Ziyosfera

Quroq

Анъанавий корейс пожаги қуроқ мато билан ўралган мато

Қуроқ – бу тикувчилик санъатининг бир тури бўлиб, унда турли хил мато парчалари бир бутун йирик нақшга бирлаштириб тикилади. Йирик дизайн одатда бир неча маротаба такрорланувчи нақшлар асосида қурилади ва улар турли рангдаги мато шаклларидан ташкил топади. Бу шакллар аниқлик билан ўлчаниб ва кесилиб тайёрланади; одатда улар геометрик шакллар бўлганлиги учун бир-бирига осонгина тикилади.

Қуроқ намунаси
Қўлда тикилган қуроқ намунаси

Фойдаланилиши

Қуроқ асосан кўрпа ва ёстиқ тайёрлашда қўлланилади, шу билан бирга гиламлар, сумкалар, деворга осиладиган безаклар, илиқ қишки кийимлар, ёстиқ жилдлари, юбкалар, камзул (жилет) ва бошқа турдаги кийимлар тайёрлашда ҳам ишлатилади. Баъзи тўқимачилик рассомлари қуроқ билан ишлайди, кўпинча уни каштачилик билан уйғунлаштиришади.

Агар қуроқ кўрпа ва ёстиқ тайёрлашда ишлатилса, ушбу йирик қуроқ ёки тикилган дизайн уч қатламли кўрпанинг „юқори“ қисмини ташкил этади. Ўртадаги қатлам „тўлдирувчи қатлам“, пастки қатлам эса „таглик мато“ (баcкинг) ҳисобланади. Тўлдирувчи қатлам силжиб кетмаслиги учун қуроқ кўрпа одатда қўл билан ёки тикув машинаси ёрдамида махсус „югуртириб ўтиш“ усулида тикилади. Бу бичимлар қуроқдаги алоҳида шаклларни ажратиб кўрсатиш учун тикилади ёки бутун юзани қамраб олган тартибли ёки тасодифий нақшлар бўлади.

Тарихи

Анъанавий корейс қуроғи – Жогакбо услубида тикилган чогори кийган аёл

Қуроқ – яъни кичик мато бўлакларини бирлаштириб катта тузилма ҳосил қилиш, ҳамда мато қатламларини кавшарлаб тикиш – қадимий даврлардан бери қўлланилган. Қадимги мисрликлар қуроқни кийимлар, девор безаклари, парда ва мебелларда ишлатганлар[1]. Бу ҳақдаги энг қадимий тасвирлар 5500 йил аввалги даврга – милоддан аввалги 3400-йилларга тааллуқлидир[2].

Хитой қуроғи ҳақидаги ривоятларга кўра, бу услуб Лиу Сонг сулоласи ҳукмдори Лиу Ю даврида бошланган[3]. Сақланиб қолган энг қадимий намуналар илк ўрта асрлар даврига тааллуқлидир[2]. Ўша даврда қуроқ қатламлари зирҳ тайёрлашда ҳам ишлатилган – бу усул аскарларни совуқдан ҳимоя қилган ва уларни жангда сақлаган. Японияда ҳам баъзи ҳарбий зирҳлар худди шундай тикилган[4].

Ушбу техника ёрдамида тайёрланган кўрпалар ХИ-ХИИИ асрлардаги турар жойларда кенг тарқала бошлаган[5]. Европада иқлим совиб бориши билан ётоқ учун кўрпалар кенгроқ тарқалди, бу эса оддий матоларга нақш ва безаклар киритиш орқали уларни чиройли кўринишга келтириш анъанасини юзага келтирди. Ушбу кўрпа тайёрлаш услуби Америкага Пилгримлар томонидан олиб кирилган[6].

Манбалар

  1. ↑ Тҳе Бегиннингс оф Қуилтинг анд Патчwорк ин Антиқуитй - Тwо Артиcлес он тҳе Ҳисторй оф тҳе Cрафт. Реад Боокс Лтд, 2016. ИСБН 9781473355132. 
  2. ↑ 2,0 2,1 „Қуилт Ҳисторй“. Алл Абоут Қуилц. Қаралди: 2019-йил 13-март.
  3. ↑ Ақиуша „百家衣的由來 (Оригин оф Баижиа йи)“ (2014-йил 3-апрел). 2015-йил 18-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 11-феврал.
  4. ↑ „Асиан Арт Мусеум | Cонсерватион оф Жапанесе Армор“. www.асианарт.орг (2012-йил 20-феврал). Қаралди: 2020-йил 6-январ.
  5. ↑ „Cоннеcтинг Cултурес Мобиле Мусеум - Cоллеcтион - УС Ҳаwаииан Қуилт: "'Улу" Десигн“ (эн-УС). www.cоннеcтингcултурес.ус. 2020-йил 6-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-июл.
  6. ↑ Ҳелен Паге, Тҳе Ҳисторй оф Патчwорк анд Қуилтинг, 1999.

Фойдаланилган адабиётлар

  • Заман, Ниаз. Тҳе Арт оф Кантҳа Эмброидерй, Сеcонд Ревисед, Дҳака: Университй Пресс, 1993. ИСБН 978-984-05-1228-7. 
  • Счнуппе вон Гwиннер (1988), Тҳе Ҳисторй оф тҳе Патчwорк Қуилт, ИСБН 0-88740-136-8
  • Элеанор Левиэ (2004), Америcан Қуилтмакинг 1970–2000, ИСБН 1-57432-843-3
  • Cелиа Эддй (2005), Қуилтед Планет, ИСБН 1-84533-009-9

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Quroq" dan olindi