Қувайт динори
| динор Quvayt dinori | |
|---|---|
| [[Тасвир:|300пх|cентер]] | |
| ISO 4217: | KWD |
| Давлат номи: | Қувайт |
| Символ: | د.ك и KD |
Қувайт динори (арабча: دينار كويتي — Қувайт Давлатининг миллий валютаси, 1000 филсга тенг. Муомалада 1/4, 1/2, 1, 5, 10 ва 20 динор номиналидаги банкноталар, шунингдек, 1, 5, 10, 20, 50 ва 100 филимлик тангалар мавжуд. Қувайт динори барқарор валюта ва дунёдаги энг қиммат базавий бирликдир.
Тарихи
Қувайт динори 1961-йил 1-апрелда Форс кўрфази рупияси ўрнига муомалага киритилди. Қувайт динори доллардан уч баравар кучли[1][2]. 2006-йилда Қувайт ўз миллий валютасини долларга нисбатан 1% га ревалвация қилди. Натижада АҚШ валютаси бир бирлик учун 0,29 динордан пастга тушди.
Тангалар
Кувайтда 1961-йилдан бери 1, 5, 10, 20, 50 ва 100 филл номиналдаги муомаладаги тангалар дизайнида катта ўзгаришларсиз чиқарилмоқда. 1 филс танга 1989-йилдан бери зарб қилинмаган, аммо қонуний тўлов воситаси бўлиб қолмоқда.
Тангаларнинг олд томонида Қувайт гербининг марказий элементи — ҳижрий ва милодий тақвим бўйича сузувчи дов ва зарб қилинган йил араб рақамлари билан кўрсатилган. Орқа томонда — арабча: الكويت „Қувайт“ (1961-йил тангаларида — арабча: إمارة الكويت „Қувайт амирлиги“) [3] ва инглизча: КУWАИТ.
Барча тангалар Буюк Британия Қироллик зарбхонасида зарб қилинган.
| Расм | Деноминация (филсов) |
Диаметри (мм) |
Қалинлиги (мм) |
Оғирлиги (Г) |
Материал | чекка | Чиқариш йиллари |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| битта | 17.00 | 1.20 | 2.00 | бронза | силлиқ | '61 '62 '64 '66 '67 '70-'73 '75-'77 '79 '80 '83 '87 '88 | |
| 5 | 19.50 | 1.20 | 2.50 | '61 '62 '64 '67-'77 '79-'81 '83 '85 '87 '88 '90 '93-'95 '97 '01 '03 '05-'11 | |||
| 1.45 | 2.55 | пўлат | '12’13’15 | ||||
| ўн | 21.00 | 1.50 | 3.75 | бронза | '61 '62 '64 '67-'77 '79-'81 '83 '85 '87 '88 '90 '95 '97 '98 '01 '03 '05-'11 | ||
| пўлат | '12’13’15 | ||||||
| йигирма | 20.00 | 1.36 | 3.00 | мис + никел | қовурғали | '61 '62 '64 '67-'77 '79-'81 '83 '85 '87 '88 '90 '95 '97 '01 '02 '03 '05-'11 | |
| пўлат | '12’13’15 | ||||||
| эллик | 23.00 | 1.54 | 4.50 | мис + никел | '61 '62 '64 '66-'77 '79-'81 '83 '85 '87 '88 '90 '93 '95 '97 '99 '01 '03 '05-'11 | ||
| пўлат | '12’13’15’16 | ||||||
| 100 | 26.00 | 1.50 | 6.50 | мис + никел | '61 '62 '64 '67-'69 '71-'77 '79 '80 '81 '83 '85 '87 '88 '90 '95 '98 '99 '03 '05-'10 | ||
| 1.80 | 6.70 | пўлат, никел | '12’13’15’16 |
Банкноталар
Қувайт банкноталари икки тилли: олд томонидаги ёзувлар анъанавий араб рақамларидан фойдаланган ҳолда араб тилида, орқа томонидаги ёзувлар замонавий рақамлар ёрдамида инглиз тилида.
