Qudsia Begum
Қудсия Бегум, туғилган пайти Удҳам Бай (1768-йил[1]) — Бобурийлар императори Муҳаммадшоҳнинг хотини ва император Аҳмадшоҳ Баҳодурнинг онаси. У маъмур бўлган ва 1748-йилдан 1754-йилгача Ҳиндистоннинг амалда регенти бўлиб хизмат қилган.[2][3] йиллари
Асли ҳинду бўлган Удҳам Бай илгари оммавий рақсга тушувчи қиз бўлган.[4] Унинг Ман Хон исмли акаси бор эди.[5] У Муҳаммадшоҳнинг эътиборига Амирхон Умдат-ул-Мулкнинг қизи Хадичахон томонидан тақдим этилган.[6] Император ундан шунчалик ҳайратда қолдики, уни маликалил қадр-қимматига кўтарди.[7] У ўз мавқеини кўтариб юра оладиган нафис аёл эди.[8] У Муҳаммадшоҳнинг тирик қолган ягона ўғли Аҳмадшоҳ Баҳодирни 1725-йил 23-декабрда дунёга келтирди.[9] Бироқ, унинг ўғли Муҳаммадшоҳ Бадшоҳ Бегум[10] ва Соҳиба Маҳал томонидан тарбияланган.[11]
Император саройи
1748-йил апрелда Муҳаммадшоҳ вафот этди. Тахтга даъвогарлик қилиш учун Панипат яқинидаги Сафдар Жанг билан лагерда бўлган ўғли Аҳмадшоҳ Баҳодир Деҳлига қайтди. Сафдар Жанг маслаҳати билан Панипат тахтига ўтирди ва бир неча кундан кейин Деҳлига қайтиб келди.[12] Аҳмадшоҳ Баҳодир ўзини самарасиз ҳукмдор сифатида кўрсатди ва доимо онаси таъсирида бўлди. Кетма-кет мағлубиятлар ва ички курашлар унинг қулашига олиб келди.[13]
Унга кетма-кет[7]"Баи-Жу Саҳиба", „Навоб Қудсия“, „Саҳиба-уз-Замани“, „Соҳибжиу Саҳиба“, „Ҳазрати Қибла-и Олам“, „Мумтоз Маҳал“ унвонлари берилди.[14] У сахийлиги билан машҳур эди.[14] У бегимларга ва марҳум императорнинг фарзандларига нафақат ҳукумат ҳамёнидан, балки ўз маблағидан ҳам нафақа берган. Бироқ, у Бадшоҳ Бегум ва Саҳиба Маҳал билан шафқациз муносабатда бўлди.[15]
Император амалдорлари ҳар куни унинг айвонида ўтиришарди ва у улар билан парда ортида ёки амалдорлар воситасида суҳбатлашарди. Шоҳликнинг барча илтимосномалари ва ёпиқ конвертлар унга ўқиб эшиттирилар ва у ҳеч ким билан маслаҳатлашмасдан уларга буйруқ берарди. Бир куни сарой тарихчиси нола қилди: „Эй Худо! Ҳиндустан ишларини шунақа аҳмоқ аёл олиб бориши керак!“[7]
У амалдор Жавед Хон Навоб Баҳодур билан ишқий муносабатда бўлган.[7][14] У кеч ҳукмронлик даврида ҳарам хизматкорлари назоратчиси ёрдамчиси ва Бегимларнинг мулкларини бошқарувчи бўлган.[7] Жаведхон 1752-йил 27-августда Сафдар Жанг томонидан ўлдирилган.[16] У ва ўғли унинг учун қаттиқ қайғурдилар. Айтишларича, оппоқ халат кийиб, зеб-зийнатларини, зеб-зийнатларини бева аёл каби ташлаб кетган.[17]
Унга 50 000 отни бошқариш мансаби берилди ва унинг туғилган куни императорнинг ўзидан ҳам кўпроқ дабдаба билан нишонланди. Унинг акаси Ман Хон, саргардон бўлиб, баъзан қўшиқчи қизлар учун ёрдамчи ролда эркак раққоса бўлиб юрарди, у акаси учун Мутақад-уд-Даулаҳ Баҳодур унвонига эга 6000 мансабдор яратди.[7] Аскарлар ўз муддатидан кечиккан маошлари учун ҳар куни қўзғолон кўтараётган ва Маҳкама бу мақсадда икки юз минг сўм ҳам йиға олмаётган бир пайтда Қудсия Бегим 1754-йил 21-январда ўзининг туғилган кунини нишонлаш учун икки миллион рупий сарфлади.[7]
1754-йил 26-майда[17]Аҳмадшоҳ Малҳар Рао Холкар бошчилигидаги Маратҳалар гуруҳи томонидан сафарда ҳужумга учради.[8] Сикандрабоддан қочиб кетаётиб, ўзи билан бирга Қудсия бегим, ўғли Маҳмудшоҳ Баҳодур, севимли рафиқаси Инаетпури Бой ва ўгай синглиси Ҳазрати Бегимларни олиб, бошқа барча малика ва маликаларни душманлар раҳм-шафқатига қолдирди.[14] Ғозииддин Хон Ферози Жунг ИИИ 1754-йил 2-июнда Деҳлига[18] етиб келгач, император тахтдан олинди,[19] ҳибсга олинди ва онаси билан қамалди.[8] Кейин иккаласининг кўзи кўр бўлди.[1]
Бинолар
У катта таъсирга эга бўлиб, турли давлат ва хусусий биноларни топширди. Қизил қал’а яқинидаги Олтин масжид 1747—1751-йилларда Навоб Баҳодир Жовидхон учун қурилган.[20] 1748-йилда унинг ўғли Қудсия Боғи деб номланувчи боғни қурди. У тош бараҳдори ва унинг ичида масжиддан иборат эди.[21]
-
Қизил қал’а яқинидаги Олтин масжид, у 1747-йилда фойдаланишга топширган -
Унинг Ямуна дарёси қирғоғидаги саройи 1748-йилда фойдаланишга топширилган. -
Қудсия Боғи, 1795-йил
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Франçоис Хавиэр Wендел. Wендел'с Мемоирс он тҳе Оригин, Гроwтҳ анд Пресент Стате оф Жат Поwер ин Ҳиндустан (1768) Жеан Делоче: . Институт франçаис де Пондичерй, 1991 — 124-бет.
