Qusay ibn Kilab sahifasining manbasini koʻrish

'''Qusay ibn Kilab ibn Murra''' ({{lang-ar|قصي ٱبن كلاب ٱبن مرة}}) (taxminan. 400–480 yillarda yashab oʻtgan) shuningdek, '''Qusayy''', '''Kusayy''', '''Kusay''' yoki '''Kossai''' deb yoziladi. 

Tugʻilgan paytdagi ismi '''Zayd''' ({{lang-ar|زيد}}),<ref name="IbnIshaq1">{{Kitob manbasi|last=Ibn Ishaq|title=The Life of Muhammad|page=3}}</ref> [[Ibrohim|Ibrohim paygʻambarning]] [[ismoiliylar]] avlodidan. U erta yetim qolgan. [[Makka]] podshosi va [[Quraysh]] qabilasining boshligʻi boʻladi.<ref name="Lings">{{Kitob manbasi|last=Lings|first=Martin|title=Muhammad: His Life Based on the Earliest Sources|year=1983|publisher=[[George Allen & Unwin]]|page=6|isbn=0946621330}}</ref> U [[Islomdagi payg'ambarlar va elchilar|islom paygʻambari]] [[Muhammad|Muhammadning]] [[Muhammadning shajarasi|ajdodi]], shuningdek uchinchi va toʻrtinchi [[Rashidun xalifaligi|Rashidun xalifalari]] [[Usmon ibn Affon|Usmon]] va [[Ali]], keyinchalik [[Umaviylar]], [[Abbosiylar]] va [[Fotimiylar]] [[Xalifalik|xalifalari]] hamda sharqdagi eng koʻzga koʻringan [[Banu Hoshim|Hoshimiylar]] sulolalari bilan mashhur. .<ref name="IbnHisham">{{Kitob manbasi|last=Ibn Hisham|title=The Life of the Prophet Muhammad|page=181}}</ref>

== Hayoti ==
Uning otasi [[Kilab ibn Murra]] boʻlib, Qusay goʻdakligi paytida vafot etgan. 

Islom anʼanalariga koʻra, u oʻgʻli [[Ismoil (Injil)|Ismoil]] orqali [[Islomda Ibrohim|Ibrohim]] avlodidan boʻlgan. Uning katta akasi [[Zuhra ibn Kilab]] [[Banu Zuhra]] qabilasining avlodidan. 

Otasi vafotidan keyin onasi [[Fotima binti Sa'd]] ibn Sayl, Banu Azra qabilasidan boʻlgan, Rabi'a ibn Haramga turmushga chiqdi va u oʻzi bilan [[Suriya (mintaqa)|Suriyaga]] olib ketdi. U yerda Darroj ismli oʻgʻil tugʻdi.<ref name="ruqaiyyah3">{{Veb manbasi|muallif=Maqsood|ism=Ruqaiyyah Waris|url=http://www.ruqaiyyah.karoo.net/articles/prophfamily3.htm|sarlavha=The Prophet's Line Family No 3 – Qusayy, Hubbah, and Banu Nadr to Quraysh|nashriyot=Ruqaiyyah Waris Maqsood Dawah|qaralgan sana=1-iyul 2013-yil|arxivsana=30-may 2008-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080530213139/http://www.ruqaiyyah.karoo.net/articles/prophfamily3.htm}}</ref> Uning amakisi [[Taym ibn Murra]] ibn [[Murra ibn Ka'b]] ibn '''Luay ibn Gʻolib''' ibn [[Fihr ibn Molik]] ibn [[An-Nadr ibn Kinana]] boʻlib, u ''Quraysh al-Bitah'' (yaʼni) edi. [[Makka|Makkada]] [[Kaʼba|Kaʼba]] yaqinida yashovchi Qurayshiylardan boʻlishgan.<ref name="ruqaiyyah3" />

== Suriyadagi hayot ==
Qusay oʻgay otasi Robiyaga otadek munosabatda boʻlib ulgʻaygan. 

Qusay onasiga arz qildi, u: “Sening nasling ularnikidan ulugʻroq, sen Kilab ibn Murraning oʻgʻlisan, qavming Makkada Baytul-Haramga yaqin joyda [[Kaʼba|yashaydi]] ”, dedi. Shu sababli Qusay Suriyadan chiqib, Makkaga qaytib keldi.<ref name="ruqaiyyah32">{{Veb manbasi|muallif=Maqsood|ism=Ruqaiyyah Waris|url=http://www.ruqaiyyah.karoo.net/articles/prophfamily3.htm|sarlavha=The Prophet's Line Family No 3 – Qusayy, Hubbah, and Banu Nadr to Quraysh|nashriyot=Ruqaiyyah Waris Maqsood Dawah|qaralgan sana=1-iyul 2013-yil|arxivsana=30-may 2008-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080530213139/http://www.ruqaiyyah.karoo.net/articles/prophfamily3.htm}}</ref>

