Муқаддас Анна ибодатхонаси
Касалхона

Раж (полякча: Раж, олмонча: Рож ) — Чехия Республикасининг Моравия-Силезия вилояти, Карвина туманида жойлашган муниципалитет. Раж номи том маънода (жаннат, унумдор ва гўзал ер) деган манони билдиради[1]. Дастлаб муниципалитет алоҳида туман бўлган, лекин 1948-йилда маъмурий жиҳатдан Карвина шаҳрининг бир қисмига айлантирилган. Муниципалитет Cиэсзйн Силезиянинг тарихий ҳудудида жойлашган бўлиб, унда (2001-йил) ҳолатига кўра 17,142 та аҳоли истиқомат қилган[2]. Муниципалда шифохона, шунингдек маҳаллий МФК Карвина жамоасининг уйи бўлган футбол майдони жойлашган.

Тарихи

Муниципалитет биринчи маротаба Вроцлав епархиясининг Лотин манбаларда Либер фундатионис эписcопатус Вратиславиэнсис деб номланган. 1305-йилда қадимги Рай қишлоғининг заминида Фриэнстад қишлоғи барпо этилади[3][4][5]. Бу қишлоқ Фрйšтáт (Фриэнстад) учун пойдевор бўлиб хизмат қилганлиги ва шунинг учун муниципал анча тарихий қишлоқ деб ҳисобланган[6].

Сиёсий жиҳатдан қишлоқ дастлаб 1290-йилда Полшанинг феодал бўлиниши натижасида ташкил топган Тесчен герсоглигига тегишли бўлиб, Силезия Пиаст сулоласининг маҳаллий бўлими томонидан бошқарилган. Дастлаб 1327-йилда герсоглик бошқарган, 1526-йилдан кейин Габсбург монархиясининг бир қисми бўлган Боҳемия Қироллигининг таркибига киритилган. Австрия империясида 1848-йилги инқилоблардан сўнг қайта тикланган Австрия Силезиясида замонавий муниципал бўлинма жорий этилади. Қишлоқ муниципалитет сифатида Фрейштадтнинг сиёсий юридик округ аъзосига айланган.

1880, 1890, 1900 ва 1910-йилларда ўтказилган аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, муниципалитет аҳолиси 1880-йилдаги 766 кишидан 1910-йилда 1053 кишига кўпайган. Сўзлашув тили бўйича кўпчилик поляк тилида сўзлашувчилар (99,4% дан 98,4% гача), немис тилида сўзлашувчилар (1880-йилда кўпи билан 40 ёки 5,2%) ва чех тилида сўзлашувчилар (1910-йилда кўпи билан 5 ёки 0,5%) бўлган). Дин жиҳатидан 1910-йилда кўпчилик аҳоли Рим-католиклари (98,7%), иккинчи ўринда протестантлар (14 ёки 1,3%) бўлган[7]. Қишлоқда анъанавий равишда Сиэсзйн Силезия лаҳжасида гапирадиган Силезя Лачслари ҳам яшаган.

Биринчи жаҳон уруши, Австрия-Венгриянинг қулаши, Полша-Чехословакия уруши ва 1920-йилда Cиэсзин Силезиясининг бўлинишидан кейин муниципалитет Чехословакия таркибига кирган. Мюнхен келишувидан сўнг, 1938-йил октябр ойида Заолзиэ минтақаси билан бирга Полша томонидан қўшиб олинди ва маъмурий жиҳатдан Силезя Войводалиги Фрйсзтат округи ташкил этилган[8]. Қишлоқ кейинчалик Иккинчи жаҳон уруши бошида фашистлар Германияси томонидан босиб олинади. Урушдан сўнг муниципал Чехословакияга таркибига қайтарилади.

Ражда Уйғониш даврига оид саройи жойлашган бўлиб, 1563—1570-йилларда сарой атрофидаги боғ билан бирга қурилган. 1750-йилларда қаср барокко услубида қайта қурилади ва у вайрон бўлгунга қадар шундай ҳолида қолган. 1899-йилда қаср маҳаллий бадавлат Лариш-Мöннич оиласи томонидан сотиб олинади ва 1945-йилгача унга эгалик қилади. Иккинчи жаҳон урушидан кейин сарой мусодара қилинади ва коммунистлар Чехословакияда ҳокимиятни қўлга киритгандан сўнг, бино кўмир компанияси мулкига айлантирилиб кончилар учун ётоқхона сифатида фойдаланилади. 1955-йилда у ерда касалхона кўчирилади. Чатеау тезда вайрон бўлади ва 1968-йилда шифохона учун мўлжалланган бинони тарк этишга мажбур бўлган. Коммунистик маъмурлар диққатга сазовор жой эътиборсиз қолдирилади ва 1980-йилда бино тўлиқ бузиб ташланади.

Манбалар

  1. ↑ Мрóзек, Роберт. Назwй миэжсcоwе даwнего Śлąска Cиэсзйńскиэго (пл). Катоwиcе: Униwерсйтет Śлąски w Катоwиcач, 1984 — 150-бет. 
  2. ↑ „Ҳисториcкý лехикон обcí Čэскé републикй 1869 - 2005 - 1. дíл“ 718–719. Cзеч Статистиcал Оффиcе (2006). 2021-йил 15-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 7-май.
  3. ↑ Паниc, Идзи. Śлąск Cиэсзйńски w śредниоwиэcзу (до 1528) (пл). Cиэсзйн: Старостwо Поwиатоwе w Cиэсзйниэ, 2010 — 297–299-бет. ИСБН 978-83-926929-3-5. 
  4. ↑ Счулте, Wилҳелм. Cодех Дипломатиcус Силесиаэ Т.14 Либер Фундатионис Эписcопатус Вратиславиэнсис (де), Бреслау, 1889. 
  5. ↑ „Либер фундатионис эписcопатус Вратиславиэнсис“ (ла). Қаралди: 2014-йил 13-июл.
  6. ↑ Паниc, Идзи. Śлąск Cиэсзйńски w śредниоwиэcзу (до 1528) (пл). Cиэсзйн: Старостwо Поwиатоwе w Cиэсзйниэ, 2010 — 289, 295-бет. ИСБН 978-83-926929-3-5. 
  7. ↑ Пиąткоwски, Казимиэрз. Стосунки народоwоścиоwе w Ксиęстwиэ Cиэсзйńскиэм (пл). Cиэсзйн: Маcиэрз Сзколна Ксиęстwа Cиэсзйńскиэго, 1918 — 274, 291-бет. 
  8. ↑ „Устаwа з дниа 27 паźдзиэрника 1938 р. о подзиале администраcйжнйм и тймcзасоwеж организаcжи администраcжи на обсзарзе Зиэм Одзйсканйч Śлąска Cиэсзйńскиэго“. Дзиэнник Устаw Śлąскич (полякча). 18-жилд. Катоwиcе. 31 Оcтобер 1938. Қаралди: 1 Жулй 2014.

Адабиётлар

  • Ҳосáк, Ладислав. Мíстнí жмéна на Моравě а ве Слезску ИИ, М-Ž. Праҳа: Аcадемиа, 1980 — 354-бет. 
  • Заҳрадник, Станисłаw. Структура народоwоścиоwа Заолзиа на подстаwиэ списów лудноścи 1880-1991. Трзйниэc: ҲТ, 1991. ОCЛC 189422554. 

Ҳаволалар

49°50′41.527″Н 18°33′40.048″Э / 49.84486861°Н 18.56112444°Э / 49.84486861; 18.56112444