- ↑ Эверетт Женкинс, Жр.. Тҳе Муслим Диаспора (Волуме 2, 1500-1799): А Cомпреҳенсиве Чронологй оф тҳе Спреад оф Ислам ин Асиа, Африcа, Эуропе анд тҳе Америcас. МcФарланд, 7-май 2015-йил — 261-бет. ИСБН 978-1-4766-0889-1.
- ↑ Гуида М. Жаcксон. Wомен Рулерс Тҳроугҳоут тҳе Агес: Ан Иллустратед Гуиде. АБC-CЛИО, 1999 — 468-бет. ИСБН 978-1-57607-091-8.
- ↑ Др. Б. П. Саҳа. Бегамс, Cонcубинес, анд Мемсаҳибс. Викас Публишинг Ҳоусе, 1997 — 90-бет. ИСБН 9788125902850.
- ↑ Сиддҳа Моҳана Митра. Мослем-Ҳинду Энтенте Cордиале: Wитҳ Спеcиал Референcе то Лорд Морлей'с Индиан Реформс, Парт 13. Публишинг Департмент, Ориэнтал Институте, 1909 — 5-бет.
- ↑ Муҳаммад Умар. Муслим Соcиэтй ин Нортҳерн Индиа Дуринг тҳе Эигҳтеэнтҳ Cентурй. Аваилабле wитҳ тҳе аутҳор, 1998 — 215-бет. ИСБН 9788121508308.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 Саркар 1932.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 Билкеэс И. Латиф. Форготтен. Пенгуин Боокс Индиа, 2010 — 50-бет. ИСБН 978-0-14-306454-1.
- ↑ Тҳомас Wиллиам Беале. Ан Ориэнтал Биограпҳиcал Диcтионарй Ҳенрй Георге Кеэне: . W.Ҳ. Аллен, 1894 — 42-бет. ИСБН 978-1-4047-0648-4.
- ↑ Саркар, Жадунатҳ. Фалл оф тҳе Мугҳал Эмпире., 4тҳ, Ҳйдерабад: Ориэнт Лонгман, 1997 — 169-бет. ИСБН 9788125011491.
- ↑ Беверидге Ҳ. „Тҳе Маатҳир-ул-умара – Волуме 2“. Интернет Арчиве (1952). Қаралди: 2021-йил 31-октябр.
- ↑ Эдwардс, Мичаэл. Тҳе Орчид Ҳоусе: Сплендоурс анд Мисериэс оф тҳе Кингдом оф Оудҳ, 1827-1857 (эн). Cасселл, 1960 — 7-бет.
- ↑ Гуида М. Жаcксон. Wомен Леадерс оф Африcа, Асиа, Миддле Эаст, анд Паcифиc: А Биограпҳиcал Референcе. Хлибрис Cорпоратион, 20-август 2009-йил — 327-бет. ИСБН 978-1-4691-1353-1.
- ↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 Шарма 2016.
- ↑ Кумари, Савита. Удҳам Баи: А Глимпсе инто тҳе Аплендид Лифе оф а Латер Мугҳал Қуээн — 51-бет.
- ↑ Ҳаряна (Индиа). Ҳаряна Дистриcт Газеттеэрс: Сирса. Ҳаряна Газеттеэрс Организатион, 1983 — 46-бет.
- ↑ 17,0 17,1 Саркар 1964.
- ↑ Кришна Пракаш Агарwал. Бритиш Таке-овер оф Индиа: Модус Операнди : ан Оригинал Студй оф тҳе Полиcиэс анд Метҳодс Адоптед бй тҳе Бритиш Wҳиле Такинг Овер Индиа, Басед он Треатиэс анд Отҳер Оффиcиал Доcуменц, Волуме 2. Ориэнтал Публишерс & Дистрибуторс, 1979 — 144-бет.
- ↑ Маратҳас анд Панипат Ҳари Рам Гупта: . Панжаб Университй, 1961 — 24-бет.
- ↑ „Аҳмад Шаҳ (Мугҳал эмперор) - Энcйcлопæдиа Британниcа“. Британниcа.cом. Қаралди: 2014-йил 11-март.
- ↑ Профессор Р. Натҳ. МОНУМЕНТС ОФ ДЕЛҲИ: Арчитеcтурал & Ҳисториcал. Ажай Натҳ, Тҳе Ҳеритаге Ажмер/Жаипур, Индиа, 18-июн 2020-йил — 97-бет.