[манба керак]}

Қрим платформаси ва экспертлар тармоғининг парламент ўлчами

Қрим платформасини қўллаб -қувватлаш гуруҳлари Украина Олий Радаси томонидан НАТО Парламент Ассамблеяси билан ҳамкорликда, Латвия ва Литва парламентларида тузилган. 2021-йил 6-августда Киэвда Қрим платформаси экспертлар тармоғининг таъсис форуми бўлиб ўтди. Унга 33 мамлакатдан 200 дан ортиқ украиналик ва хорижий мустақил экспертлар ва олимлар қўшилган.^{[манба керак]}

Экспертлар тармоғи Қрим ярим ороли ва Қора ва Азов денгизи минтақасидаги вазиятни доимий мониторингини ва батафсил таҳлилини таъминлайди, Қрим Платформаси фаолиятининг устувор йўналишлари бўйича асосли ғоялар ва таклифларни ишлаб чиқади ва миллий ва миллий масалалар бўйича профессионал тавсиялар беради. Қримни босиб олишнинг халқаро сиёсати.^{[манба керак]}

Противодействиэ Кримской платформе со сторони России

Россиянинг Қрим платформасига қаршилиги Россиянинг саммитни ўтказишга тўсқинлик қилишга уринишларига қарамай, халқаро ҳамжамият томонидан Украинани кенг қўллаб -қувватлашини намойиш этиш мумкин эди. Россия бу платформада иштирок этмасликни талаб қилиб, мамлакатларни шантаж ва таҳдид қилди. Россия ташаббусни обрўсизлантиришга уринишда давом этмоқда. Қрим платформасида иштирок этиш — бу кимдир билан ишғол қилинган Қрим масаласида маълум бир давлатни — Россия, тажовуз ёки Украина ва халқаро ҳуқуқни кўрсатадиган синов.^{[манба керак]}