== Makkadagi hayot ==
Qusay balogʻatga yetganda, Ka’baning valiy va qoʻriqchisi [[Banu Xuzoa]] qabilasining boshligʻi Hulayl [[Hulayl ibn Hubshiya|ibn Hubshiya]] edi. Koʻp oʻtmay Qusay Hulaylning '''qizi Hubbani''' soʻradi va unga uylandi. Qaynotasi qomondonlik qilgan jangda soʻng vafot etgach, Kaʼbaning kalitlarini Hubbaga topshirdi. Hulayl Qusayni oʻz oʻgʻillaridan oʻziga valiahd qilib tanladi va Hulaylning vasiyatiga koʻra Qusay oʻzidan keyin Kaʼba vasiyligini oldi.

Qusay oʻzining eng yaqin qarindoshi boʻlgan Quraysh qabilasini olib kelib, Makka vodiysiga [[Al-Masjid al-Harom|Muqaddasgohga]], akasi Zuhra, amakisi [[Taym ibn Murra]], boshqa amakisi Maxzum ibn Yaqozoning oʻgʻli va boshqa amakivachchalari Juma va Sahmni ham olib keldi.<ref name="Armstrong">{{Kitob manbasi|last=Armstrong|first=Karen|title=Muhammad: A Biography of the Prophet|url=https://archive.org/details/muhammadbiograph0000arms|year=2001|publisher=Phoenix|page=[https://archive.org/details/muhammadbiograph0000arms/page/66 66]|isbn=0946621330}}</ref> Ularning avlodlari ''Quraysh al-Bitah'' („Quraysh“) nomi bilan tanilgan, uning uzoqroq qarindoshlari esa atrofdagi adirlar va undan narigi qishloqlarda joylashib, ''Quraysh aẓ-havohir'' („Qurayshning chekkalari“) nomi bilan tanilgan.<ref name="Lings2">{{Kitob manbasi|last=Lings|first=Martin|title=Muhammad: His Life Based on the Earliest Sources|year=1983|publisher=[[George Allen & Unwin]]|page=6|isbn=0946621330}}</ref>

Qusay podshoh sifatida hukmronlik qilgan. U Ka’bani chirigan holatdan tikladi va [[Arablar|arab xalqini]] uning atrofida uylar qurishga majbur qildi. U [[Arabiston yarim oroli|Arabiston yarim orolidagi]] birinchi „rauna“ ni qurganligi maʼlum boʻlib, u majlis uyi deb atalgan keng turar joy hisoblanadi. Bu zalda turli klanlarning rahbarlari yigʻilib, oʻzlarining ijtimoiy, tijorat, madaniy va siyosiy muammolarini muhokama qilishdi. Qusay Makkaga borgan ziyoratchilarni oziq-ovqat va suv bilan taʼminlash uchun qonunlar yaratdi, bu esa xalq toʻlagan soliq hisobiga toʻlanadi. U Makkada yashovchi son-sanoqsiz qabilalar orasida ziyoratchilarga qarash, Kaʼbani parvarish qilish, urush qilish va tinchlantirish vazifalarini taqsimlagan.<ref name="Lings3">{{Kitob manbasi|last=Lings|first=Martin|title=Muhammad: His Life Based on the Earliest Sources|year=1983|publisher=[[George Allen & Unwin]]|page=6|isbn=0946621330}}</ref>

== Oʻgʻillar ==
Qusayning koʻp oʻgʻillari bor edi, ulardan baʼzilari '''Abd''', '''Abdul-Dor''', '''Abdulmanaf''' va '''Abd al-Uzzo''' edi.<ref name="Lings4">{{Kitob manbasi|last=Lings|first=Martin|title=Muhammad: His Life Based on the Earliest Sources|year=1983|publisher=[[George Allen & Unwin]]|page=6|isbn=0946621330}}</ref> Qusayning nasl-nasabining oʻziga xos xususiyati shundaki, har bir avlodda hammadan ustun boʻlgan bitta odam boʻladi. Toʻrt oʻgʻli orasida Abdulmanaf hayotligidayoq hurmatga sazovor boʻlgan. Biroq Qusay oʻzining birinchi tugʻilgan Abdul-Dorni afzal koʻrdi, garchi u hammadan kam qobiliyatli boʻlsa ham, ikkinchi oʻgʻli Abdulmanafni obroʻ-eʼtibori uchun ajratib koʻrsatdi. Qusayning oʻlimidan sal avval u oʻzining barcha huquq va vakolatlarini sarmoya qilib, Majlis palatasining egaligini Abdulmanafga topshirdi.

== Eslatmalar ==

[[Turkum:Sahobalar ajdodlari]]
[[Turkum:Muhammadning ajdodlari]]