Ráj sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:2013_Karwina,_Raj,_Kaplica_św._Anny_05.jpg|thumb|230x230px| Muqaddas Anna ibodatxonasi]]
[[Fayl:Karvinská_nemocnice.JPG|thumb|230x230px| Kasalxona]]
'''Raj''' ({{Lang-pl|Raj}}, {{Lang-de|Roj}}) — [[Chexiya|Chexiya Respublikasining]] Moraviya-Sileziya viloyati, Karvina tumanida joylashgan munitsipalitet. '''Raj''' nomi tom maʼnoda (''jannat'', ''unumdor va goʻzal yer'') degan manoni bildiradi<ref name="mrozek">{{Kitob manbasi |last=Mrózek |first=Robert |title=Nazwy miejscowe dawnego Śląska Cieszyńskiego |publisher=[[University of Silesia in Katowice|Uniwersytet Śląski w Katowicach]] |year=1984 |location=Katowice |pages=150 |language=pl}}</ref>. Dastlab [[munitsipalitet]] alohida [[tuman]] boʻlgan, lekin 1948-yilda maʼmuriy jihatdan Karvina shahrining bir qismiga aylantirilgan. Munitsipalitet Cieszyn Sileziyaning tarixiy hududida joylashgan boʻlib, unda (2001-yil) holatiga koʻra 17,142 ta aholi istiqomat qilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.czso.cz/csu/2004edicniplan.nsf/t/9200404384/$File/13n106cd1.pdf |sarlavha=Historický lexikon obcí České republiky 1869 - 2005 - 1. díl |sahifalar=718–719 |yil=2006 |nashriyot=[[Czech Statistical Office]] |qaralgan sana=2024-05-07 |arxivsana=2021-12-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211215134626/https://www.czso.cz/csu/2004edicniplan.nsf/t/9200404384/$File/13n106cd1.pdf }}</ref>. Munitsipalda [[shifoxona]], shuningdek mahalliy MFK Karvina jamoasining uyi boʻlgan [[futbol]] maydoni joylashgan.
== Tarixi ==
Munitsipalitet birinchi marotaba Vrotslav yeparxiyasining Lotin manbalarda ''Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis'' deb nomlangan. 1305-yilda qadimgi '''''Ray''''' qishlogʻining zaminida ''Frienstad qishlogʻi'' barpo etiladi<ref>{{Kitob manbasi |last=Panic |first=Idzi |authorlink=Idzi Panic |title=Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528) |publisher=Starostwo Powiatowe w Cieszynie |year=2010 |location=Cieszyn |pages=297–299 |language=pl |isbn=978-83-926929-3-5}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |first=Wilhelm |last=Schulte |authorlink=Wilhelm Schulte |title=Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis |location=Breslau |year=1889 |url=http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=19747&from=publication |language=de}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.dokumentyslaska.pl/cds%2014/liber.html |sarlavha=Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis |qaralgan sana=13 July 2014 |til=la}}</ref>. Bu qishloq Fryštát (''Frienstad'') uchun poydevor boʻlib xizmat qilganligi va shuning uchun munitsipal ancha tarixiy qishloq deb hisoblangan<ref>{{Kitob manbasi |last=Panic |first=Idzi |authorlink=Idzi Panic |title=Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528) |publisher=Starostwo Powiatowe w Cieszynie |year=2010 |location=Cieszyn |pages=289, 295 |language=pl |isbn=978-83-926929-3-5}}</ref>.

Siyosiy jihatdan qishloq dastlab 1290-yilda Polshaning feodal boʻlinishi natijasida tashkil topgan Teschen gersogligiga tegishli boʻlib, Sileziya Piast sulolasining mahalliy boʻlimi tomonidan boshqarilgan. Dastlab 1327-yilda [[gersog]]lik boshqargan, 1526-yildan keyin Gabsburg monarxiyasining bir qismi boʻlgan Bohemiya Qirolligining tarkibiga kiritilgan. Avstriya imperiyasida 1848-yilgi inqiloblardan soʻng qayta tiklangan Avstriya Sileziyasida zamonaviy [[Munitsipalitet|munitsipal boʻlinma]] joriy etiladi. Qishloq munitsipalitet sifatida Freyshtadtning siyosiy yuridik okrug aʼzosiga aylangan.