Қувайтнинг биринчи ¼, ½, 1, 5 ва 10 динорлик банкноталари Валюта комиссияси томонидан 1961-йил 1-апрелда муомалага чиқарилган (инглизча: Куwаит Cурренcй Боард) . Банкнотларда Қувайтнинг биринчи амири Абдулла ИИИ нинг портрети тасвирланган бўлиб, улар 1982-йил 31-майгача муомалада бўлган.
Валюта комиссияси кейинчалик Қувайт Марказий банки қилиб қайта ташкил этилди (инглизча: Cентрал Банк оф Куwаит) ва 1970-1971-йилларда банкнотларнинг иккинчи чиқарилиши амалга оширилди. Худди шу номиналлар муомалада пайдо бўлди, аммо Қувайтнинг иккинчи амири Сабоҳ ИИИ нинг сурати билан чиқарилди. Ушбу сериядаги банкноталар ҳам 1982-йил май ойида муомаладан чиқарилган.
1980-йил феврал ойида Қувайт Марказий банки учинчи сериядаги банкнотларни муомалага чиқаришни бошлади, шу билан бирга банкнотлар сериясига 20 динор номинал қўшилди. Бу серия Ироқ кучларининг бостириб кириши сабабли бекор қилинди. Олти ойлик ишғол давомида топилиши мумкин бўлган барча нақд пуллар мамлакат ташқарисига олиб чиқилди.
| Қувайт ИИИ серияли банкноталар (1980-йил чиқарилган) | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Тасвирлар | Деноминация (динор) |
Ўлчамлари (мм) |
Асосий ранглар |
Тавсиф | |
| Олд томони | Орқа томон | ||||
| [1] | ¼ | 116×68 | жигарранг | нефт деррики | нефтни қайта ишлаш заводи |
| [2] | ½ | 127×68 | бинафша | Қувайт миноралари | Порт Шувайх |
| [3] | битта | 138×68 | пушти | „Қувайт Сити“ телекоммуникация маркази | Ал-Жаҳрадаги Қизил қал’а |
| [4] | 5 | 148×68 | кўк | ал-Ҳилолий масжидининг минораси | Сарой сейфи |
| [5] | ўн | 160×68 | яшил | лочин | кема |
| [6] | йигирма | 166×68 | сариқ | Қувайт фонд биржаси биноси | Қувайт Адлия Маркази |
Ироқ расмийлари томонидан ўғирланган пуллардан фойдаланишнинг олдини олиш учун, мамлакат озод қилинганидан сўнг, 1991-йил 24-мартда учинчи сериядаги банкноталар фақат бир-биридан фарқ қиладиган тўртинчи сериядаги янги намунадаги банкнотларга алмаштирилди. Ранг схемаси ўзгартирилди. Улар 1995-йил 16-февралгача[4] муомалада қолди.
| ИВ серияли Қувайт банкноталари (1992-йил) | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Тасвирлар | Деноминация (динор) |
Ўлчамлари (мм) |
Асосий ранглар |
Тавсиф | |
| Олд томони | Орқа томон | ||||
| [7] | ¼ | 116×68 | пушти | нефт деррики | нефтни қайта ишлаш заводи |
| [8] | ½ | 127×68 | кўк | Қувайт миноралари | Порт Шувайх |
| [9] | битта | 138×68 | яшил | „Қуwаит Cитй“ телекоммуникация маркази | Ал-Жаҳрадаги Қизил қал’а |
| [10] | 5 | 148×68 | кулранг | ал-Ҳилолий масжидининг минораси | Сарой сейфи |
| [11] | ўн | 160×68 | апелсин | лочин | кема |
| [12] | йигирма | 166×68 | лилак | Қувайт фонд биржаси биноси | Қувайт Адлия Маркази |
Мамлакатдаги вазият барқарорлашганидан сўнг, 1994-йилда бешинчи сериядаги банкноталар чиқарилди. Улар 2015-йил 1-октябрдан бошлаб қонуний тўлов воситаси бўлишни тўхтатдилар.