1880, 1890, 1900 va 1910-yillarda oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, munitsipalitet aholisi 1880-yildagi 766 kishidan 1910-yilda 1053 kishiga koʻpaygan. ''Soʻzlashuv'' tili boʻyicha koʻpchilik [[polyak tili]]da soʻzlashuvchilar (99,4% dan 98,4% gacha), [[nemis tili]]da soʻzlashuvchilar (1880-yilda koʻpi bilan 40 yoki 5,2%) va [[chex tili]]da soʻzlashuvchilar (1910-yilda koʻpi bilan 5 yoki 0,5%) boʻlgan). [[Din]] jihatidan 1910-yilda koʻpchilik aholi [[Katolik cherkovi|Rim-katoliklari]] (98,7%), ikkinchi oʻrinda [[Protestantizm|protestantlar]] (14 yoki 1,3%) boʻlgan<ref>{{Kitob manbasi |last=Piątkowski |first=Kazimierz |title=Stosunki narodowościowe w Księstwie Cieszyńskiem |publisher=Macierz Szkolna Księstwa Cieszyńskiego |year=1918 |location=Cieszyn |pages=274, 291 |language=pl |url=http://obc.opole.pl/dlibra/docmetadata?id=1076}}</ref>. Qishloqda anʼanaviy ravishda Sieszyn Sileziya lahjasida gapiradigan [[Silesian Lachs|Silezya Lachslari]] ham yashagan.

[[Birinchi jahon urushi]], [[Avstriya-Vengriya imperiyasi|Avstriya-Vengriyaning]] qulashi, Polsha-Chexoslovakiya urushi va 1920-yilda Cieszin Sileziyasining boʻlinishidan keyin munitsipalitet Chexoslovakiya tarkibiga kirgan. Myunxen kelishuvidan soʻng, 1938-yil oktyabr oyida Zaolzie mintaqasi bilan birga Polsha tomonidan qoʻshib olindi va maʼmuriy jihatdan Silezya Voyvodaligi Frysztat okrugi tashkil etilgan<ref>{{Jurnal manbasi|date=31 October 1938|title=Ustawa z dnia 27 października 1938 r. o podziale administracyjnym i tymczasowej organizacji administracji na obszarze Ziem Odzyskanych Śląska Cieszyńskiego|url=http://www.sbc.org.pl/dlibra/plain-content?id=6949|journal=Dziennik Ustaw Śląskich|language=pl|publication-place=Katowice|volume=18|access-date=1 July 2014}}</ref>. Qishloq keyinchalik [[Ikkinchi jahon urushi]] boshida [[Uchinchi reyx|fashistlar Germaniyasi]] tomonidan bosib olinadi. Urushdan soʻng munitsipal [[Chexoslovakiya]]ga tarkibiga qaytariladi.

Rajda Uygʻonish davriga oid saroyi joylashgan boʻlib, 1563—1570-yillarda saroy atrofidagi bogʻ bilan birga qurilgan. 1750-yillarda qasr barokko uslubida qayta quriladi va u vayron boʻlgunga qadar shunday holida qolgan. 1899-yilda qasr mahalliy badavlat Larish-Mönnich oilasi tomonidan sotib olinadi va 1945-yilgacha unga egalik qiladi. [[Ikkinchi jahon urushi]]dan keyin saroy musodara qilinadi va kommunistlar [[Chexoslovakiya]]da hokimiyatni qoʻlga kiritgandan soʻng, bino koʻmir kompaniyasi mulkiga aylantirilib konchilar uchun yotoqxona sifatida foydalaniladi. 1955-yilda u yerda kasalxona koʻchiriladi. Chateau tezda vayron boʻladi va 1968-yilda shifoxona uchun moʻljallangan binoni tark etishga majbur boʻlgan. Kommunistik maʼmurlar diqqatga sazovor joy eʼtiborsiz qoldiriladi va 1980-yilda bino toʻliq buzib tashlanadi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi |last=Hosák |first=Ladislav |title=Místní jména na Moravě a ve Slezsku II, M-Ž |publisher=Academia |year=1980 |location=Praha |page=354}}
* {{Kitob manbasi |last=Zahradnik |first=Stanisław |authorlink=Stanisław Zahradnik |title=Struktura narodowościowa Zaolzia na podstawie spisów ludności 1880-1991 |publisher=HT |year=1991 |location=Trzyniec |oclc=189422554}}

== Havolalar ==

* [http://www.zanikleobce.cz/index.php?obec=4471 Tarixiy va zamonaviy fotosuratlar bilan Ráj Château maʼlumotlari]
{{Coord|49|50|41.527|N|18|33|40.048|E|display=title}}{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:Chexiya]]
[[Turkum:Chexiya respublikasi aholi punktlari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]