Биринчи сериядаги банкнотларда 1961-йил, 1960-йил, 2, 3, 4 ва 5-сериядаги барча банкнотларда эса турли вақтларда чиқарилган .
| В серияли Қувайт банкноталари (1994-йил) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Тасвирлар | Деноминация (динор) |
Ўлчамлари (мм) |
Асосий ранглар |
Тавсиф | ||
| Олд томони | Орқа томон | Олд томони | Орқа томон | |||
| ¼ | 110×68 | жигарранг | дҳоw | қизлар | ||
| ½ | 120×68 | яшил | кўза, бозор | йигитлар | ||
| битта | 130×68 | кўк | Қувайт миноралари | Порт Шувайх | ||
| 5 | 140×68 | қизил | Озодлик минораси | нефтни қайта ишлаш заводи | ||
| ўн | 150×68 | бордо | Катта масжид | балиқчилар, кема | ||
| йигирма | 160×68 | зайтун | Ал-Жаҳрадаги Қизил қал’а | Қувайт шаҳар дарвозасининг тасвири | ||
Муомаладаги банкноталар
2014-йил 29-июн куни Қувайтда ¼, ½, 1, 5, 10 ва 20 динор номиналидаги янги олтинчи серияли банкноталар муомалага киритилди. Банкнотларда чиқарилган йили белгиланмаган.
| ВИ серияли Қувайт банкноталари (2014 йил чиқарилиши) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Тасвирлар | Деноминация (динор) |
Ўлчамлари (мм) |
Асосий ранглар |
Тавсиф | ||
| Олд томони | Орқа томон | Олд томони | Орқа томон | |||
| ¼ | 110×68 | жигарранг | Қувайт телеминораси, кема | анъанавий қувайт эшиги, биринчи Қувайт тангаси | ||
| ½ | 120×68 | яшил | Қувайт миноралари, кема | калхат, балиқ | ||
| битта | 130×68 | кулранг | Катта масжид, кема | Устун. Фаилака | ||
| 5 | 140×68 | бинафша | осмонўпар бино | танкер, нефтни қайта ишлаш заводи | ||
| ўн | 150×68 | қизил | Миллий Ассамблея биноси, кема | туя, лочин | ||
| йигирма | 160×68 | кўк | Палаcе Сафе, кема | марварид, устрица, кема | ||
| Расм шкаласи миллиметр учун 1,0 пиксел. | ||||||
Валюта курси режими
1971-йил декабр ойида АҚСҲ доллари девалвациясидан сўнг аввал қўлланган 1 динор учун 2,7778 доллар паритет нисбати бир динор учун 3,04 долларга ўзгартирилди, фунт стерлингга нисбатан паритет ўзгармади (1 фунт=0,857 динор). 1972-йил 24-июнда фунт стерлингнинг ўзгарувчан курси ўрнатилиши билан динорнинг унга нисбатан паритети бекор қилинди.
1973-йил феврал ойида АҚСҲ долларининг янги девалвациясидан кейин янги паритет ўрнатилди: 1 динор = 2,96053 доллар.
1975-йилнинг 18-мартидан 2003-йилнинг 4-январигача долларга боғланиш бекор қилинди, динор асосий савдо шерикларининг валюта саватига боғланди. 2003-йилнинг 5-январидан 2007-йилнинг 20-майигача Қувайт динори АҚШ долларига 1 динор = 2,9963 АҚШ доллари нисбатида ± 3,5% рухсат этилган алмашув курсининг ўзгариши диапазони билан боғланди.
2007-йил 16-июндан бошлаб Қувайт динори яна асосий савдо шерикларининг валюта бозорига боғланди, уларнинг аниқ таркиби Марказий банк томонидан ошкор қилинмаяпти. 2017-йил 21-ноябр ҳолатига кўра, бир динор 3,0215 АҚШ долларига тенг.
Манбалар
- ↑ „ПанАсиа — Валюта Кувейта“. 2007-йил 31-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 2-май.
- ↑ „ПанАсиа — История Кувейта“. 2008-йил 16-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 2-май.
- ↑ „Cреоунитй Машина Времени — Таблица идентификации монет из некоторых современных арабских государств“. 2016-йил 16-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 14-август.
- ↑ „Травел.ру — Кувейтский динар втрое сильнее доллара“. 2008-йил 5-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 2-май.
Ҳаволалар
- Қувайт банкноталари галереяси(олм.) )(ингл.) )